Είναι μια διαδρομή με αλλαγές, προσαρμογές και νέες ευκαιρίες
Η μεγαλύτερη ευθύνη του εκπαιδευτικού είναι να συμβάλλει στη διαμόρφωση ανθρώπων με γνώση, κρίση, ήθος και αυτοπεποίθηση
Ο κ. Πέτρος Κάσσας, PhD,MSc, MA, φιλόλογος, σύμβουλος επαγγελματικού προσανατολισμού και διδάκτωρ του ΠΘ, αναφέρεται στην αγάπη του για τη φιλολογία και την εκπαίδευση, η οποία γεννήθηκε από μικρή ηλικία και ενισχύθηκε από σημαντικούς δασκάλους που αποτέλεσαν πρότυπα για εκείνον.
Επισημαίνει ότι οι σημερινοί μαθητές επηρεάζονται έντονα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, γεγονός που επηρεάζει τη συγκέντρωση, τις αξίες και την ψυχολογία τους, ενώ παράλληλα έχουν αυξημένη ανάγκη για στήριξη και καθοδήγηση. Θεωρεί πως το εκπαιδευτικό σύστημα χρειάζεται ουσιαστική αναδιάρθρωση, ώστε να ανταποκρίνεται καλύτερα στις σύγχρονες ανάγκες των νέων. Αναφέρεται, επίσης, στη σημασία της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας ως στοιχείου πολιτιστικής ταυτότητας και μέσου καλλιέργειας σκέψης.
Υπογραμμίζει τον πολυδιάστατο ρόλο του εκπαιδευτικού ως παιδαγωγού και προτύπου, ενώ δίνει έμφαση στη σημασία της αυτογνωσίας στις επαγγελματικές επιλογές των νέων. Τέλος, συμβουλεύει τους μαθητές να εμπιστεύονται τον εαυτό τους, να προσαρμόζονται στις αλλαγές και να αντιμετωπίζουν το μέλλον με ευελιξία και αισιοδοξία.
Συνέντευξη στη Λόλα Γάτσιου από την «Πολιτεία Θεσσαλών» Κυριακή 24 Μαϊου 2026
-Κύριε Κάσσα, ποια προσωπικά βιώματα ή εσωτερικά κίνητρα σας οδήγησαν να ακολουθήσετε τον δρόμο της φιλολογίας και της εκπαίδευσης;
Η εκπαίδευση ήταν μέσα μου από πολύ μικρή ηλικία. Θυμάμαι τον εαυτό μου, ακόμη ως μαθητή, να μελετά τα μαθήματά του παριστάνοντας πως τα διδάσκει σε υποθετικούς μαθητές. Ήταν κάτι που προέκυπτε εντελώς φυσικά. Καθοριστικό ρόλο, βέβαια, έπαιξε και το γεγονός ότι στη μαθητική μου πορεία είχα την τύχη να συναντήσω εξαιρετικούς εκπαιδευτικούς, ανθρώπους που με ενέπνευσαν και λειτούργησαν ως πρότυπα. Έτσι, η επιλογή αυτού του δρόμου ήρθε σχεδόν αβίαστα.
-Έχοντας διανύσει πολλά χρόνια στον χώρο της διδασκαλίας, ποιες είναι οι σημαντικότερες αλλαγές που διακρίνετε στη νοοτροπία και στις ανάγκες των μαθητών σήμερα;
Η νοοτροπία των μαθητών διαμορφώνεται πάντοτε από τις κοινωνικές συνθήκες της κάθε εποχής. Αν έπρεπε να εντοπίσω ένα πραγματικό σημείο καμπής, θα έλεγα χωρίς δισταγμό την είσοδο των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης στην καθημερινότητά τους. Ένα μεγάλο μέρος του χρόνου και της προσοχής των παιδιών απορροφάται εκεί, ενώ συχνά προβάλλονται πρότυπα που δεν συνδέονται ούτε με την ουσιαστική προσπάθεια ούτε με υγιείς αξίες. Αυτό επηρεάζει τη συγκέντρωση, τις προσδοκίες, ακόμη και την εικόνα που έχουν για τον εαυτό τους. Παράλληλα, όμως, οι μαθητές σήμερα έχουν και αυξημένες ψυχολογικές ανάγκες: χρειάζονται περισσότερη καθοδήγηση, σταθερότητα και ουσιαστική επικοινωνία.
