Η εικόνα του Ιησού, που απεικονίζεται ως ο Καλός Ποιμένας, ανακαλύφθηκε πέρυσι στην τουρκική πόλη Ιζνίκ (ή Νίκαια) και συγκαταλέγεται στις πέντε παλαιότερες αυθεντικές εικόνες του Χριστού ως ενήλικα που έχουν βρεθεί ποτέ σε ολόκληρο τον κόσμο.
Χρονολογείται από τις αρχές έως τα μέσα του 3ου αιώνα μ.Χ. και αποτελεί την καλύτερα διατηρημένη παλαιά εικόνα του Ιησού που έχει βρεθεί ποτέ.
Επειδή ανακαλύφθηκε σφραγισμένη μέσα σε έναν εξαιρετικά καλά διατηρημένο υπόγειο οικογενειακό τάφο χωρίς οξυγόνο, τα χρώματα της τοιχογραφίας βρίσκονται σε σχεδόν τέλεια κατάσταση -ακριβώς όπως είχαν ζωγραφιστεί πριν από περίπου 1800 χρόνια.
Ένας άλλος Ιησούς
Η εικόνα είναι τόσο ολοκληρωμένη που τα χαρακτηριστικά του προσώπου του Χριστού, οι μεμονωμένες πτυχώσεις του χιτώνα του, τα χέρια του και το διακριτό περίγραμμα του κριαριού στους ώμους του παραμένουν σαφώς ορατά και ευκρινή.
Η πρόσφατα ανακαλυφθείσα ζωγραφική παρέχει στους ιστορικούς μια λεπτομερή εικόνα του πώς οι πρώτοι Χριστιανοί αντιλαμβάνονταν τον Ιησού: χωρίς γένια, με κοντά μαλλιά και ντυμένο με κομψά ρούχα της ανώτερης τάξης της Ρώμης.
Ο κεντρικός ρόλος της Ανατολίας
Αυτά τα αξιοσημείωτα ευρήματα περιλαμβάνουν επίσης αρχαίους χριστιανικούς τάφους και επιγραφές. Τα τελευταία δύο χρόνια, αρχαιολόγοι στην Ανατολία, τη σημερινή Τουρκία, έχουν αποκαλύψει τουλάχιστον μια ντουζίνα μέχρι πρότινος άγνωστες εκκλησίες, που χρονολογούνται από τον 4ο και τον 5ο αιώνα μ.Χ.
Επιπλέον, ανασκαφές στην ιστορική πόλη της Περγάμου έχουν αποκαλύψει μία από τις παλαιότερες απεικονίσεις του Αγίου Γεωργίου, του μελλοντικού προστάτη της Αγγλίας.
Ο τεράστιος όγκος αυτών των πρόσφατων ανακαλύψεων υπογραμμίζει τον κεντρικό ρόλο της Ανατολίας στην πρώιμη εξάπλωση του Χριστιανισμού.
Παρέχουν κρίσιμες πληροφορίες για το πώς η ρωμαϊκή Ανατολία έγινε γρήγορα λίκνο της πίστης, μόλις λίγες δεκαετίες μετά τη σταύρωση του Χριστού στην Ιερουσαλήμ στις αρχές της δεκαετίας του 30 μ.Χ.
Η εικόνα είναι τόσο ολοκληρωμένη που τα χαρακτηριστικά του προσώπου του Χριστού, οι μεμονωμένες πτυχώσεις του χιτώνα του, τα χέρια του και το διακριτό περίγραμμα του κριαριού στους ώμους του παραμένουν σαφώς ορατά και ευκρινή
Χριστιανοί και ειδωλολάτρες
Πέρα από τον μεγάλο αριθμό πρόσφατων αρχαιολογικών ανακαλύψεων, νέες ιστορικές έρευνες συμβάλλουν επίσης στην καλύτερη κατανόηση του πώς και γιατί, μέσα σε μόλις τρεις αιώνες, ο Χριστιανισμός εξελίχθηκε από μια μικρή, καταδιωκόμενη θρησκευτική αίρεση στην επίσημη θρησκεία της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.
