Ο πληθωρισμός θέτει υπό πίεση την ανεξαρτησία των κεντρικών τραπεζών

Η ανεξαρτησία των κεντρικών τραπεζών δέχεται και πάλι πιέσεις, καθώς προωθούν μη δημοφιλή μέτρα για τον περιορισμό της ραγδαίας αύξησης των τιμών, προκαλώντας πολιτικές παρεμβάσεις που ενδέχεται να υπονομεύσουν την εμπιστοσύνη και να επιδεινώσουν την κρίση, σύμφωνα με δηλώσεις νυν και πρώην αξιωματούχων.

Ο πληθωρισμός έχει επιταχυνθεί παγκοσμίως από τότε που ο πόλεμος στο Ιράν οδήγησε σε άνοδο των τιμών του πετρελαίου, αναγκάζοντας τις κεντρικές τράπεζες να αυξήσουν τα επιτόκια ή να αναβάλουν τις μειώσεις που είχαν προηγουμένως ανακοινώσει, προκειμένου να αποτρέψουν τη μετατροπή ενός εφάπαξ σοκ σε μόνιμη κατάσταση.

“Είναι εύκολο να είσαι ανεξάρτητο μέλος της κεντρικής τράπεζας όταν ο πληθωρισμός είναι χαμηλός… και είναι πολύ πιο περίπλοκο όταν ο πληθωρισμός είναι υψηλός και πρέπει να κάνεις πράγματα που δεν αρέσουν στον κόσμο”, δήλωσε ο Χέλγκε Μπέργκερ, αναπληρωτής διευθυντής του Ευρωπαϊκού Τμήματος του ΔΝΤ, σε συνέδριο το Σάββατο.

“Είναι μάχη σώμα με σώμα”, είπε. “Πρέπει να διορθώσουμε την τρέχουσα κατάσταση”.

Δύσκολη η ανάκτηση της ανεξαρτησίας αν υποστεί ζημιά

Η πιο εμφανής πρόκληση για την ανεξαρτησία της Fed ήταν οι επανειλημμένες εκκλήσεις του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για μείωση των επιτοκίων, αλλά η πολιτική πίεση ήταν ευρέως διαδεδομένη και συχνά πιο διακριτική σε άλλα μέρη, ανέφεραν στελέχη κεντρικών τραπεζών.

Από ορισμένες κεντρικές τράπεζες ζητείται να προσαρμόσουν την πολιτική τους ώστε να υποστηρίξουν βιομηχανικούς στόχους, άλλες αντιμετωπίζουν πιέσεις να μεταφέρουν τα κέρδη τους στους κρατικούς προϋπολογισμούς, ενώ σε ορισμένες ανατίθενται αντικρουόμενες εντολές.

Τα υψηλά επίπεδα δημόσιου χρέους λειτουργούν επίσης ως de facto περιορισμός της ανεξαρτησίας, περιορίζοντας το περιθώριο για αυστηρότερη πολιτική, καθώς τα υψηλότερα επιτόκια – η συνήθης θεραπεία για τον πληθωρισμό – ενέχουν τον κίνδυνο να προκαλέσουν κρίση χρέους.

Μόλις οι αγορές αρχίσουν να αμφιβάλλουν ότι μια κεντρική τράπεζα ενεργεί ανεξάρτητα για την καταπολέμηση του πληθωρισμού, αρχίζουν να προεξοφλούν τη χαλαρή νομισματική πολιτική, καθιστώντας ακόμη πιο δύσκολο τον έλεγχο των αυξήσεων των τιμών.

“Η ανεξαρτησία συχνά θεωρείται δεδομένη όταν λειτουργεί, αλλά είναι δύσκολο να αποκατασταθεί όταν έχει υποστεί ζημιά”, δήλωσε ο Μπούρκχαρντ Μπαλζ, μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Bundesbank. “Η νομισματική πολιτική χρειάζεται προστασία από βραχυπρόθεσμα πολιτικά κίνητρα, εάν θέλει να εξασφαλίσει τη σταθερότητα των τιμών.”

Ορισμένοι ομιλητές υποστήριξαν, ωστόσο, ότι η αργή αντίδραση των κεντρικών τραπεζών στην έξαρση του πληθωρισμού το 2021-22 έπληξε επίσης την αξιοπιστία τους.

Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής χαρακτήρισαν το φαινόμενο ως παροδικό για μήνες, προτού αντιληφθούν την έκτασή του και ξεκινήσουν έναν από τους ταχύτερους κύκλους νομισματικής σύσφιξης που έχουν καταγραφεί.

“Γιατί αντέδρασαν εκ των υστέρων; Ένας από τους λόγους, νομίζω, είναι η τάση και η εμμονή μας να είμαστε αυτό που ονομάζεται εξαρτημένοι από τα δεδομένα”, δήλωσε ο πρώην διοικητής της Τράπεζας του Ισραήλ, Jacob Frenkel.

“Η εξάρτηση από τα δεδομένα σημαίνει ότι, μέχρι να δω αυτό να συμβαίνει, δεν πρόκειται να αντιδράσω. Εξ ορισμού, όταν τα πράγματα έχουν ήδη συμβεί, αντιδράς εκ των υστέρων”.

Πηγή: Reuters