“Χρειάζεται μια ουσιαστική αναδιάρθρωση του εκπαιδευτικού συστήματος, βασισμένη στις σύγχρονες παιδαγωγικές αρχές και προσανατολισμένη τόσο στις ανάγκες των νέων όσο και στις απαιτήσεις της κοινωνίας και της οικονομίας”
-Πιστεύετε ότι το σύγχρονο εκπαιδευτικό σύστημα ανταποκρίνεται ουσιαστικά στις απαιτήσεις και τις ψυχολογικές ανάγκες των εφήβων;
Θεωρώ ότι έχουν γίνει βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση, ιδιαίτερα σε επίπεδο ψηφιοποίησης και εκσυγχρονισμού ορισμένων διαδικασιών. Ωστόσο, έχουμε ακόμη σημαντική απόσταση να διανύσουμε μέχρι να πούμε ότι το εκπαιδευτικό μας σύστημα ανταποκρίνεται πραγματικά στις ανάγκες της εποχής. Οι έφηβοι σήμερα ζουν σε έναν κόσμο πολύ πιο σύνθετο, πιο γρήγορο και συχνά πιο πιεστικό από ό,τι στο παρελθόν. Χρειάζεται, λοιπόν, μια ουσιαστική αναδιάρθρωση του εκπαιδευτικού συστήματος, βασισμένη στις σύγχρονες παιδαγωγικές αρχές και προσανατολισμένη τόσο στις ανάγκες των νέων όσο και στις απαιτήσεις της κοινωνίας και της οικονομίας. Και το σημαντικότερο: μια τέτοια μεταρρύθμιση πρέπει να έχει διάρκεια και σταθερότητα, να αποτελεί προϊόν ευρύτερης συναίνεσης και όχι να αλλάζει με κάθε κυβερνητική εναλλαγή.
-Με ποιον τρόπο μπορεί η Αρχαία Ελληνική Γλώσσα να πάψει να αντιμετωπίζεται ως ένα δύσβατο γνωστικό αντικείμενο και να γίνει πιο ελκυστική για τους νέους;
Πρώτα απ’ όλα, πρέπει να βοηθήσουμε τους μαθητές να κατανοήσουν γιατί αυτό το μάθημα υπάρχει στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα. Τα Αρχαία Ελληνικά δεν είναι απλώς ένα μάθημα γραμματικής ή μετάφρασης· είναι ένα ζωντανό κομμάτι της πολιτιστικής μας ταυτότητας. Δεν μπορούμε να μιλάμε με υπερηφάνεια για την ιστορία και τον πολιτισμό μας χωρίς να γνωρίζουμε τα πρόσωπα, τα γεγονότα, τις ιδέες και τα κείμενα που τον διαμόρφωσαν. Επιπλέον, η αρχαία ελληνική γραμματεία αγγίζει διαχρονικά ζητήματα: τη δημοκρατία, την ηθική, τη φιλοσοφία, την πολιτική σκέψη, τον άνθρωπο και τα διλήμματά του. Όταν ο μαθητής αντιληφθεί ότι αυτά τα κείμενα συνομιλούν ακόμη με το σήμερα, τότε το μάθημα παύει να είναι ένα δύσκολο γνωστικό αντικείμενο και αποκτά ουσιαστικό νόημα.
-Ποιες δυσκολίες και ποιες ευθύνες συνοδεύουν τη συγγραφή ενός εκπαιδευτικού έργου όπως η «Γραμματική της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας»;
Η συγγραφή της Γραμματικής της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας ήταν ένα προσωπικό όνειρο που γεννήθηκε ήδη από τα φοιτητικά μου χρόνια στο Κλασικό Τμήμα της Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Εκεί είχα την τύχη να γνωρίσω έναν σπουδαίο καθηγητή που με βοήθησε να αγαπήσω ακόμη περισσότερο τα Αρχαία Ελληνικά και να εμβαθύνω ιδιαίτερα στη Γραμματική. Αυτή η επιστημονική βάση, σε συνδυασμό με τη γνώση σύγχρονων παιδαγωγικών προσεγγίσεων, οδήγησε τελικά στη δημιουργία αυτού του έργου σε συνεργασία με τον καλό συνάδελφο και φίλο, Σταυριανό Ευάγγελο. Η μεγαλύτερη ευθύνη όταν γράφεις ένα εκπαιδευτικό βιβλίο είναι να είσαι ταυτόχρονα επιστημονικά ακριβής και παιδαγωγικά αποτελεσματικός. Δεν αρκεί να γνωρίζεις το αντικείμενο· πρέπει να μπορείς να το μεταδώσεις με τρόπο κατανοητό, λειτουργικό και ουσιαστικό για τον μαθητή. Να προσθέσω, μάλιστα, ότι το έργο αυτό έχει ήδη μεταφραστεί στα αγγλικά από την εξαιρετική συνάδελφο κυρία Κοτσαμπατσακίδου, έχει εμπλουτιστεί με ειδικές ασκήσεις για αλλόγλωσσους μαθητές και βρίσκεται σε διαδικασία έκδοσης στο εξωτερικό.
