Η απονομή του μεγάλου βραβείου του κινηματογραφικού Φεστιβάλ του Annecy στο «The Violinist» ήταν από τις αποφάσεις που αναμένεται να συζητηθούν περισσότερο μετά το τέλος του φεστιβάλ, όχι γιατί πρόκειται για μια αδύναμη ταινία (το αντίθετο μάλιστα), αλλά γιατί ψάχνει τα πατήματα της μεταξύ της ιστορικής καταγραφής και του διεθνούς κοινού που ενώνει η μουσική. Εύκολα κατάφερε να αγγίξει το συναίσθημα μας με μεγαλύτερη αμεσότητα από πολλές τεχνικά ανώτερες παραγωγές και αυτό, ενδεχομένως, ήταν αρκετό για να της χαρίσει το σημαντικότερο βραβείο του φεστιβάλ.
Πρόκειται για την πρώτη μεγάλου μήκους animated συμπαραγωγή της Σιγκαπούρης με την Ισπανία, μια συνεργασία που από μόνη της φανερώνει τη φιλοδοξία του εγχειρήματος (η Σιγκαπούρη δεν έχει παράξει ποτέ ταινία animation μεγάλου μήκους πριν από αυτή).
Η ταινία επιχειρεί να μεταφέρει στη μεγάλη οθόνη ένα κομμάτι της σύγχρονης ιστορίας της Σιγκαπούρης, μιας χώρας που μέσα σε λίγες δεκαετίες πέρασε από τη βρετανική αποικιοκρατία και την ιαπωνική κατοχή στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, στις πολιτικές και φυλετικές εντάσεις της δεκαετίας του ’60 και τελικά στην ανεξαρτησία (με ερωτηματικό για το δυτικό κόσμο ως προς αυτό το σκέλος) της το 1965. Είναι μια ιστορική διαδρομή που καθόρισε τη συλλογική ταυτότητα ενός κράτους το οποίο σήμερα θεωρείται μία από τις ισχυρότερες οικονομίες της Ασίας.
Ωστόσο, εκεί όπου η ταινία δείχνει μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση δεν είναι στην πολιτική της ανάγνωση, γιατί αντί να εξερευνήσει τις αντιφάσεις μιας κοινωνίας που διαμορφώθηκε μέσα από συγκρούσεις, μεταναστευτικά ρεύματα και ιδεολογικές αντιπαραθέσεις, επιλέγει μια περισσότερο γραμμική και συναισθηματική προσέγγιση (το οποίο, θα μου επιτρέψετε, λειτουργεί για το συναισθηματικό αντίκτυπο που έχει στον θεατή). Μπορεί οι πολιτικές συγκρούσεις να παρουσιάζονται σχεδόν μονοδιάστατα, (με ξεκάθαρες διαχωριστικές γραμμές ανάμεσα στο σωστό και το λάθος, χωρίς να αφήνεται ιδιαίτερος χώρος στις γκρίζες ζώνες που χαρακτηρίζουν κάθε ιστορική πραγματικότητα), όμως, από πρόθεση συχνά επιστρέφουμε στο love story της διάσημης βιολονίστριας που αποκαλύπτει σε δημοσιογράφο για ποιο λόγο παίζει αποκλειστικά με το βιολί του άνδρα που αγαπούσε από παιδί, και αυτό κάνει το θεατή να αποσύρει την ανάγκη του για ιστορική εμβάθυνση. Τότε, όταν η αφήγηση εγκαταλείπει τις ιστορικές αναφορές και ακολουθεί τη μουσική, η ταινία αποκτά μια σχεδόν ποιητική διάσταση. Το βιολί μετατρέπεται σε φορέα μνήμης και ταυτόχρονα σε καταφύγιο απέναντι στη βία και την απώλεια. Η μουσική επένδυση είναι ίσως το σημαντικότερο αφηγηματικό της όπλο της ταινίας. Δεν συνοδεύει απλώς τις εικόνες· καθορίζει τον ρυθμό, δημιουργεί αφηγηματικές ανάσες, μεταφέρει τον θεατή από την αγωνία στη νοσταλγία και από τον πόνο στην ελπίδα. Και, στα υπέρ, περιέργως καταλήγει το ότι είναι από τις σπάνιες περιπτώσεις όπου μπορεί κανείς να θυμάται περισσότερο μια μελωδία παρά ένα συγκεκριμένο πλάνο.
Η ταινία επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στον προσωπικό και τον συλλογικό της άξονα της Ιστορίας με «Ι» κεφαλαίο. Το love story διαθέτει ευαισθησία και λειτουργεί ως συναισθηματική κινητήριος δύναμη, όμως συχνά μοιάζει να αποσπά την προσοχή από το ιστορικό πλαίσιο. Αντίστοιχα, όταν η αφήγηση στρέφεται στην πολιτική πραγματικότητα, οι χαρακτήρες μένουν για αρκετή ώρα στο περιθώριο. Η σχέση των δύο επιπέδων δεν αποκτά ποτέ την οργανική σύνδεση που θα επέτρεπε στην ταινία να απογειωθεί. Δεν πρόκειται για δύο ιστορίες που αλληλοτροφοδοτούνται, αλλά για δύο παράλληλες διαδρομές που συναντιούνται περισσότερο από ανάγκη παρά από δραματουργική αναγκαιότητα. Και πάλι όμως, για ένα ανεξήγητο λόγο, δεν μας πειράζει.
Ανάλογη είναι και η εικόνα στο τεχνικό επίπεδο. Η σκηνοθεσία διαθέτει αρκετές εμπνευσμένες στιγμές και αποδεικνύει ότι γνωρίζει πότε να αφήσει τη σιωπή ή τη μουσική να αφηγηθούν όσα δεν μπορούν να πουν οι διάλογοι, ωστόσο, το animation τεχνικά δεν διατηρεί σταθερά την ίδια ποιότητα. Υπάρχουν πλάνα με εξαιρετική χρωματική παλέτα και κινηματογραφική σύνθεση, όμως η κίνηση των χαρακτήρων και η εκφραστικότητα των προσώπων δεν βρίσκονται πάντα στο επίπεδο που απαιτεί μια παραγωγή βραβευμένη ως η κορυφαία του Annecy. Σε μια χρονιά όπου παρουσιάστηκαν ταινίες με πολύ πιο τολμηρή εικαστική ταυτότητα και υψηλότερο τεχνικό επίπεδο, το «The Violinist» ξεχωρίζει για τους λάθος λόγους που συμπαρασύρουν τους θεατές σε μια ιστορία παράδοσης και αγάπης. Αυτή είναι η ουσία επιτυχίας του: δεν διεκδικεί την κορυφή επειδή επαναπροσδιορίζει τα όρια του μέσου ούτε επειδή εισάγει μια νέα αισθητική γλώσσα· θυμίζει όμως ξεκάθαρα ότι το animation εξακολουθεί να είναι πρωτίστως κινηματογράφος, και ο κινηματογράφος, όσο σημαντική κι αν είναι η τεχνική του, εξακολουθεί να κρίνεται από το συναίσθημα που αφήνει όταν ανάψουν τα φώτα της αίθουσας.
www.ertnews.gr
Πηγή: ertnews.gr