«Νέα ερευνητικά προγράμματα, που πραγματοποιήθηκαν σε πολλά πανεπιστήμια στο Ηνωμένο Βασίλειο και σε όλο τον κόσμο τα τελευταία χρόνια, έχουν αναλύσει πώς, αντίθετα με ό,τι θα περίμενε κανείς, οι διώξεις και το μαρτύριο των χριστιανών (αν και πιθανώς σε πολύ μικρότερη κλίμακα από ό,τι συνήθως πιστεύεται) βοήθησαν στην πραγματικότητα την εξάπλωση του χριστιανισμού –και πώς αυτή η ανάπτυξη οφείλεται εν μέρει και στα πιθανώς χαμηλότερα ποσοστά πρόωρων θανάτων λόγω ασθενειών σε σύγκριση με αυτά που υπέφεραν οι ειδωλολατρικές κοινότητες» σχολιάζει ο David Keys στον Independent και συνεχίζει:
«Άλλες σημαντικές πρόσφατες έρευνες έχουν ρίξει νέο φως στο πώς τα πρώιμα χριστιανικά συστήματα κοινωνικής πρόνοιας φαίνεται να έχουν αυξήσει σημαντικά τα ποσοστά προσηλυτισμού και πώς τα πολιτικά και οικονομικά προβλήματα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας ήταν επίσης σημαντικοί παράγοντες που οδήγησαν στην εξάπλωση του Χριστιανισμού».
Η θανάτωση θηλυκών βρεφών
Μια πρόσφατη έρευνα εξέτασε εκ νέου την πιθανότητα ότι τα χαμηλά ποσοστά θανάτωσης θηλυκών βρεφών στην παγανιστική κοινωνία δημιούργησαν, στο πέρασμα πολλών γενεών, δημογραφικές ανισορροπίες από τις οποίες θα είχαν επωφεληθεί δημογραφικά οι χριστιανικές κοινότητες, οι οποίες σχεδόν σίγουρα δεν ασκούσαν την πρακτική της θανάτωσης βρεφών.
«Επιπλέον, οι αρχαιολόγοι έχουν ανακαλύψει εντυπωσιακά νέα στοιχεία σχετικά με την εξάπλωση της λατρείας του αυτοκράτορα στην περιοχή που σήμερα είναι η Τουρκία –και είναι αυτή η επέκταση της αυτοκρατορικής λατρείας που βοήθησε τον πρώιμο Χριστιανισμό να εξελιχθεί από ένα κίνημα αποκλειστικά αφιερωμένο στον Ιησού σε ένα κίνημα αντι-αυτοκρατορικό, ικανό να προσελκύσει ένα ευρύ φάσμα κοινωνικής και πολιτικής υποστήριξης από διαφωνούντες» συμπληρώνει ο David Keys.
Αρχαιολόγοι στο Ιζνίκ, στη δυτική Τουρκία, ανακάλυψαν την καλύτερα διατηρημένη παλαιά εικόνα του Χριστού που έχει βρεθεί ποτέ
Το Θηρίο και ο Δράκος
Η ανάπτυξη της αυτοκρατορικής λατρείας έχει επίσης μεγάλη σημασία από βιβλική άποψη. Βοηθά να εξηγηθεί μέρος του περιεχομένου ενός βασικού τμήματος της Καινής Διαθήκης – συγκεκριμένα της Αποκάλυψης.
Το βιβλίο αυτό -που γράφτηκε από έναν χριστιανό προφήτη του τέλους του 1ου αιώνα, τον Ιωάννη τον Ευαγγελιστή, γύρω στο 90 μ.Χ- προωθούσε την ιδέα ότι η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία (την οποία ο ίδιος αποκαλούσε «Το Θηρίο») ελέγχονταν από τον Διάβολο (τον οποίο αποκαλούσε «Ο Δράκος»).
