Ο Χρήστος Ταουσάνης μιλά για τον επαγγελματικό προσανατολισμό, τις αγωνίες των μαθητών, τα λάθη των γονιών και τη νέα πραγματικότητα της αγοράς εργασίας
Καθώς οι Πανελλαδικές Εξετάσεις πλησιάζουν, χιλιάδες μαθητές και οι οικογένειές τους βιώνουν μία από τις πιο απαιτητικές και αγχωτικές περιόδους της ζωής τους. Η πίεση για επιτυχία, οι υψηλές προσδοκίες, αλλά και η ανάγκη λήψης αποφάσεων για το μέλλον δημιουργούν ένα σύνθετο ψυχολογικό και κοινωνικό περιβάλλον, μέσα στο οποίο οι νέοι καλούνται να αποφασίσουν ποια επαγγελματική διαδρομή θα ακολουθήσουν.
Συνέντευξη στην Εννη Λεβέντη από την «Πολιτεία Θεσσαλών» Κυριακή 24 Μαϊου 2026
Τα τελευταία χρόνια, η συζήτηση γύρω από τον επαγγελματικό προσανατολισμό έχει αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Η αγορά εργασίας αλλάζει με πρωτοφανή ταχύτητα, νέα επαγγέλματα γεννιούνται μέσα από την τεχνολογία και την τεχνητή νοημοσύνη, ενώ παραδοσιακές αντιλήψεις γύρω από τις σπουδές και την επαγγελματική αποκατάσταση φαίνεται να αμφισβητούνται περισσότερο από ποτέ.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι μαθητές συχνά αισθάνονται εγκλωβισμένοι ανάμεσα στις δικές τους επιθυμίες, στις κοινωνικές πιέσεις και στις προσδοκίες της οικογένειας.
Παράλληλα, πολλοί γονείς δυσκολεύονται να κατανοήσουν το νέο τοπίο της εργασίας, επιχειρώντας συχνά με καλή πρόθεση να καθοδηγήσουν τα παιδιά τους με κριτήρια που ανήκουν σε μία διαφορετική εποχή.
Ο σύμβουλος επαγγελματικού προσανατολισμού Χρήστος Ταουσάνης μιλά στην εφημερίδα μας για τα συχνότερα λάθη που γίνονται στις επιλογές σπουδών, τον ρόλο της οικογένειας, τις νέες δυνατότητες που ανοίγονται για τους νέους και την ανάγκη να αντιμετωπιστεί ο επαγγελματικός προσανατολισμός όχι ως μία τυπική διαδικασία, αλλά ως ουσιαστικό εργαλείο αυτογνωσίας και προσωπικής εξέλιξης.
Κύριε Ταουσάνη, όσο πλησιάζουν οι Πανελλαδικές, η αγωνία μαθητών και γονιών κορυφώνεται. Πόσο καθοριστική είναι αυτή η περίοδος για ένα παιδί;
Είναι πράγματι μία πολύ σημαντική περίοδος στη ζωή κάθε νέου ανθρώπου. Ουσιαστικά πρόκειται για τη μετάβαση από τη μαθητική ζωή στην πρώτη μεγάλη απόφαση για το μέλλον του. Από μικρά παιδιά οι μαθητές καλούνται να απαντήσουν στο ερώτημα «τι θέλεις να γίνεις όταν μεγαλώσεις», όμως όταν φτάνει η στιγμή της πραγματικής επιλογής, τότε τα πράγματα αποκτούν πολύ μεγαλύτερο βάρος και πολυπλοκότητα.
Οι Πανελλαδικές δεν είναι μόνο μία εξεταστική διαδικασία. Είναι μία περίοδος κατά την οποία το παιδί προσπαθεί να καταλάβει ποιος είναι, τι του ταιριάζει και πώς φαντάζεται τη ζωή του τα επόμενα χρόνια. Αυτό δημιουργεί ανασφάλεια, πίεση και πολλές φορές φόβο απέναντι στο άγνωστο.
«Οι περισσότεροι μαθητές γνωρίζουν μόλις το 10% των πραγματικών επιλογών σπουδών και καριέρας που υπάρχουν σήμερα.»
Σε αυτό το σημείο, πόσο σημαντική είναι η επαγγελματική καθοδήγηση;
Είναι εξαιρετικά σημαντική. Και το λέω γιατί βλέπουμε καθημερινά, μέσα από τη δουλειά μας, ότι ενώ η ελληνική οικογένεια επενδύει τεράστιο χρόνο και χρήμα σε όλη τη μαθητική διαδρομή του παιδιού — από ξένες γλώσσες μέχρι φροντιστήρια — όταν έρχεται η ώρα των πραγματικών αποφάσεων για σπουδές και καριέρα, πολλές φορές αυτή η διαδικασία αντιμετωπίζεται επιφανειακά.
