Στις 18 Μαρτίου 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλε μια πρόταση που θα μπορούσε να έχει εκτεταμένες συνέπειες για το βιομηχανικό μέλλον της ΕΕ, ωστόσο, πέρασε εκπληκτικά απαρατήρητη, ίσως ακριβώς επειδή επιφέρει ένα ισχυρό πλήγμα στα εργασιακά δικαιώματα.
Με την πρώτη ματιά, πάντως, η ιδέα φαίνεται ελκυστική: ένα προαιρετικό ευρωπαϊκό πλαίσιο για τις επιχειρήσεις που θα τους επιτρέπει να δραστηριοποιούνται σε όλα τα κράτη μέλη βάσει ενός ενιαίου συνόλου κανόνων. Η υπόσχεση είναι εξαιρετικά ελπιδοφόρα – ίδρυση εταιρείας σε 48 ώρες, με κόστος μικρότερο των 100 ευρώ, εξ ολοκλήρου διαδικτυακά. Ένα όνειρο για τις νεοφυείς επιχειρήσεις. Μια ώθηση για την ανταγωνιστικότητα. Ένας τρόπος για να διατηρηθεί η καινοτομία στην Ευρώπη.
Όμως, η καινοτομία δεν αποτυγχάνει επειδή η εγγραφή μιας εταιρείας διαρκεί πολύ.Το πρόβλημα δεν είναι το πόσο γρήγορα μπορεί κανείς να ιδρύσει μια εταιρεία, αλλά το αν η εν λόγω εταιρεία μπορεί να επιβιώσει από την «κοιλάδα του θανάτου» – την κρίσιμη φάση μεταξύ καινοτομίας και βιομηχανικής επέκτασης, όπου πάρα πολλές ευρωπαϊκές νεοφυείς επιχειρήσεις αποτυγχάνουν.
Αυτό που χρειάζονται αυτές οι επιχειρήσεις δεν είναι μια νέα εταιρική ετικέτα, αλλά πρόσβαση σε χρηματοδότηση προσαρμοσμένη στη βιομηχανική επέκταση, υποστήριξη για επενδύσεις σε υποδομές, εργαλεία για τη διασφάλιση της ταμειακής ροής και τη διαχείριση του κινδύνου στα αρχικά στάδια της παραγωγής, καθώς και πρόσβαση σε εξειδικευμένο και καταρτισμένο εργατικό δυναμικό.
Η πρόταση «EU Inc» της ΕΕ, ωστόσο, δεν κάνει τίποτα από όλα αυτά.
Βήμα προς τα πίσω για τα δικαιώματα των εργαζομένων
Πίσω από το αφήγημα της απλοποίησης κρύβεται μια βαθύτερη και πιο ανησυχητική πραγματικότητα. Για την industriAll Europe και το ευρύτερο συνδικαλιστικό κίνημα στην ΕΕ, το «EU Inc» δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική μεταρρύθμιση: ενέχει σοβαρούς κινδύνους για τα δικαιώματα των εργαζομένων, τη δημοκρατία στον χώρο εργασίας και τον δίκαιο ανταγωνισμό.
Ο πρώτος κίνδυνος είναι το «shopping» μεταξύ κοινωνικών και κανονιστικών καθεστώτων. Το EU Inc θα επιτρέψει στις εταιρείες να επιλέγουν πού θα εγγραφούν χωρίς εναρμόνιση της εργατικής νομοθεσίας, ανοίγοντας έτσι το δρόμο για την επιλογή πιο χαλαρών κανόνων, τροφοδοτώντας το κοινωνικό ντάμπινγκ (σ.σ. αθέμιτο ανταγωνισμό) και υπονομεύοντας τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας.
Δεν πρόκειται για θεωρητική ανησυχία. Οι εργοδότες στην ΕΕ έχουν ήδη καταστήσει σαφείς τις προθέσεις τους: για παράδειγμα, η ιταλική Confindustria έχει υποστηρίξει ότι το «EU Inc» θα πρέπει να ελαχιστοποιήσει την εξάρτηση από την εθνική νομοθεσία – ένα σαφές μήνυμα ότι ο στόχος είναι να παρακαμφθούν οι εγχώριοι κανόνες όπου είναι δυνατόν. Στην πράξη, αυτό μετατρέπει το «EU Inc» σε ένα μέσο ανταγωνισμού μεταξύ νομικών συστημάτων, με τα δικαιώματα των εργαζομένων να διακυβεύονται.
