Τρεις εβδομάδες πριν, η ελληνική οικονομία προετοιμαζόταν για το ενδεχόμενο ενός νέου ενεργειακού σοκ, με το Brent να κινείται προς τα 120 δολάρια το βαρέλι και την αγωνία να επικεντρώνεται στα Στενά του Ορμούζ. Σήμερα το πετρέλαιο έχει επιστρέψει κοντά στα επίπεδα πριν από την κρίση και οι φόβοι για μια νέα ενεργειακή αναταραχή έχουν υποχωρήσει. Στο οικονομικό επιτελείο, όμως, η προσοχή έχει μετατοπιστεί στην ανησυχία σχετικά με το αν η γεωπολιτική κρίση θα αφήσει καθυστερημένο αποτύπωμα στην ελληνική οικονομία, επηρεάζοντας την ανάπτυξη, τα φορολογικά έσοδα, τον τουρισμό, τις επενδύσεις και τελικά τον δημοσιονομικό χώρο του φθινοπώρου.
Οι πρώτες ενδείξεις δείχνουν ότι η Ελλάδα απέφυγε το δυσμενέστερο σενάριο. Η αποκλιμάκωση των διεθνών τιμών ενέργειας περιόρισε τον κίνδυνο νέου κύματος πληθωρισμού, οι πιέσεις στις αγορές φυσικού αερίου υποχώρησαν και οι ναυτιλιακές ροές στα Στενά του Ορμούζ δεν διαταράχθηκαν στον βαθμό που φοβούνταν οι αγορές. Αυτό επέτρεψε στην κυβέρνηση να αποφύγει έναν νέο κύκλο έκτακτων παρεμβάσεων για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων, όπως είχε συμβεί την περίοδο της ενεργειακής κρίσης του 2022.
Η αποκλιμάκωση αυτή δεν σημαίνει ότι η ελληνική οικονομία επέστρεψε αυτομάτως στην κανονικότητα. Οι περισσότεροι διεθνείς οργανισμοί συγκλίνουν πλέον στην εκτίμηση ότι η δεύτερη φάση της κρίσης θα αποτυπωθεί λιγότερο στις τιμές της ενέργειας και περισσότερο στους ρυθμούς ανάπτυξης. Το ΔΝΤ εξακολουθεί να χαρακτηρίζει τις γεωπολιτικές εντάσεις έναν από τους σημαντικότερους κινδύνους για την παγκόσμια οικονομία. Ο ΟΟΣΑ προειδοποιεί ότι η αβεβαιότητα περιορίζει τις επενδύσεις και επιβαρύνει το διεθνές εμπόριο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι η ανάπτυξη θα συνεχιστεί, αλλά με χαμηλότερους ρυθμούς, ενώ το Γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής αναθεώρησε οριακά προς τα κάτω την πρόβλεψή του για την ελληνική οικονομία το 2026 στο 1,9%, από 2% που προέβλεπε τον Μάρτιο, διατηρώντας εύρος πρόβλεψης μεταξύ 1,7% και 2,1%.
Παρά την αποκλιμάκωση στις αγορές ενέργειας, το Γραφείο Προϋπολογισμού επισημαίνει πως η αβεβαιότητα εξακολουθεί να είναι υψηλή
Από το Brent στα φορολογικά έσοδα
Οι πληροφορίες από το οικονομικό επιτελείο συγκλίνουν στο ότι η καθημερινή παρακολούθηση των διεθνών αγορών έχει αλλάξει χαρακτήρα. Στις ημέρες της κορύφωσης της κρίσης, το ενδιαφέρον επικεντρωνόταν στις διακυμάνσεις του Brent, στις κινήσεις των δεξαμενόπλοιων στον Περσικό Κόλπο και στην πιθανότητα νέας έκρηξης του ενεργειακού κόστους. Σήμερα, το βάρος πέφτει σε διαφορετικούς δείκτες. Οι εισπράξεις του τουρισμού τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, η πορεία των φορολογικών εσόδων, οι εξαγωγές, η ιδιωτική κατανάλωση και η εξέλιξη των επενδύσεων θεωρούνται τα μεγέθη που θα δείξουν αν η διεθνής αναταραχή θα αφήσει ουσιαστικό αποτύπωμα στην ελληνική οικονομία.
Δεν είναι τυχαίο ότι, παρά την αποκλιμάκωση στις αγορές ενέργειας, το Γραφείο Προϋπολογισμού επισημαίνει πως η αβεβαιότητα εξακολουθεί να είναι υψηλή σε ό,τι αφορά το διεθνές εμπόριο, τον πληθωρισμό και την οικονομική ανάπτυξη. Η επισήμανση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς συμπίπτει με μια περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα εισέρχεται σταδιακά στην τελευταία φάση υλοποίησης του Ταμείου Ανάκαμψης και καλείται να διατηρήσει την αναπτυξιακή της δυναμική με μεγαλύτερη συμμετοχή ιδιωτικών επενδύσεων.
