«Η Αλβανία δεν πωλείται». Με αυτό το σύνθημα χιλιάδες πολίτες κατακλύζουν καθημερινά τους δρόμους των Τιράνων τις τελευταίες δύο εβδομάδες, αντιδρώντας σε δύο φιλόδοξα τουριστικά επενδυτικά σχέδια που συνδέονται με την Ιβάνκα Τραμπ και τον Τζάρεντ Κούσνερ, κόρη και γαμπρό του Αμερικανού προέδρου. Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται μια από τις πιο παρθένες και οικολογικά ευαίσθητες περιοχές της αλβανικής ακτογραμμής στην Αδριατική, την οποία οι διαδηλωτές δηλώνουν αποφασισμένοι να προστατεύσουν.
«Αυτό είναι το σπίτι μας και ήρθαμε να το υπερασπιστούμε», λέει η Άνα Κόντρα στην El Pais. Κάθε μέρα στις 6 το απόγευμα, χιλιάδες Αλβανοί, κυρίως νέοι άνθρωποι, συγκεντρώνονται στην πλατεία Σκεντέρμπεη, στα Τίρανα. Εκεί υψώνουν τη φωνή τους ενάντια στο σχέδιο μετατροπής του νησιού Σαζάν και της γειτονικής χερσονήσου Ζβέρνετς, τμήματος προστατευόμενου οικολογικού αποθέματος στα νοτιοδυτικά της χώρας, στον νέο μεγάλο προορισμό ήλιου και θάλασσας της Νότιας Ευρώπης.
Σε συνέντευξή της στις αρχές Ιουνίου, η Ιβάνκα Τραμπ χαρακτήρισε την περιοχή, που αποτελεί ένα από τα πλουσιότερα άγρια οικοσυστήματα της Αλβανίας, ως «ένα απίστευτο, πανέμορφο ιδιωτικό νησί 1.400 εκταρίων στη μέση της Μεσογείου».
Γνωστό ως «Επανάσταση των Φλαμίνγκο», θεωρείται ήδη η σημαντικότερη περιβαλλοντική διαμαρτυρία από την πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος το 1991
Η «Επανάσταση των Φλαμίνγκο»
Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις της χώρας παρουσιάζουν μια εντελώς διαφορετική εικόνα. Υποστηρίζουν ότι η αλβανική φυσική κληρονομιά κινδυνεύει και ότι τα έργα απειλούν σχεδόν 250 είδη πτηνών, συμπεριλαμβανομένων αρκετών αποικιών φλαμίνγκο. Το συγκεκριμένο πτηνό έχει γίνει το σύμβολο των διαδηλώσεων. «Η περιβαλλοντική καταστροφή που συντελείται προσβάλλει την αξιοπρέπειά μας ως χώρα», λέει ο Έρμαλ Πρόγκνι, εθελοντής της Ένωσης για την Προστασία και Διατήρηση του Φυσικού Περιβάλλοντος στην Αλβανία (PPNEA). Η οργάνωση είναι μία από τις διοργανώτριες των κινητοποιήσεων που πραγματοποιούνται στα Τίρανα για περισσότερες από δύο συνεχόμενες εβδομάδες.
«Μας θεωρούν όλους ξεπερασμένους και μέρος ενός κατεστημένου που πρέπει να φύγει», λέει πρόσωπο κοντά στον Ράμα
Το κύμα των διαδηλώσεων έχει στρέψει το παγκόσμιο ενδιαφέρον σε αυτή τη μικρή χώρα της Αδριατικής. Γνωστό ως «Επανάσταση των Φλαμίνγκο», θεωρείται ήδη η σημαντικότερη περιβαλλοντική διαμαρτυρία από την πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος το 1991, όπως γράφει η El Pais. «Ποτέ δεν φανταζόμασταν ότι μια επανάσταση ήταν δυνατή στη χώρα μας ή ακόμη και ότι θα μπορούσαμε να προφέρουμε τη λέξη “επανάσταση”», λέει ο 29χρονος Πρόγκνι, με έκδηλο θαυμασμό και περηφάνια, καθώς κατασκευάζει ένα ροζ φλαμίνγκο από φελιζόλ.