Ένας δεύτερος κίνδυνος έγκειται στις εταιρείες-βιτρίνα και στα κενά στην επιβολή της νομοθεσίας. Με την πλήρη ψηφιακή εγγραφή και τους ελάχιστους ελέγχους, μια εταιρεία μπορεί να υπάρχει μόνο στα χαρτιά σε μια χώρα, ενώ δραστηριοποιείται σε άλλην, δημιουργώντας σοβαρές προκλήσεις επιβολής της νομοθεσίας για τις επιθεωρήσεις εργασίας, τα συνδικάτα και τους εργαζόμενους, και καθιστώντας πιο δύσκολη τη διασφάλιση της τήρησης των κανόνων στην πράξη.
Υπάρχει επίσης ένας κρίσιμος κίνδυνος οικονομικής κατάχρησης: ο συνδυασμός της εξαιρετικά ταχείας σύστασης εταιρειών, των ελάχιστων κεφαλαιακών απαιτήσεων και των πιο αδύναμων ελέγχων ανοίγει το δρόμο για το ξέπλυμα χρήματος, τη φοροδιαφυγή και την κοινωνική απάτη. Χωρίς ισχυρές διασφαλίσεις όσον αφορά στη διαφάνεια και την εποπτεία, το «EU Inc» θα μπορούσε να διευκολύνει τη φοροαποφυγή αντί για την καινοτομία.
Στον «αέρα» συλλογικές διαπραγματεύσεις και συνδικαλιστικά δικαιώματα
Η πρόταση είναι εξίσου εντυπωσιακή για όσα παραλείπει. Δεν υπάρχουν δεσμευτικές διασφαλίσεις για τις συλλογικές διαπραγματεύσεις, τα συνδικαλιστικά δικαιώματα ή την ενημέρωση και διαβούλευση. Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι τα δικαιώματα συμμετοχής κινδυνεύουν να συνδεθούν με τη χώρα εγγραφής, επιτρέποντας στις εταιρείες να παρακάμπτουν ισχυρότερα συστήματα, όπως η συλλογική λήψη αποφάσεων. Αυτό υπονομεύει μια βασική αρχή του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου: ότι τα δικαιώματα των εργαζομένων πρέπει να ακολουθούν τον τόπο όπου εκτελείται η εργασία.
Στην πράξη, δημιουργεί αβεβαιότητα για τους εργαζόμενους, αποδυναμώνει τη συλλογική εκπροσώπηση και παρέχει στις εταιρείες νέους τρόπους για να παρακάμψουν τα καθιερωμένα δικαιώματα.
Αν η Ευρώπη επιθυμεί πραγματικά να ενισχύσει τη βιομηχανική της βάση, πρέπει να επικεντρωθεί σε ό,τι έχει πραγματικά σημασία, υπογραμμίζει η γενική γραμματέας της Ευρωπαϊκής Συνδικαλιστικής Οργάνωσης industriAll, Judith Kirton-Darling, στο Social Europe, κάνοντας λόγο για ένα ισχυρό επενδυτικό πρόγραμμα που θα βοηθήσει τις επιχειρήσεις να αναπτυχθούν, χρηματοδοτικά μέσα για να ξεπεραστεί η «κοιλάδα του θανάτου», βιομηχανικές πολιτικές που συνδέουν τη δημόσια στήριξη με κοινωνικούς όρους, αποτελεσματική επιβολή των κανόνων για τη διασφάλιση του δίκαιου ανταγωνισμού και του σεβασμού των δικαιωμάτων των εργαζομένων, καθώς και επενδύσεις σε δεξιότητες και κατάρτιση για την εξασφάλιση πρόσβασης σε εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό.
Ταυτόχρονα, κάθε πλαίσιο για τις επιχειρήσεις της ΕΕ πρέπει να βασίζεται σε σαφείς αρχές: κανόνες που να ισχύουν στον τόπο όπου εκτελείται η εργασία, πραγματικά δικαιώματα εκπροσώπησης και συμμετοχής των εργαζομένων και, κυρίως, να μην δίδεται η δυνατότητα στις επιχειρήσεις να αποφεύγουν τις ευθύνες τους.
Η Ευρώπη δεν μπορεί να ανταγωνιστεί αποδυναμώνοντας το κοινωνικό της μοντέλο· πρέπει να ανταγωνιστεί ενισχύοντάς το. Η καινοτομία και τα δικαιώματα των εργαζομένων δεν είναι αντιφατικά – αλληλοενισχύονται, και ένα ισχυρό βιομηχανικό μέλλον εξαρτάται και από τα δύο. Αυτό που χρειάζεται η Ευρώπη δεν είναι μια παράκαμψη των κανόνων, αλλά μια στρατηγική που θα αποφέρει επενδύσεις, καινοτομία και ποιοτικές θέσεις εργασίας. Διαφορετικά, η «EU Inc» δεν θα μείνει στην ιστορία ως ένα βήμα προς τα εμπρός. Θα θεωρηθεί αυτό που είναι: όχι καινοτομία, αλλά οπισθοδρόμηση.
Πηγή: in.gr