Οι τέσσερις δείκτες που θα κρίνουν το καλοκαίρι
Το πρώτο μέτωπο είναι ο τουρισμός. Το μεγαλύτερο μέρος των ταξιδιωτικών εισπράξεων καταγράφεται στο τρίτο τρίμηνο και οι επιδόσεις του Ιουλίου και του Αυγούστου θα αποτελέσουν το πρώτο πραγματικό τεστ για την οικονομία μετά την αποκλιμάκωση της κρίσης. Το ζήτημα δεν είναι μόνο οι αφίξεις, αλλά η μέση δαπάνη ανά επισκέπτη, η διάρκεια παραμονής, ο τζίρος στην εστίαση, οι εισπράξεις ΦΠΑ και η συνολική επίδραση στις τοπικές οικονομίες. Μια μικρή απόκλιση στην τουριστική δαπάνη μπορεί να έχει πολλαπλασιαστική επίδραση στα δημόσια έσοδα, ειδικά σε μια χρονιά κατά την οποία το οικονομικό επιτελείο αναζητά χώρο για παρεμβάσεις στη ΔΕΘ.
Το δεύτερο μέτωπο είναι οι εξαγωγές. Η ελληνική οικονομία είναι πλέον περισσότερο εξωστρεφής σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία, γεγονός που αυξάνει τις δυνατότητες ανάπτυξης, αλλά την εκθέτει περισσότερο στην επιβράδυνση της Ευρώπης. Η Γερμανία, η Ιταλία και οι υπόλοιπες μεγάλες αγορές της ευρωζώνης κινούνται με χαμηλές ταχύτητες, ενώ το διεθνές εμπόριο επιβαρύνεται από την αβεβαιότητα, τους δασμούς και τις αναδιατάξεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες. Αν η ευρωπαϊκή ζήτηση υποχωρήσει περισσότερο το δεύτερο εξάμηνο, η πίεση θα περάσει και στις ελληνικές εξαγωγικές επιχειρήσεις.
Το τρίτο μέτωπο είναι οι επενδύσεις. Η Ελλάδα εξακολουθεί να στηρίζεται σε σημαντικό βαθμό στους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης, όμως η περίοδος αυτή πλησιάζει προς το τέλος της. Το Γραφείο Προϋπολογισμού σημειώνει ότι μετά την ολοκλήρωση του ΤΑΑ η αξιοποίηση όλων των διαθέσιμων ευρωπαϊκών πόρων και η προσέλκυση εναλλακτικών μορφών χρηματοδότησης θα είναι κρίσιμες. Η ανάγκη γίνεται ακόμη πιο πιεστική σε ένα περιβάλλον όπου οι επιχειρήσεις μπορεί να καθυστερήσουν αποφάσεις λόγω διεθνούς αβεβαιότητας, υψηλού κόστους χρήματος και χαμηλότερης ζήτησης στην Ευρώπη.
Το τέταρτο μέτωπο είναι τα φορολογικά έσοδα. Η εκτέλεση του προϋπολογισμού παραμένει μέχρι στιγμής ισχυρή, κυρίως λόγω της ανθεκτικής κατανάλωσης, της αυξημένης χρήσης ηλεκτρονικών συναλλαγών και της διεύρυνσης της φορολογικής βάσης. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν αυτή η δυναμική θα συνεχιστεί τους καλοκαιρινούς μήνες. Από την πορεία του ΦΠΑ, των φόρων κατανάλωσης, των εσόδων από τουρισμό και των εισπράξεων από επιχειρήσεις θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό το εύρος του δημοσιονομικού χώρου που θα έχει στη διάθεσή της η κυβέρνηση τον Σεπτέμβριο.
Το σχέδιο της ΔΕΘ
Η αποκλιμάκωση της ενεργειακής πίεσης δίνει στην κυβέρνηση μεγαλύτερη άνεση σε σχέση με τα σενάρια που εξετάζονταν κατά την κορύφωση της κρίσης. Δεν σημαίνει όμως ότι το πακέτο της ΔΕΘ έχει κλειδώσει. Το οικονομικό επιτελείο εξακολουθεί να κινείται με περισσότερα από ένα σενάρια, καθώς οι αποφάσεις θα εξαρτηθούν από τα στοιχεία του καλοκαιριού. Αν ο τουρισμός κινηθεί ισχυρά, τα έσοδα παραμείνουν πάνω από τους στόχους και οι επενδύσεις δεν δείξουν σημάδια επιβράδυνσης, τότε το περιθώριο παρεμβάσεων θα είναι μεγαλύτερο. Αν υπάρξει κόπωση στην κατανάλωση, υστέρηση σε εισπράξεις ή επιβράδυνση στις επενδύσεις, το καλάθι θα περιοριστεί ή θα γίνει πιο στοχευμένο.
Η σύσταση των διεθνών οργανισμών για στοχευμένα και προσωρινά μέτρα αποκτά εδώ πρακτική σημασία. Η κυβέρνηση θέλει να διατηρήσει το αφήγημα της δημοσιονομικής σταθερότητας, το οποίο θεωρείται από την Κομισιόν και τις αγορές ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα της ελληνικής οικονομίας. Παράλληλα, η κοινωνική πίεση από την ακρίβεια, το στεγαστικό κόστος και τα χαμηλά πραγματικά εισοδήματα δημιουργεί προσδοκίες για νέες παρεμβάσεις. Η ισορροπία ανάμεσα σε αυτά τα δύο θα κριθεί από τους αριθμούς του καλοκαιριού.
Πηγή: ot.gr
