Η Ελλάδα βρίσκεται στις πρώτες θέσεις του κινδύνου φτώχειας και στέρησης υλικών αγαθών, σύμφωνα με έρευνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Eurostat στους νέους ηλικίας από 15 έως 29 ετών για το 2025.
Πιο ευάλωτες ηλικιακές ομάδες για την Ελλάδα αναδείχθηκαν αυτές των 15 έως 19 ετών και 19 με 24 ετών, με ποσοστά φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού άνω του 30%.
Οι νέοι διαχρονικά καλούνται να συμμετέχουν στην εκπαιδευτική διαδικασία και να μορφωθούν, μέχρι να μπουν σταδιακά στον κόσμο των ενηλίκων και την αγορά εργασίας. Για πάρα πολλούς από αυτούς στην ΕΕ, καθώς και σε άλλες ευρωπαϊκές και προς ένταξη χώρες, είναι σαφές πως μεγαλώνουν κατά μεγάλο ποσοστό σε περιβάλλον οικονομικής ανασφάλειας και καλούνται να παλέψουν περισσότερο από τους γονείς τους.
Η ΕΕ και η Eurostat ερευνούν και τις τρεις συνιστώσες του φαινομένου: το ποσοστό κινδύνου φτώχειας, το ποσοστό σοβαρής υλικής και κοινωνικής στέρησης και το ποσοστό των ατόμων που ζουν σε νοικοκυριά με πολύ χαμηλή ένταση εργασίας.
Πώς υπολογίζεται ο κίνδυνος φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού
Ο δείκτης «κινδύνου φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού» της Eurostat αναφέρεται στον συνολικό αριθμό των ατόμων που είτε διατρέχουν κίνδυνο φτώχειας, είτε βρίσκονται σε κατάσταση σοβαρής υλικής και κοινωνικής στέρησης, είτε ζουν σε νοικοκυριό με πολύ χαμηλή ένταση εργασίας και αφορά:
• άτομα με ισοδύναμο διαθέσιμο εισόδημα κάτω από το κατώφλι κινδύνου φτώχειας (60 % του διάμεσου εισοδήματος μετά τις κοινωνικές μεταβιβάσεις)
• άτομα που αντιμετωπίζουν σοβαρή υλική και κοινωνική στέρηση, δηλαδή εκείνα που δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν οικονομικά σε τουλάχιστον 7 από τα 13 στοιχεία στέρησης (6 που αφορούν το άτομο και 7 το νοικοκυριό) τα οποία θεωρούνται επιθυμητά ή ακόμη και απαραίτητα για μια επαρκή ποιότητα ζωής
• άτομα ηλικίας κάτω των 65 ετών που ζουν σε νοικοκυριά με πολύ χαμηλή ένταση εργασίας (ανέργων ή σχεδόν ανέργων), στα οποία οι ενήλικες εργάστηκαν κατά 20 % ή λιγότερο του συνολικού συνδυασμένου δυναμικού χρόνου εργασίας τους κατά τη διάρκεια των προηγούμενων 12 μηνών.
Ένας στους τέσσερεις νέους 15-29 διέτρεχε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού
Σύμφωνα με τα επίσημα στατιστικά της Eurostat, το 2025 σχεδόν 1 στους 4 (το 24,2%) νέους ηλικίας 15-29 ετών στην ΕΕ διατρέχει κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού. Το 24,2% των ατόμων αυτής της ηλικιακής ομάδας στην ΕΕ αντιστοιχεί σε 17,3 εκατομμύρια νέους. Το ποσοστό αυτό είναι κατά 3,3 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερο από το αντίστοιχο του συνολικού πληθυσμού της Ευρώπης, το οποίο ήταν 20,9%.
Το εύρος, η διακύμανση του κινδύνου φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού αφορούσε από το 10,6% των νέων στη Σλοβενία έως σχεδόν 1 στους 3 νέους αυτού του ηλικιακού γκρουπ (το 30,8%) στη Ρουμανία.
