Του Νίκου Κωτσικόπουλου
Οι αγορές εκτιμούν ότι η απόφαση έχει ληφθεί και ότι υψηλόβαθμα μέλη και στελέχη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας προετοιμάζουν το έδαφος: Οδεύουμε προς δύο αυξήσεις επιτοκίων ή τρεις φέτος από 0,25%, με πιθανότητες 99% η πρώτη αύξηση να αποφασιστεί τον Ιούνιο, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία από την αγορά του Λονδίνου (LSEG) και πιθανότητες 85% για μία δεύτερη αύξηση τοn Σεπτέμβριο.
Ήδη πληθαίνουν τα μέλη και στελέχη της ΕΚΤ τα οποία επισημαίνουν ότι η αύξηση των επιτοκίων θεωρείται πολύ πιθανή (2,25%), ακόμη και αν επιτευχθεί μια ειρηνευτική συμφωνία ή τερματιστεί ο πόλεμος. Μόνο την τελευταία εβδομάδα στις 26 και 28 Μαΐου είχαμε πολλές ξεκάθαρες δηλώσεις προς αυτή την κατεύθυνση.
Το σκεπτικό πίσω από αυτή τη στάση βασίζεται στην ανάγκη της ΕΚΤ να προλάβει τις λεγόμενες “δευτερογενείς επιπτώσεις” (second-round effects) στην οικονομία, διασφαλίζοντας ότι οι πληθωριστικές πιέσεις δεν θα ριζώσουν μόνιμα στην Ευρωζώνη. Οι κεντρικοί τραπεζίτες έχουν την εμπειρία από το προηγούμενο της εισβολής στην Ουκρανία, όπου το φυσικό αέριο από τη Ρωσία και το άζωτο (λιπάσματα) και τα σιτηρά από την περιοχή ήταν οι βασικές αιτίες ενός μεγάλου πληθωριστικού κύματος.
Το πιο κεντρικό πρόσωπο που εξέφρασε ρητά θέση υπέρ της αύξησης επιτοκίων, ακόμα κι αν σταματήσει ο πόλεμος, είναι η Γερμανίδα Ιζαμπέλ Σνάμπελ (Isabel Schnabel), μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, η οποία έδωσε συνέντευξη στο Reuters στις 26 Μαΐου και ανέλυσε το σκεπτικό της.
Στη συνέντευξή της η κ. Σνάμπελ δήλωσε κατηγορηματικά ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα πρέπει να αυξήσει τα επιτόκια στη συνεδρίαση του Ιουνίου, ακόμη και αν επιτευχθεί άμεσα μια ειρηνευτική συμφωνία (αναφερόμενη στις εξελίξεις και τις ειρηνευτικές συνομιλίες στη Μέση Ανατολή). Όπως εξήγησε, η ζημιά στις ενεργειακές υποδομές και στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες έχει ήδη γίνει, καθιστώντας απαραίτητη τη δράση της ΕΚΤ.
Την ίδια ημέρα με τη συνέντευξη της κ. Σνάμπελ δημοσιεύτηκε και συνέντευξη του επικεφαλής οικονομολόγου της ΕΚΤ, Φίλιπ Λέιν, στην ιαπωνική Nikkei, ενόψει συμμετοχής του σε συνέδριο της Bank of Japan, στο Τόκιο, όπου αν και δεν ήταν εξίσου κάθετος, κινούνταν σαφώς στην ίδια γραμμή. Δύο ημέρες αργότερα ο κ. Λέιν μιλώντας στο συνέδριο επιβεβαίωσε αυτή τη συλλογιστική.
Υπάρχουν επίσης κι άλλα μέλη της ΕΚΤ και ειδικά ο Έλληνας Κεντρικός Τραπεζίτης Γιάννης Στουρνάρας, που είναι πολύ μετρημένος με αυτά τα θέματα και γενικά τείνει προς αναπτυξιακές πολιτικές και όχι περιοριστικές, παρά μόνον αν διαβλέπει πληθωριστικό ρίσκο. Όπως φαίνεται, αυτό συμβαίνει τώρα, γιατί ο κ. Στουρνάρας προβλέπει αύξηση επιτοκίων.
Γιατί προκρίνουν αυξήσεις επιτοκίων ανεξάρτητα από τη συνέχιση του πολέμου
Οι πληθωριστικές πιέσεις είναι αντίδραση στα γεγονότα. Οι τιμές έχουν ανέβει, επειδή υπάρχει έλλειμμα στις ροές καυσίμων, λόγω του πολέμου και του κλεισίματος των Στενών στο Ορμούζ. Η αλυσίδα ανατιμήσεων έχει εκκινήσει, ενώ ακόμα κι αν ανοίξει το Ορμούζ γρήγορα, η ομαλή ροή προς τη διεθνή κατανάλωση είναι αδύνατον να εκκινήσει άμεσα. Επιπλέον πρέπει να αναπληρωθούν τα αποθέματα τα οποία αναπληρώνουν το έλλειμμα αυτή την περίοδο.
