Είναι σε θέση οι νέοι ψηφοφόροι, αυτοί που είτε θα πάνε για πρώτη φορά στις κάλπες είτε δεν διαθέτουν μακρά εμπειρία από εκλογικές αναμετρήσεις, να ανατρέψουν τους συσχετισμούς και τα πολιτικά σκηνικά στις χώρες τους; Συνάδουν τα στοιχεία που υπάρχουν με τις εκτιμήσεις ότι η αποκαλούμενη «γενιά Ζ» έλκεται ολοένα περισσότερο από τα πολιτικά άκρα, αριστερά και δεξιά του παραδοσιακού σκηνικού; Και αν ισχύουν τα παραπάνω, πώς ερμηνεύονται;
Τα συγκεκριμένα ερωτήματα δεν έχουν εύκολες απαντήσεις. Σίγουρα, όμως, απασχολούν ολοένα περισσότερους. Ανάμεσά τους και το βρετανικό περιοδικό «The Economist», του οποίου το πρώτο τεύχος που κυκλοφόρησε τον Ιούνιο ήταν αφιερωμένο στους νέους και τη ροπή τους προς τα αριστερά. «Η άνοδος του σοσιαλισμού της γενιάς Ζ» ήταν ο τίτλος του, ενώ το κεντρικό άρθρο διερευνούσε τους τρόπους για να αντιμετωπιστεί αυτό το φαινόμενο, το οποίο μάλιστα χαρακτηρίζεται ευθύς εξαρχής ως «σοβαρή απειλή για την ευημερία» (προφανώς όλων των υπολοίπων).
«Δύο από τους πιο γνωστούς νέους Δημοκρατικούς – ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης Ζόραν Μαμντάνι και η Αλεξάντρια Οκάσιο-Κορτέζ, μέλος του Κογκρέσου από την ίδια πόλη – αυτοαποκαλούνται σοσιαλιστές. Την ίδια στιγμή, πάνω από το ένα τρίτο των Αμερικανών ηλικίας κάτω των 30 ετών έχουν θετική άποψη για τον κομμουνισμό, σύμφωνα με περσινή δημοσκόπηση του ινστιτούτου Cato. Περίπου δε τα δύο τρίτα διάκεινται ευνοϊκά απέναντι στον σοσιαλισμό», σημείωνε την ίδια περίοδο ο Εντουαρντ Λους με άρθρο του στους «Financial Times».
Το άλμα της Ακροδεξιάς
Δεν είναι, όμως, μόνο οι αριστερές ιδέες και όσοι/-ες τις εκφράζουν που ασκούν γοητεία στους νέους. Κάτι ανάλογο φαίνεται πως συμβαίνει και με την Ακροδεξιά, όπως άλλωστε φαίνεται και στα γραφήματα τα οποία αποτυπώνουν τη διαχρονική εκλογική συμπεριφορά των ψηφοφόρων ηλικίας από 18 ως 24 ετών σε Γερμανία και Γαλλία.
«Τα ακροδεξιά κόμματα ενισχύονται ραγδαία σε όλη την Ευρώπη. Σε πολλές περιπτώσεις, μάλιστα, είναι οι παλαιότερες γενιές εκείνες που τα εμποδίζουν να καταστούν ακόμη πιο ισχυρά», σημείωνε σχετικά πρόσφατα, σε σχετική του ανάλυση, το περιοδικό «The Parliament Magazine», με «ειδικότητα» στις εξελίξεις και τις τάσεις στα κράτη – μέλη και τους θεσμούς της ΕΕ. Εκτιμώντας, παράλληλα, ότι καθοριστικό ρόλο σε αυτό διαδραμάτισε η επιδημία της Covid-19, η οποία προκάλεσε ένα «άλμα της Ακροδεξιάς εξαιτίας των ανησυχιών για την κοινωνική και οικονομική ασφάλεια».
Σαρώνουν σε Γαλλία και Γερμανία
Ειδικά στη Γαλλία, μάλιστα, η εικόνα που καταγράφουν οι δημοσκοπήσεις είναι πραγματικά εντυπωσιακή. Ετσι, τη στιγμή που περισσότεροι από πέντε στους δέκα νέους 18 ως 24 ετών εμφανίζονται θετικοί απέναντι στις ιδέες του ηγέτη της Ανυπότακτης Γαλλίας Ζαν-Λικ Μελανσόν, ενώ οι μισοί από αυτούς είναι έτοιμοι να τον ψηφίσουν, άλλοι τόσοι δηλώνουν την πρόθεσή τους να ταχθούν στις επόμενες εκλογές υπέρ τού/τής υποψηφίου/-ας της ακροδεξιάς Εθνικής Συσπείρωσης – τόσο του Ζορντάν Μπαρντελά όσο και της Μαρίν Λεπέν.