Εξετάζοντας ξεχωριστά τις 3 συνιστώσες του κινδύνου φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού, το 2025: το ποσοστό των ατόμων ηλικίας 15-29 ετών στην ΕΕ που διατρέχουν κίνδυνο φτώχειας ήταν 19,6 % (14 εκατ. νέοι), το ποσοστό σοβαρής υλικής και κοινωνικής στέρησης ήταν 5,8 % (4 εκατ. νέοι), το ποσοστό των ατόμων που ζούσαν σε νοικοκυριά με πολύ χαμηλή ένταση εργασίας ανήλθε σε 8,2 % (5,6 εκατ. νέοι).
Όπως είναι σαφές, οι αριθμοί των ανθρώπων σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού υπερβαίνουν τα 17,3 εκατ. που αυτό σημαίνει πως κάποιοι νέοι εμπίπτουν σε περισσότερες από μία από αυτές τις κατηγορίες.
Από την ανάλυση ανά ηλικιακή ομάδα και παράγοντα, η νεότερη ηλικιακή ομάδα (άτομα ηλικίας 15-19 ετών) ήταν η πιο ευάλωτη τόσο όσον αφορά τον κίνδυνο φτώχειας αλλά και σε σχέση με την υλική και κοινωνική στέρηση, ενώ τα άτομα ηλικίας 25-29 ετών ζούσαν συχνότερα σε νοικοκυριά με πολύ «χαμηλή ένταση εργασίας» σε σύγκριση με τη νεότερη ομάδα.
Η πρώτη κατηγορία είναι το ποσοστό κινδύνου φτώχειας, η δεύτερη το ποσοστό έντονης υλικής και κοινωνικής στέρησης, ακολουθεί η πολύ χαμηλή εργασιακή ένταση (ανεργία) και ο συνδυασμός φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού.
Το 2025, οι χώρες της ΕΕ με τα υψηλότερα ποσοστά νέων ηλικίας 15-29 ετών που διατρέχουν κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού ήταν η Ρουμανία με 30,8%, η Δανία και η Φινλανδία με 30,7% και η Ελλάδα με 30,0%, ενώ τα χαμηλότερα ποσοστά καταγράφηκαν στη Σλοβενία με 10,6%.
Η Ελλάδα καταλαμβάνει μια από τις πρώτες θέσεις της έρευνας με το 30% των νέων να βρίσκονται αντιμέτωποι με την φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό.
Πιο ευάλωτες οι ηλικίες 15-19 και 20-24 ετών
Σε επίπεδο ΕΕ, το ποσοστό των ατόμων ηλικίας 25-29 ετών, ποσοστό 20,2% το 2025 που διατρέχαν κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, ήταν μικρότερο από εκείνο των ατόμων ηλικίας 15-19 και 20-24 ετών που κινδύνευαν κατά 26,3% και 26,0% αντίστοιχα. Σε 18 χώρες της ΕΕ, η ηλικιακή ομάδα των 15-19 ετών αντιμετώπιζε τον υψηλότερο κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού.
Αντίθετα, σε αρκετές σκανδιναβικές χώρες (με την εξαίρεση της Σουηδίας που είναι σε μια παραπλήσια κατάσταση για όλες τις ηλικίες) ο κίνδυνος αυξανόταν απότομα μετά την ηλικία των 20 ετών, πιθανώς επειδή οι νέοι σε αυτές τις χώρες τείνουν να φεύγουν νωρίτερα από το πατρικό τους και να ζουν ανεξάρτητα.
Στη Δανία και τη Φινλανδία, για παράδειγμα, οι ηλικιακές ομάδες 15-19 ετών ήταν μακράν οι λιγότερο εκτεθειμένες, με σχετικά μεγάλη διαφορά 27,9 και 25,2 ποσοστιαίων μονάδων, αντίστοιχα, σε σύγκριση με τις ηλικιακές ομάδες 20-24 ετών.
Αυτός ο πίνακας χωρίζει τους νέους σε διακριτές κατηγορίες, από 15 έως 19 με μπλε, από 20 έως 24 με χρυσό και από 25 έως 29 με κόκκινο.
Σχεδόν 14 εκατομμύρια νέοι στην ΕΕ διατρέχαν κίνδυνο φτώχειας το 2025
Το ποσοστό κινδύνου φτώχειας, το οποίο αποτελεί μέρος του «δείκτη κινδύνου φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού», μετρά τη φτώχεια σε σχετικούς όρους.