Στις Σάρδεις, μια άλλη αρχαία πόλη που αναφέρεται στην Αποκάλυψη, οι ερευνητές έχουν διεξάγει έρευνες σε μια πιθανή μεγάλη εκκλησία των αρχών του 6ου αιώνα (ενδεχομένως καθεδρικό ναό).
Αρχικά ήταν ένα τεράστιο κτίριο μήκους 45 μέτρων με διπλό τρούλο, χτισμένο στην καρδιά της πόλης, της οποίας τα ερείπια είναι εντυπωσιακά ακόμη και σήμερα, και πιθανόν να αποτέλεσε πρότυπο για την αρχιτεκτονική παράδοση που συνδέεται με μία από τις μεγαλύτερες αρχαίες εκκλησίες του κόσμου, την Αγία Σοφία στην Κωνσταντινούπολη (σημερινή Κωνσταντινούπολη).
Εν αρχή ην ο λόγος
Επίσης, σε τρεις άλλες αρχαίες πόλεις που αναφέρονται συγκεκριμένα στην Αποκάλυψη, αρχαιολόγοι έχουν πρόσφατα ανακαλύψει ακόμη περισσότερα υλικά από την πρώιμη χριστιανική εποχή.
Στη Σμύρνη ειδικοί μελετούν κωδικοποιημένα χριστιανικά μηνύματα που χρονολογούνται στα μέσα του 2ου αιώνα, γραμμένα ως γκράφιτι στους τοίχους ενός ρωμαϊκού εμπορικού κέντρου. Πρόκειται, κατά πάσα πιθανότητα, για τις παλαιότερες χριστιανικές επιγραφές που έχουν βρεθεί ποτέ, και πιθανώς για τα πρώτα αυθεντικά χριστιανικά κείμενα.
Οι αρχαιολόγοι έχουν προχωρήσει στην ψηφιακή χαρτογράφηση του ναού (στην αρχαία πόλη της Περγάμου) όπου, το 29 π.Χ., τελέστηκε για πρώτη φορά η λατρεία του Ρωμαίου αυτοκράτορα. Στη δεκαετία του 90 μ.Χ., ο χριστιανός προφήτης Άγιος Ιωάννης, ο οποίος έγραψε το Βιβλίο της Αποκάλυψης της Καινής Διαθήκης, αποκάλεσε αυτόν τον ναό «θρόνο του Σατανά» και τον Ρωμαίο αυτοκράτορα θηρίο που προήλθε από τη θάλασσα με έναν ειδικό αριθμό – το 666 (το πλέον παγκοσμίως γνωστό «Αριθμό του Θηρίου»). Η ιστορία του Ιωάννη για τον Διάβολο που έδωσε πολιτική εξουσία στο Θηρίο εξακολουθούσε να απεικονίζεται και κατά τη μεσαιωνική εποχή, όπως φαίνεται εδώ (το «Θηρίο» βρίσκεται στα δεξιά).
Κωδικοποιημένα μηνύματα
Μία από αυτές, σχεδιασμένη σαν σταυρόλεξο, είναι η λέξη «Λόγος». Πράγματι, η πρώτη γραμμή του Ευαγγελίου του Αγίου Ιωάννη, αναφερόμενη στον Ιησού/Θεό, λέει «Εν αρχή ην ο λόγος».
Ένα άλλο κωδικοποιημένο μήνυμα (αριθμητικό) αποτελείται από μόλις τρεις αριθμητικούς χαρακτήρες – 800 – που σημαίνουν ότι η «Πίστη» είναι ο δρόμος προς τον «Κύριο» (δηλ. τον Χριστό).
Και μια μη κωδικοποιημένη επιγραφή – βασισμένη σε βασικά αποσπάσματα από τέσσερα βιβλία της Καινής Διαθήκης – αναφέρεται σαφώς στον Ιησού με τις λέξεις «Αυτός που μας έδωσε το Άγιο Πνεύμα».
