Του Κώστα Κατικου
Σχέδιο για επιπλέον ενίσχυση των συνταξιούχων μέσα από μια πρόσθετη αύξηση των συντάξεων για την αναπλήρωση των απωλειών που προκαλεί στο εισόδημα τους ο υψηλός πληθωρισμός, μελετά το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης.
Ενόψει του πακέτου μέτρων για νοικοκυριά και επιχειρήσεις που ετοιμάζεται για να ανακοινωθεί από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη στη Διεθνή Εκθεση Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ) στις αρχές Σεπτεμβρίου, η κυβέρνηση έχει θέσει σε μια από τις βασικές της προτεραιότητες τα μέτρα στήριξης για τους συνταξιούχους.
Η επιλογή αυτή δεν είναι τυχαία καθώς στο οικονομικό επιτελείο έχουν φτάσει στοιχεία που δείχνουν ότι η αποκατάσταση των απωλειών εισοδήματος για τους συνταξιούχους από την 10ετή λιτότητα των μνημονίων, υστερεί σημαντικά έναντι των μισθωτών.
Την περίοδο 2019-2026 η ονομαστική αύξηση για τον μέσο μισθό πλήρους απασχόλησης ήταν 28,5% στον κατώτατο έφτασε στο 39,4% ενώ στις συντάξεις οι αυξήσεις που άρχισαν να καταβάλλονται από το 2023 και μετά, έφτασαν σωρευτικά στο 16,3%.
Την ίδια περίοδο ο σωρευτικός πληθωρισμός κινήθηκε περίπου στο 21%.
Στην πράξη η αύξηση του μέσου μισθού πλήρους απασχόλησης και του κατώτατου μισθού υπερκάλυψε τον πληθωρισμό, ενώ στις συντάξεις οι αυξήσεις ήταν κάτω από τον πληθωρισμό σχεδόν κατά 5%. Το πρόβλημα είναι εντονότερο στους συνταξιούχους που είχαν προσωπική διαφορά καθώς δεν πήραν όλες τις αυξήσεις της περιόδου.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Capital.gr ανάμεσα στις προτάσεις που συζητούνται και κοστολογούνται για την ενίσχυση των συνταξιούχων περιλαμβάνονται:
1. Η δημιουργία ενός ειδικού μηχανισμού προστασίας συντάξεων από τον πληθωρισμό βασικών αγαθών. Ο μηχανισμός προστασίας των συντάξεων από τον υψηλό πληθωρισμό θα μπορούσε να ενεργοποιηθεί φέτος με μια επιπλέον αύξηση της τάξης του 2,5%. Ο γενικός πληθωρισμός μπορεί να κινείται στο 5% αλλά δεν αποτυπώνει το πραγματικό κόστος ζωής των ηλικιωμένων, που είναι υψηλότερο καθώς οι επιμέρους δείκτες τιμών σε είδη που έχουν ανάγκη (τρόφιμα,ενέργεια, φάρμακα. αλλά και ενοίκιο) είναι πάνω από τον πληθωρισμό. Ο μηχανισμός αυτός θα μπορούσε να καλύπτει με μια πρόσθετη αύξηση ένα μέρος από τη διαφορά μεταξύ της αύξησης των συντάξεων και του δείκτη ακρίβειας σ συγκεκριμένα προϊόντα και υπηρεσίες. Για να προχωρήσει μια τέτοια πρόταση θα πρέπει να καταργηθεί η ρήτρα του νόμου Κατρούγκαλου που προβλέπει ότι η ετήσια αύξηση στις συντάξεις δεν μπορεί να ξεπερνά το ύψος του πληθωρισμού.
2. Η χορήγηση νέας αύξησης στο μόνιμο επίδομα των συνταξιούχων. Το ποσό από 250 ευρώ πέρυσι αυξάνεται στα 300 ευρώ, για φέτος και δίδεται σε περισσότερους συνταξιούχους. Υπάρχουν όμως σκέψεις για νέα έξτρα αύξηση ώστε το ποσό που θα πληρωθούν οι συνταξιούχοι φέτος τον Νοέμβριο (δυο μήνες μετά τη ΔΕΘ) να είναι ενδεχομένως στα 400 ευρώ.