Τι σημαίνει αυτό σε απλά πολιτικά μαθηματικά; Οτι στη δεύτερη πολυπληθέστερη και πιο ισχυρή χώρα της Ευρώπης η «πίτα» που απομένει για τους υπόλοιπους υποψήφιους οι οποίοι θα επιδιώξουν να διεκδικήσουν την προεδρία την άνοιξη του 2027 – πάντα στους νεαρότερους σε ηλικία ψηφοφόρους – είναι μικρότερη από το 40% του συνόλου τους! Κι αυτό, από μόνο του, αρκεί για να κάνει κανείς λόγο για μια επερχόμενη μεγάλη ανατροπή στο πολιτικό σκηνικό.
Αντίστοιχο ουσιαστικά είναι το σκηνικό και στη Γερμανία. Στις πρόσφατες εκλογές, που διεξήχθησαν τον Φεβρουάριο του 2025, η ακροδεξιά Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) έλαβε στις ηλικίες 18-29 ετών ποσοστό σχεδόν ίδιο με το πανεθνικό της (21%). Ηρθε όμως δεύτερη πίσω από το κόμμα της Αριστεράς, που στη συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα έλαβε 23%, ήτοι σχεδόν τριπλάσιο σε σύγκριση με το 8,8% στο τελικό αποτέλεσμα. Εάν δε συνυπολογιστεί και το 7% για το μόρφωμα της Σάρα Βάγκενκνεχτ, το ποσοστό του αριστερού άκρου φτάνει ή και ξεπερνά το 30%.
Με δεδομένο, μάλιστα, ότι από τότε μέχρι σήμερα οι παραδοσιακές δυνάμεις – Χριστιανοδημοκράτες και Σοσιαλδημοκράτες – έχουν χάσει και άλλο έδαφος, τότε στις επόμενες εκλογές τα άκρα θα αντιπροσωπεύουν μακράν την απόλυτη πλειοψηφία των ψηφοφόρων από τη γενιά Ζ.
Τι συμπεράσματα βγάζει το Kέντρο;
Η αλήθεια, βεβαίως, είναι ότι η πραγματικότητα αποδεικνύεται αρκετά πιο περίπλοκη και δεν επιτρέπει επιπόλαια συμπεράσματα. Για παράδειγμα, εάν συγκρίνουμε με αριθμούς, πραγματικούς και δημοσκοπικούς, το αριστερό και το δεξιό πολιτικό άκρο, κερδισμένο από τις τάσεις και τα εκλογικά αποτελέσματα μοιάζει να αναδεικνύεται το πρώτο. Ακόμη δε και οι πιο παραδοσιακοί πολιτικοί παίκτες δεν είναι… από χέρι χαμένοι, όπως ενδεχομένως υποστηρίζουν κάποιοι.
Στην Ιταλία της Τζόρτζια Μελόνι, για του λόγου το αληθές, τα exit polls στις εκλογές του 2022 έδειξαν ότι πρώτο στις ηλικίες 18-24 και 25-34 ετών δεν αναδείχθηκε το ακροδεξιό της κόμμα Αδέλφια της Ιταλίας, αλλά το Κίνημα Πέντε Αστέρων που, αν και λαϊκιστικό, «φλερτάρει» σαφώς με πιο αριστερές – και σε ορισμένες περιπτώσεις ανατρεπτικές – θέσεις.
«Η άποψη που θέλει τους νέους ανθρώπους να στέφονται προς τα δεξιά είναι από τα επιχειρήματα που προβάλλονται ευρέως, όποτε πλησιάζουν εκλογές. Ενώ, όμως, τα στοιχεία επιβεβαιώνουν εν μέρει τη συγκεκριμένη τάση, αποτυπώνουν επίσης μια λιγότερο ευκρινή εικόνα της εκλογικής συμπεριφοράς των πιο νέων σε ηλικία ψηφοφόρων», υπογραμμίζει το δίκτυο European Data Journalism Network. Με βάση δε τα στοιχεία που διαθέτει και αναλύει, επιρρίπτει ευθύνη και στα ΜΜΕ για την αντίληψη που επικρατεί: «Η άνοδος της ριζοσπαστικής δεξιάς ψήφου στις τάξεις των νέων έχει, ορισμένες φορές, οδηγήσει σε υπέρμετρη επικέντρωση της προσοχής των μίντια εκεί. Κάτι που, με τη σειρά του, καλύπτει άλλες αξιοσημείωτες τάσεις, όπως η ψήφος προς τα αριστερά και η διασπορά της».