Το 2025, το ποσοστό κινδύνου φτώχειας για τα άτομα ηλικίας 15-29 ετών ήταν 19,6 %. Σε επίπεδο ΕΕ, ο κίνδυνος που αντιμετώπιζαν οι νέοι ήταν κατά 3,3 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερος από αυτόν του συνολικού πληθυσμού 16,3 %.
Αυτό ίσχυε σε 19 χώρες της ΕΕ, με τις μεγαλύτερες διαφορές μεταξύ των νέων 15-29 ετών και του συνολικού πληθυσμού να καταγράφονται στη Φινλανδία 13,4% του συνολικού πληθυσμού σε κίνδυνο φτώχειας έναντι 27,3% των νέων και στη Δανία 11,8% έναντι 23,3%. Κάτι που εξηγείται ξανά με το γεγονός πως οι νέοι στις σκανδιναβικές χώρες φεύγουν νωρίτερα από το σπίτι.
Ωστόσο, σε 8 χώρες της ΕΕ οι νέοι είχαν μικρότερη πιθανότητα να διατρέχουν κίνδυνο φτώχειας σε σχέση με τον συνολικό πληθυσμό. Οι μεγαλύτερες διαφορές παρατηρήθηκαν στην Κροατία 19,5% για τον συνολικό πληθυσμό έναντι 11,1% για τους νέους, στη Λιθουανία με 22,6% έναντι 17,1% και στη Λετονία με 22,0% έναντι 16,6%.
Κίνδυνος φτώχειας μεταξύ των νέων και του γενικού πληθυσμού.
Σοβαρή υλική και κοινωνική στέρηση των νέων
Το ποσοστό οξείας υλικής και κοινωνικής στέρησης συμπληρώνει τον σχετικό δείκτη φτώχειας με βάση το εισόδημα, καθώς λαμβάνει υπόψη μη χρηματικές πτυχές, όπως η επαρκώς θερμαινόμενη κατοικία, να καλύπτονται απρόβλεπτα έξοδα και να συμμετέχει κανείς σε τακτικές δραστηριότητες αναψυχής.
Το στατιστικό αυτό αποτελεί κατά την Eurostat «απόλυτο μέτρο της φτώχειας» και αντικατοπτρίζει τις διαφορές στο βιοτικό επίπεδο μεταξύ των χωρών της ΕΕ.
Χώρες όπως η Φινλανδία, η Δανία, το Λουξεμβούργο, η Σουηδία και η Ολλανδία κατέγραψαν σχετικά υψηλά ποσοστά κινδύνου φτώχειας, αλλά χαμηλά ποσοστά σοβαρής υλικής στέρησης. Αυτό υποδηλώνει ότι, αν και ένα μεγαλύτερο ποσοστό των νέων είχε εισόδημα κάτω από το εθνικό όριο φτώχειας, λιγότεροι νέοι αντιμετώπιζαν σοβαρές υλικές δυσκολίες.
Η σύγκριση αυτή καταδεικνύει ότι η εισοδηματική φτώχεια και η υλική στέρηση αντανακλούν διαφορετικές διαστάσεις των συνθηκών διαβίωσης. Αυτό δείχνει και διαφορές στην αγοραστική δύναμη και το κοινωνικό κράτος (κοινωνική θέρμανση σε χώρες με κρύο κλίμα, αξιοπρεπή επιδόματα στήριξης κ.α.).
Η υλική στέρηση στην Ελλάδα δεν κοιτά τα χρόνια
Το 2025, το ποσοστό σοβαρής υλικής και κοινωνικής στέρησης για τους νέους ηλικίας 15-29 ετών στην ΕΕ ήταν 5,8 %, σε σύγκριση με 6,3 % για το σύνολο του πληθυσμού. Το ποσοστό των νέων ήταν χαμηλότερο από αυτό του συνολικού πληθυσμού σε όλες σχεδόν τις χώρες της ΕΕ. Εξαιρέσεις αποτελούσαν η Δανία, η Σουηδία και η Μάλτα, αν και η διαφορά ήταν μικρή.