Αυτά αναφέρονται από πρακτικής πλευράς από τους οίκους και τους μεγάλους traders πετρελαιοειδών. Από την πλευρά των μελών της ΕΚΤ ισχύουν τα εξής:
Πρόληψη επίμονου και μακροχρόνιου πληθωρισμού
Ακόμη και αν η γεωπολιτική κρίση εκτονωθεί άμεσα, το ενεργειακό σοκ και τα προβλήματα αφήνουν αποτύπωμα. Μέλη της ΕΚΤ θα ήθελαν ακόμα και προληπτικά να αυξηθούν λιγότερο τα επιτόκια τώρα, για να “θωρακίσουν” τις αγορές από τις πληθωριστικές προσδοκίες, παρά να λειτουργήσουν πυροσβεστικά αργότερα, με μεγαλύτερες αυξήσεις επιτοκίων.
Η εμπειρία του 2022 με την εισβολή στην Ουκρανία
Κορυφαία στελέχη, όπως ο Έλληνας τραπεζίτης Γιάννης Στουρνάρας, έχουν πει ότι οι κεντρικές τράπεζες κουβαλούν το μάθημα παλαιότερων πληθωριστικών κρίσεων και οφείλουν να δείξουν γρήγορα αντανακλαστικά, για να διατηρήσουν την αξιοπιστία τους.
Διαμορφώνεται συναίνεση
Σταδιακά στους κόλπους της ΕΚΤ φαίνεται να διαμορφώνεται κοινή γραμμή. Βεβαίως αυτοί που η αγορά αποκαλεί γεράκια μιλούν περισσότερο τώρα. Αλλά διαφαίνεται σύγκλιση. Υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής (όπως ο Γιόαχιμ Νάγκελ της Bundesbank) τονίζουν ότι αν οι προοπτικές του πληθωρισμού δεν βελτιωθούν θεαματικά, η ανάληψη δράσης εντός του Ιουνίου είναι σκόπιμη.
Πώς εξηγείται το σκεπτικό των αυξήσεων
Η ίδια η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, αν και αποφεύγει προβλέψεις, έδωσε ξεκάθαρο σήμα τονίζοντας ότι η κατάσταση παρουσιάζει μεγάλη αβεβαιότητα και τα δεδομένα έχουν αλλάξει σε σχέση με τις αρχικές εκτιμήσεις.
Επίσης ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος σημείωσε σε δηλώσεις του ότι ο πληθωρισμός αποδεικνύεται επίμονος. Ανέφερε ότι οι επόμενες εβδομάδες είναι κρίσιμες για την αξιολόγηση των δευτερογενών επιπτώσεων. Έδειξε ότι ανησυχεί μήπως προκληθούν μεγαλύτερα προβλήματα, αν δεν δράσει η ΕΚΤ.
Ο επικεφαλής οικονομολόγος της ΕΚΤ, Philip Lane, δήλωσε στις 28 Μαΐου στο Τόκιο ότι ακόμη και αν τα ενεργειακά σοκ αντιστραφούν με το τέλους του πολέμου, οι δευτερογενείς επιπτώσεις θα επιμείνουν, απαιτώντας συνεχή πολιτική δράση. Νωρίτερα, σε συνέντευξή του στις 19 Μαΐου 2026, ο ίδιος ανέφερε ότι οι προβλέψεις για τον πληθωρισμό αναμένονται αυξημένες τον Ιούνιο, λόγω των παρατεταμένων υψηλών τιμών του πετρελαίου.
Ο Φίλιπ Λέιν έκανε δύο διαφορετικές παρεμβάσεις στα τέλη Μαΐου του 2026. Η τελευταία αναφορά έγινε στο διεθνές οικονομικό συνέδριο που διοργάνωσε η Κεντρική Τράπεζα της Ιαπωνίας. Εκεί είπε ότι “ακόμη κι αν ο αρχικός ενεργειακός κλονισμός αρχίσει να αντιστρέφεται (λόγω μιας γρήγορης επίλυσης του πολέμου), οι δευτερογενείς επιπτώσεις θα παραμείνουν μαζί μας για καιρό”.
Η άλλη δήλωση για την αναθεώρηση του πληθωρισμού έγινε στις 26 Μαΐου, σε συνέντευξη στην ιαπωνική οικονομική εφημερίδα Nikkei.
Πηγή: capital.gr