Σε κάθε περίπτωση, το συμπέρασμα είναι μάλλον προφανές: οι νέοι σε ηλικία πολίτες και ψηφοφόροι της Δύσης, κυρίως σε Ευρώπη και Αμερική, έλκονται έντονα από τα πολιτικά άκρα. Κι αυτό θα πρέπει να προβληματίσει έντονα το πολιτικό κέντρο, έστω και αν όσο ανεβαίνουν οι ηλικίες η «συστημικότητα» ξανακερδίζει μέρος από το χαμένο έδαφος.
Και μια αναγκαία υποσημείωση: ό,τι και αν βγάζουν οι κάλπες, υπάρχουν και αυτοί που τις απεχθάνονται όσο και τους υποψήφιους. Κι αυτό, υπό μία έννοια, θα μπορούσε επίσης να θεωρηθεί ως ένα άκρο…
Κριτήριο η φρεσκάδα των ιδεών, όχι των προσώπων
«Κάτι νέο αναδύεται στην Αριστερά. Μια καινούργια σοδειά σοσιαλιστών επιδιώκουν να αναμορφώσουν την οικονομία, με ελέγχους στις τιμές, βαριά φορολογία στον πλούτο και ένα κύμα εθνικοποιήσεων. Υπερφορτισμένοι από την οργή τους για όσα συμβαίνουν στη Γάζα, κερδίζουν ψηφοφόρους με εντυπωσιακό ρυθμό», διαπιστώνει το περιοδικό The Economist στο πρόσφατο αφιέρωμά του για τον «Σοσιαλισμό της Γενιάς Ζ».
Σε αυτό, βεβαίως, αναφέρεται κυρίως στους υποψηφίους και όχι στους ψηφοφόρους, φέροντας μια σειρά παραδείγματα και από τα δύο πολιτικά «άκρα»: Από τον ακροδεξιό Ζορντάν Μπαρντελά στη Γαλλία και τον Ζακ Πολάνσκι, ηγέτη των Βρετανών Πράσινων μέχρι τους Δημοκρατικούς Νεοϋορκέζους Ζόραν Μαμντάνι και την Αλεξάντρια Οκάσιο-Κορτέζ, δήμαρχο και μέλος του Κογκρέσου αντιστοίχως, που για τα δεδομένα των ΗΠΑ θεωρούνται ακροαριστεροί.
Η πραγματικότητα, ωστόσο, αναδεικνύει κάτι διαφορετικό όσον αφορά τους νεαρότερους ψηφοφόρους και τα κριτήρια με τα οποία επιλέγουν.
Κι αυτό διότι όλα συγκλίνουν στο συμπέρασμα ότι οι ηλικίες των υποψηφίων δεν αποτελούν το καθοριστικό στοιχείο γι’ αυτούς, καθώς δίνουν μεγαλύτερο βάρος στη «φρεσκάδα» όχι των προσώπων, αλλά των ιδεών. Αυτών που προσδοκούν και εύχονται ότι, εάν γίνουν πράξη, θα τους διασφαλίσουν μια καλύτερη και πιο αξιοβίωτη ζωή.
Αυτός, εξάλλου, είναι και ο λόγος που οι νέοι της Γαλλίας στρέφονται και προς τον 74χρονο Μελανσόν και προς τον 29χρονο Μπαρντελά, ο ίδιος που κάνει εκείνους της Αμερικής να «λατρεύουν» τόσο την 34χρονη Οκάσιο-Κορτέζ όσο και τον 84χρονο Μπέρνι Σάντερς. Με άλλα λόγια: Οσοι νέοι πολιτικοί προβάλουν μόνο ή κυρίως την ηλικία και το πρόσωπό τους είναι δύσκολο να μην απογοητεύσουν όσους και όσες ποντάρουν στην εκλογή τους τα «ρέστα» τους.
Πηγή: tanea.gr