Εξήντα μίλια βόρεια της Σμύρνης, στην εντυπωσιακή αρχαία πόλη της Περγάμου (κοντά στη σύγχρονη Μπεργκάμα), οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν ένα από τα παλαιότερα αρχαιολογικά ευρήματα στον κόσμο που μαρτυρούν τη λατρεία του Αγίου Γεωργίου: ένα κεραμικό φιαλίδιο προσκυνητών των αρχών του 5ου αιώνα, στο οποίο απεικονίζεται μια μορφή που μοιάζει να είναι ο ίδιος, ενώ σκοτώνει έναν δράκο.
Πριν οι χριστιανοί αρχίσουν να χτίζουν εκκλησίες ειδικά για αυτόν τον σκοπό, συνήθιζαν να συγκεντρώνονται σε ιδιωτικές κατοικίες, οι οποίες διέθεταν ενίοτε ειδικά διαμορφωμένους χώρους, γνωστούς ως «οικιακές εκκλησίες». Είναι γνωστά μόνο περίπου έξι πρώιμα παραδείγματα – μεταξύ των οποίων και αυτό που ανακαλύφθηκε πρόσφατα, που χρονολογείται στον 4ο αιώνα, από την αρχαία ερειπωμένη πόλη της Λαοδίκειας στη δυτική Τουρκία.
«Ο αριθμός του θηρίου»
Καθώς ο Χριστιανισμός εξελισσόταν τον 1ο αιώνα μ.Χ., αντιτάχθηκε σθεναρά στη λατρεία του αυτοκράτορα. Οι αρχαιολόγοι έχουν χαρτογραφήσει ψηφιακά τον ναό της Περγάμου, όπου έλαβε χώρα για πρώτη φορά η λατρεία του Ρωμαίου αυτοκράτορα, και μόλις τώρα αρχίζουν να κατανοούν πώς αυτός συνάδει με το ευρύτερο ειδωλολατρικό θρησκευτικό συγκρότημα του οποίου αποτελούσε μέρος.
Η χριστιανική αντίθεση στη λατρεία του αυτοκράτορα και στη ρωμαϊκή αυτοκρατορική ιδεολογία γενικά ήταν σαφώς εξαιρετικά ανατρεπτική – και οι πρώτοι χριστιανοί χρησιμοποιούσαν έναν αριθμητικό κώδικα ως τρόπο πολιτικής και ιδεολογικής επίθεσης εναντίον των αυτοκρατόρων.
Ο (πλέον παγκοσμίως διάσημος) κώδικας για τους μισητούς αυτοκρατορικούς ηγέτες ήταν το 666 (ή μερικές φορές το 616) και ήταν γνωστός ως «ο Αριθμός του Θηρίου» – το θηρίο δεν ήταν άλλο από τον ίδιο τον αυτοκράτορα.
Η έκταση των πρόσφατων αρχαιολογικών ερευνών, που διεξάγονται από Τούρκους, Βρετανούς, Γερμανούς, Αυστριακούς, Αμερικανούς και άλλους ερευνητές, σχετικά με τους πρώτους αιώνες του Χριστιανισμού –ιδίως στην Τουρκία– έχει διευρύνει σημαντικά την κατανόησή μας για μια κρίσιμη εποχή της ανθρώπινης ιστορίας.
Η κοιτίδα
«Ο μεγάλος αριθμός πρόσφατων αρχαιολογικών ανακαλύψεων σχετικά με τον πρώιμο Χριστιανισμό στην Τουρκία έχει πολύ σημαντική σημασία», δήλωσε μια κορυφαία αυθεντία στον τομέα του πρώιμου Χριστιανισμού, η καθηγήτρια Candida Moss του Πανεπιστημίου του Μπέρμιγχαμ.
«Η Ανατολία, η σημερινή Τουρκία, ήταν από πολλές απόψεις η κοιτίδα του πρώιμου Χριστιανισμού» εξήγησε.
*Με στοιχεία από independent.co.uk
Πηγή: in.gr