3. Η μείωση των εισφορών-κρατήσεων σε κύριες ή και σε επικουρικές συντάξεις. Το σενάριο που ήδη επεξεργάζεται το οικονομικό επιτελείο περιλαμβάνει την αναμόρφωση της Εισφοράς Αλληλεγγύης (ΕΑΣ) που επιβάλλεται σε όλο το ποσό για κύριες συντάξεις άνω των 1.400 ευρώ και σε επικουρικές άνω των 300 ευρώ. Για τις κύριες συντάξεις εξετάζεται να αφαιρούνται τα 1.400 ευρώ από το συνολικό ποσό της σύνταξης και η κράτηση να υπολογίζεται στο υπερβάλλον, δηλαδή σε σύνταξη 2.200 ευρώ η κράτηση να επιβάλλεται στα 800 ευρώ (2.200-1.400=800) και όχι στο σύνολο των 2.200 ευρώ που ισχύει τώρα. Για τις επικουρικές μελετάται ακόμη και η κατάργηση της εισφοράς. Η μείωση των κρατήσεων στην ΕΑΣ ωστόσο, έχει ένα μειονέκτημα καθώς δεν αφορά όλους τους συνταξιούχους, αλλά 400.000 συνταξιούχους που μετά τον νόμο Κατρούγκαλου (μετά τις 13/5/2016) παίρνουν εθνική και ανταποδοτική σύνταξη πάνω από 1.400 ευρώ και άλλους 250.000 συνταξιούχους με επικουρική πάνω από 300ευρώ.
Το επικρατέστερο σενάριο πάντως είναι να δοθεί μια έξτρα αύξηση στις συντάξεις με ρήτρα πληθωρισμού που θα ενεργοποιείται κάθε χρόνο από τη στιγμή που ο πληθωρισμός υπερβαίνει κάποιο όριο. Το κόστος της πρότασης αυτής ανέρχεται περίπου στα 500 εκατ. ευρώ και καλύπτει-ικανοποιεί το σύνολο των συνταξιούχων.
Δεν αναπληρώθηκαν οι απώλειες
Οι κύριες συντάξεις υπέστησαν αθροιστικές περικοπές που σε πολλές κατηγορίες έφτασαν το 20%-45% την περίοδο 2010-2018. Μέχρι το 2022 οι συντάξεις ήταν παγωμένες γιατί υπήρχε η ρήτρα από το μνημόνιο του 2015 που απαγόρευε τις αυξήσεις. Από το 2023 και μετά δόθηκαν αυξήσεις 7,75% το 2023, 3% το 2024, 2,4% το 2025 και το 2026.
Ωστόσο. για έναν συνταξιούχο που έχασε 30% της σύνταξής του, οι αυξήσεις δεν έχουν καλύψει ούτε το μισό μέρος της απώλειας, Κάποιος συνταξιούχος για παράδειγμα που έπαιρνε 1.500 ευρώ και μετά τα μνημόνια η σύνταξη μειώθηκε στα 1.050 ευρώ, με τις αυξήσεις που άρχισε να παίρνει από το 2023 και μετάέφτασε να λαμβάνει σύνταξη 1.213 ευρώ. Η απώλεια από τα μνημόνια είναι 450 ευρώ και ως τώρα πήρε πίσω τα 163 ευρώ με αυξήσεις. Η αναπλήρωση των απωλειών είναι μόλις στο 35% και μένει ένα 65% της απώλειας .που δεν έχει αποκατασταθεί
Αν προστεθεί και η παράμετρος του πληθωρισμού που τρώει τις αυξήσεις, τότε το αποτέλεσμα στην αγοραστική δύναμη των συνταξιούχων είναι αρνητικό.
Στους μισθούς συμβαίνει κάτι ανάλογο αλλά με καλύτερους όρους. Οι απώλειες από τις μειώσεις των μνημονίων έχουν αποκατασταθεί πάνω από το μισό και σε κάθε περίπτωση σε μεγαλύτερο ποσοστό από τις συντάξεις. Ωστόσο σε πραγματικούς όρους (αγοραστική δύναμη) οι απώλειες εισοδήματος παραμένουν κοντά στο 30% σε σχέση με το 2009.
Πηγή: capital.gr