Τα υψηλότερα ποσοστά νέων ηλικίας 15-29 ετών που αντιμετώπιζαν σοβαρή υλική στέρηση καταγράφηκαν στη Ρουμανία (15,1%), την Ελλάδα (14,7%) και τη Βουλγαρία (14,0%). Σε 10 χώρες της ΕΕ, λιγότερο από το 3,0 % των νέων βίωνε σοβαρή υλική ή κοινωνική στέρηση. Τα χαμηλότερα ποσοστά καταγράφηκαν στη Σλοβενία και την Κροατία (0,8 % και στις δύο χώρες) και στην Πολωνία (1,5 %).
Όμως στην περίπτωση της Ελλάδας η υλική στέρηση είναι περίπου η ίδια σε όλο τον πληθυσμό και μάλιστα είναι λίγο υψηλότερη στον γενικό πληθυσμό από ότι στους νέους. Παραμένει όμως υψηλή σε σχέση με τις άλλες χώρες με την Ελλάδα να καταλαμβάνει την δεύτερη θέση στις στερήσεις υλικών αγαθών στους νέους και την τρίτη ανεξαρτήτως ηλικίας.
Η στέρηση υλικών αγαθών μεταξύ των νέων και στον γενικό πληθυσμό.
Νοικοκυριά με ανέργους ή σχεδόν ανέργους ενήλικες
Μια άλλη συνιστώσα του ποσοστού κινδύνου φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού είναι το ποσοστό των ατόμων που ζουν σε νοικοκυριά με «πολύ χαμηλή ένταση εργασίας». Ο δείκτης αυτός καλύπτει τα νοικοκυριά στα οποία οι ενήλικες εργάστηκαν ελάχιστα ή καθόλου κατά το μεγαλύτερο μέρος του προηγούμενου έτους, μια κατάσταση που συχνά συνδέεται με τον μακροχρόνιο αποκλεισμό από την αγορά εργασίας.
Το 2025, 5,7 εκατομμύρια άτομα ηλικίας 15-29 ετών στην ΕΕ ζούσαν σε νοικοκυριά με πολύ χαμηλή ένταση εργασίας, αριθμός που αντιστοιχεί στο 8,2 % του πληθυσμού αυτής της ηλικιακής ομάδας.
Μεταξύ των χωρών της ΕΕ, η Φινλανδία με 14,8%, η Δανία με 14,3%, η Γερμανία με 10,9%, η Λιθουανία με 10,8% και το Βέλγιο με 10,2% κατέγραψαν τα υψηλότερα ποσοστά ατόμων ηλικίας 15-29 ετών που ζούσαν σε τέτοια νοικοκυριά. Τα χαμηλότερα ποσοστά παρατηρήθηκαν στη Σλοβενία με 3,0%, την Πολωνία και την Κροατία από 3,3% και την Κύπρο με 3,4%.
Τα ποσοστά της Σλοβενίας ήταν σταθερά μεταξύ των χαμηλότερων και στις τρεις συνιστώσες που εξετάζονται στο παρόν άρθρο. Το ποσοστό είναι πολύ μικρό για την Ελλάδα και ο μύθος του «τεμπέλη Έλληνα» έχει καταρρεύσει προ πολλού.
Όμως αν συγκριθεί με άλλους δείκτες, όπως του κινδύνου φτώχειας, του κοινωνικού αποκλεισμού και της στέρησης υλικών και κοινωνικών αγαθών ανάγεται το συμπέρασμα ότι παρότι λίγοι Έλληνες είναι άνεργοι ή σπανίως εργαζόμενοι, πολλά προστατευόμενα μέλη με γονείς εργαζόμενους ή νέοι εργαζόμενοι έως 29 ετών βρίσκονται στις λίστες της ανέχειας και της στέρησης, εξαιτίας της ακρίβειας ή της «μη επάρκειας του μισθού».
Η στέρηση υλικών και κοινωνικών αγαθών άλλωστε συνδέεται ευθέως με την αγοραστική δύναμη.
Τα στατιστικά στοιχεία σχετικά με τον κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού των νέων ηλικίας 15-29 ετών αφορούν την ΕΕ, επιλεγμένες χώρες της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελευθέρων Συναλλαγών- ΕΖΕΣ και υποψήφιες προς ένταξη χώρες.
Οι παράγοντες οι καθορίζουν τις συνθήκες διαβίωσης των νέων Ευρωπαίων, εξετάζονται στην σειρά άρθρων της ΕΕ «Statistics Explained».
Πηγή: in.gr