Κι όμως, ίσως εκεί βρίσκεται το πιο κρίσιμο σημείο. Γιατί μία λανθασμένη επιλογή σπουδών μπορεί να έχει όχι μόνο οικονομικό κόστος αλλά και σοβαρή ψυχολογική επιβάρυνση για έναν νέο άνθρωπο που αισθάνεται ότι βρίσκεται σε έναν δρόμο που δεν τον εκφράζει.
Ο επαγγελματικός προσανατολισμός δεν είναι μία απλή συζήτηση για το ποια σχολή «έχει μέλλον». Είναι μία διαδικασία κατανόησης της προσωπικότητας, των δεξιοτήτων, των αξιών και των πραγματικών επιθυμιών του παιδιού.
Γιατί πιστεύετε ότι πολλοί γονείς δυσκολεύονται να προσεγγίσουν σωστά αυτή τη διαδικασία;
Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι. Ο πρώτος είναι ότι αρκετοί γονείς θεωρούν πως η αγορά εργασίας που γνωρίζουν σήμερα θα παραμείνει ίδια και στο μέλλον. Αυτό όμως δεν ισχύει. Τα παιδιά που σήμερα δίνουν Πανελλαδικές θα εργαστούν σε ένα περιβάλλον εντελώς διαφορετικό από εκείνο που γνωρίσαμε εμείς. Ο δεύτερος λόγος είναι ότι εξακολουθεί να υπάρχει η αντίληψη πως οι επιλογές είναι λίγες και συγκεκριμένες. Ότι αν κάποιος δεν πετύχει υψηλές βαθμολογίες, τότε οι δυνατότητές του περιορίζονται δραματικά. Στην πραγματικότητα συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Οι επιλογές σήμερα είναι πολύ περισσότερες από όσες γνωρίζει ο περισσότερος κόσμος.
Άρα θεωρείτε ότι πολλοί μαθητές δεν γνωρίζουν πραγματικά τις δυνατότητες που έχουν;
Ακριβώς. Οι περισσότεροι μαθητές αλλά και γονείς γνωρίζουν ένα πολύ μικρό κομμάτι των πραγματικών επιλογών που υπάρχουν σήμερα. Υπάρχουν εκατοντάδες προγράμματα σπουδών, νέες ειδικότητες, σύγχρονα επιστημονικά πεδία και διαρκώς αναδυόμενα επαγγέλματα.
Για παράδειγμα, πλέον βλέπουμε σπουδές που συνδέονται άμεσα με την τεχνητή νοημοσύνη, την επιστήμη δεδομένων, τη βιοτεχνολογία ή τα ψηφιακά συστήματα. Ακόμα και παιδιά που προέρχονται από ανθρωπιστικές σπουδές μπορούν να ακολουθήσουν διαδρομές που συνδυάζουν τη φιλοσοφία, την ψυχολογία ή τη γλώσσα με την τεχνολογία.
Η εποχή της απόλυτα γραμμικής επαγγελματικής πορείας έχει περάσει. Σήμερα μιλάμε για διαεπιστημονικότητα και πολυδιάστατες επαγγελματικές ταυτότητες.
«Η επιτυχία του επαγγελματικού προσανατολισμού δεν είναι να μαντέψουμε το μέλλον, αλλά να βοηθήσουμε το παιδί να πάρει συνειδητές αποφάσεις.»
Ποια είναι η κατάλληλη ηλικία για να ξεκινήσει ένας μαθητής επαγγελματικό προσανατολισμό;
Ιδανικά η διαδικασία πρέπει να ξεκινά από τη Γ’ Γυμνασίου και να συνεχίζεται στην Α’ Λυκείου. Εκεί το παιδί αρχίζει να διαμορφώνει τις πρώτες σοβαρές εκπαιδευτικές επιλογές και να ανακαλύπτει τις κλίσεις και τα ενδιαφέροντά του. Στην πορεία, και ιδιαίτερα στη Γ’ Λυκείου, έχουμε πλέον μία πιο ολοκληρωμένη εικόνα για το τι του ταιριάζει, ποιες είναι οι δυνατότητές του και ποιες επαγγελματικές διαδρομές μπορεί να ακολουθήσει. Το σημαντικό είναι να δοθεί χρόνος στο παιδί να γνωρίσει καλύτερα τον εαυτό του και όχι να πιεστεί να πάρει βιαστικές αποφάσεις.
Τι συμβαίνει όταν ένας μαθητής δεν θέλει να ακολουθήσει την κλασική διαδρομή των Πανελλαδικών;
Είναι απολύτως φυσιολογικό και πρέπει να αντιμετωπίζεταιμε σεβασμό. Δεν υπάρχει μία μοναδική επιτυχημένη διαδρομή για όλους τους ανθρώπους. Σήμερα υπάρχουν πολλές εναλλακτικές: πανεπιστημιακές σπουδές, ιδιωτική εκπαίδευση, τεχνικά επαγγέλματα, εξειδικεύσεις, online courses, μεταδευτεροβάθμια εκπαίδευση και νέες μορφές επαγγελματικής ανάπτυξης που πριν από λίγα χρόνια δεν υπήρχαν καν. Ο στόχος δεν είναι να πιέσουμε το παιδί προς έναν συγκεκριμένο δρόμο, αλλά να το βοηθήσουμε να καταλάβει ποιος δρόμος ταιριάζει στη δική του προσωπικότητα και φιλοσοφία ζωής.