Πλέον, το κίνημα ξεπερνά κατά πολύ το ζήτημα των φλαμίνγκο, προσελκύοντας συμμετέχοντες από όλο το πολιτικό φάσμα. Οι διαδηλωτές ζητούν την παραίτηση του πρωθυπουργού Έντι Ράμα. Ο Ράμα κυβερνά τη χώρα από το 2013 και κέρδισε με άνεση τις περσινές εκλογές, εξασφαλίζοντας τέταρτη συνεχόμενη θητεία. Ο σοσιαλιστής ηγέτης διαθέτει επίσης κοινοβουλευτική πλειοψηφία μαζί με τους συμμάχους του, γεγονός που του επιτρέπει να προωθεί συνταγματικές μεταρρυθμίσεις χωρίς διαπραγμάτευση με την αντιπολίτευση. «Αυτή είναι η πιο επικίνδυνη στιγμή για τον Ράμα και την κυβέρνησή του τα τελευταία 13 χρόνια», εκτιμά ο Αφρίμ Κρασνίκι, διευθυντής του Ινστιτούτου Πολιτικών Μελετών στα Τίρανα.
Ορισμένοι χαρακτηρίζουν τις κινητοποιήσεις εξέγερση της Γενιάς Ζ.
«Χρειαζόμαστε αλλαγή»
«Χρειαζόμαστε αλλαγή. Υπάρχουν πολλά πράγματα που δεν λειτουργούν σωστά στη χώρα», λέει ο 33χρονος διαδηλωτής Κλέβις Νικόλι, κρατώντας ένα πανό ύψους περίπου τεσσάρων μέτρων που γράφει: «Ράμα, παραιτήσου».
Ο Όλσι Νίκα, επικεφαλής της περιβαλλοντικής οργάνωσης EcoAlbania, μιλώντας στον Economist, υποστηρίζει ότι η βία που σημειώθηκε στη λιμνοθάλασσα αποτέλεσε τη σπίθα που πυροδότησε τη συσσωρευμένη κοινωνική δυσαρέσκεια. Επισημαίνει μια γενικότερη έλλειψη «διαφάνειας και λογοδοσίας στην κυβέρνηση»: το 2024, η νομοθεσία για τις προστατευόμενες περιοχές τροποποιήθηκε αθόρυβα ώστε να επιτρέπεται η κατασκευή πολυτελών τουριστικών συγκροτημάτων εντός αυτών.
Οι διαμαρτυρίες έχουν πολυσυλλεκτικό χαρακτήρα, λέει ο Ντιέλ Γκραζντάνι, στέλεχος στον χώρο του μάρκετινγκ: «Οι άνθρωποι μιλούν για τα πάντα, από τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ μέχρι τα δικαιώματα των πελεκάνων». Ωστόσο, όλοι ζητούν τη σύλληψη τόσο του Ράμα όσο και του Σαλί Μπερίσα, του βασικού ηγέτη της αντιπολίτευσης.
Ορισμένοι χαρακτηρίζουν τις κινητοποιήσεις εξέγερση της Γενιάς Ζ. Ο Μπερίσα έγινε για πρώτη φορά πρόεδρος της Αλβανίας το 1992. Εκείνος και ο Ράμα κυριαρχούν στην πολιτική σκηνή εδώ και τόσο μεγάλο διάστημα, ώστε κανείς κάτω των 40 ετών δεν θυμάται εποχή χωρίς αυτούς. «Μας θεωρούν όλους ξεπερασμένους και μέρος ενός κατεστημένου που πρέπει να φύγει», λέει πρόσωπο κοντά στον Ράμα.
Ο Ράμα δεν αντιμετωπίζει σοβαρή αμφισβήτηση στο εσωτερικό του Σοσιαλιστικού Κόμματος. «Έχει μόνο υπηρέτες, όχι συνεργάτες», σχολιάζει ο δημοσιογράφος Γκιέργκ Ερεμπάρα.
Όσο για τον Μπερίσα, η αλβανική υπηρεσία καταπολέμησης της διαφθοράς τον δικάζει για υποθέσεις διαφθοράς. (Το 2021 οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν επιβάλει κυρώσεις εναντίον του, αλλά στις 11 Ιουνίου το Στέιτ Ντιπάρτμεντ τις ήρε, επικαλούμενο «επιτακτικό εθνικό συμφέρον».) Μεταξύ άλλων πολιτικών που αντιμετωπίζουν κατηγορίες για διαφθορά περιλαμβάνονται ο δήμαρχος Τιράνων και ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης του Ράμα. Όλοι αρνούνται τις κατηγορίες.
Πηγή: in.gr