Η νέα γενιά φαίνεται να δίνει μεγάλη έμφαση και στην ποιότητα ζωής.
Πολύ σωστά. Η Generation Z δεν ενδιαφέρεται μόνο για την επαγγελματική επιτυχία με την παραδοσιακή έννοια. Αναζητά ισορροπία, δημιουργικότητα, ελευθερία, νόημα και προσωπικό χρόνο.
Γι’ αυτό και στον επαγγελματικό προσανατολισμό χρησιμοποιούμε εργαλεία που μας βοηθούν να κατανοήσουμε όχι μόνο τις δεξιότητες ενός ανθρώπου, αλλά και τις εργασιακές του αξίες. Άλλος δίνει προτεραιότητα στην οικονομική ασφάλεια, άλλος στην οικογένεια, άλλος στην ανεξαρτησία ή στη δημιουργικότητα. Δεν υπάρχει μία σωστή απάντηση για όλους.
Το σχολείο μπορεί να προετοιμάσει επαρκώς τα παιδιά για αυτή τη νέα πραγματικότητα;
Είναι πολύ δύσκολο να το κάνει μόνο του. Η αγορά εργασίας μεταβάλλεται διαρκώς και απαιτεί εξειδικευμένη γνώση, συνεχή ενημέρωση και παρακολούθηση των εξελίξεων.
Ακόμα και εμείς, ως επαγγελματίες του χώρου, χρειάζεται να ενημερωνόμαστε συνεχώς για νέα επαγγέλματα, νέες σπουδές και αλλαγές στην οικονομία και την τεχνολογία.
Γι’ αυτό θεωρώ πως χρειάζεται στενότερη συνεργασία σχολείου, οικογένειας και ειδικών συμβούλων.
Ποιο είναι το μεγαλύτερο λάθος που γονείς και μαθητές κάνουν στις επιλογές σπουδών;
Το μεγαλύτερο λάθος είναι να επιλέγουν με βάση τον φόβο ή τα στερεότυπα. Πολλές φορές βλέπουμε παιδιά να ακολουθούν σπουδές επειδή «έχουν αποκατάσταση», χωρίς όμως να τα εκφράζουν πραγματικά.Η επαγγελματική πορεία είναι μία μακροχρόνια διαδρομή. Αν κάποιος βρίσκεται σε ένα αντικείμενο που δεν του ταιριάζει, αργά ή γρήγορα θα βιώσει κόπωση, απογοήτευση ή αίσθημα αδιεξόδου. Και βέβαια είναι απολύτως φυσιολογικό ένας άνθρωπος να αλλάξει πορεία αργότερα στη ζωή του. Αυτό συμβαίνει όλο και συχνότερα.
Αν ένας μαθητής βρίσκεται ήδη στη Γ’ Λυκείου και δεν έχει κάνει ποτέ επαγγελματικό προσανατολισμό, υπάρχει ακόμη χρόνος;
Φυσικά και υπάρχει. Ιδιαίτερα στο στάδιο του μηχανογραφικού μπορούν να γίνουν πολύ ουσιαστικές παρεμβάσεις. Το μηχανογραφικό είναι ίσως η πιο κρίσιμη στιγμή της διαδικασίας, γιατί εκεί χάνονται συχνά σημαντικές ευκαιρίες ή γίνονται επιλογές χωρίς επαρκή ενημέρωση.
Ακόμα και την τελευταία στιγμή, ένας σωστός επαγγελματικός προσανατολισμός μπορεί να βοηθήσει ένα παιδί να δει πολύ πιο καθαρά τις πραγματικές δυνατότητές του.
Κλείνοντας, ποιο μήνυμα θα θέλατε να στείλετε στους μαθητές που ετοιμάζονται για τις Πανελλαδικές;
Θέλω να τους πω ότι οι Πανελλαδικές δεν καθορίζουν την αξία τους ως ανθρώπους. Δεν μετρούν την ευφυΐα, την προσωπικότητα ή τις δυνατότητές τους. Είναι μία σημαντική δοκιμασία, αλλά όχι η μοναδική στη ζωή τους. Θα υπάρξουν πολλές ακόμη ευκαιρίες, νέες αρχές και διαφορετικές διαδρομές. Οι επιλογές σήμερα είναι περισσότερες από ποτέ. Και ακόμη και η αποτυχία είναι μέρος της εξέλιξης και της προσωπικής πορείας κάθε ανθρώπου.