-Σε ποιο βαθμό θεωρείτε ότι η γλωσσική παιδεία διαμορφώνει όχι μόνο την έκφραση αλλά και την ίδια τη σκέψη των νέων ανθρώπων;
Η γλώσσα δεν είναι απλώς ένα εργαλείο επικοινωνίας. Είναι ο ίδιος ο μηχανισμός, μέσα από τον οποίο οργανώνουμε τη σκέψη μας, αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο, κρίνουμε και αποφασίζουμε. Η ποιότητα της γλωσσικής παιδείας επηρεάζει άμεσα την ποιότητα της σκέψης. Όσο πιο πλούσιος είναι ο γλωσσικός μας κώδικας, τόσο μεγαλύτερη είναι η ικανότητά μας να εκφραζόμαστε με σαφήνεια, να αναλύουμε, να επιχειρηματολογούμε και να κατανοούμε σύνθετες έννοιες. Αντίθετα, η φτωχή γλωσσική καλλιέργεια περιορίζει όχι μόνο την έκφραση, αλλά τελικά και την ίδια τη σκέψη.
“Ένας έμπειρος εκπαιδευτικός γνωρίζει πότε να πιέσει, πότε να ενθαρρύνει, πότε να μιλήσει και πότε απλώς να είναι παρών”
-Οι μαθητές σήμερα βιώνουν έντονη πίεση, ιδιαίτερα ενόψει των πανελλαδικών εξετάσεων. Πώς μπορεί ένας εκπαιδευτικός να λειτουργήσει υποστηρικτικά απέναντι σε αυτό το άγχος;
Πράγματι, η προετοιμασία για τις Πανελλαδικές, αλλά και η ίδια η διαδικασία των εξετάσεων, αποτελούν ιδιαίτερα στρεσογόνες περιόδους για τους μαθητές. Σε αυτές τις στιγμές, ο ρόλος του εκπαιδευτικού είναι πολυδιάστατος. Δεν στηρίζει τον μαθητή μόνο γνωστικά, αλλά και ψυχολογικά. Ένας έμπειρος εκπαιδευτικός γνωρίζει πότε να πιέσει, πότε να ενθαρρύνει, πότε να μιλήσει και πότε απλώς να είναι παρών. Πολλές φορές, η αίσθηση ότι υπάρχει ένας άνθρωπος που σε καταλαβαίνει και πιστεύει στις δυνατότητές σου είναι εξίσου σημαντική με το ίδιο το μάθημα.
-Μέσα από την εμπειρία σας στον επαγγελματικό προσανατολισμό, ποια είναι τα πιο συνηθισμένα λάθη που κάνουν οι νέοι όταν καλούνται να αποφασίσουν για το μέλλον τους;
Το πιο συνηθισμένο λάθος είναι ότι προσπαθούν να επιλέξουν χωρίς να γνωρίζουν πραγματικά τον εαυτό τους. Πολύ συχνά επηρεάζονται από τη γνώμη των γονέων, των φίλων ή από πρότυπα που προβάλλει η κοινωνία. Όμως μια ουσιαστική επαγγελματική επιλογή δεν ξεκινά από το “τι θεωρείται καλό”, αλλά από το “ποιος είμαι εγώ”. Ποιες είναι οι κλίσεις μου, οι αξίες μου, τα ενδιαφέροντά μου, οι δυνατότητές μου; Μόνο όταν απαντηθούν αυτά τα ερωτήματα μπορεί να γίνει μια συνειδητή και ουσιαστική επιλογή.
-Τι θα συμβουλεύατε έναν μαθητή που αισθάνεται ανασφάλεια ή σύγχυση απέναντι στις επιλογές σπουδών και καριέρας;
Καταρχάς, θα του έλεγα ότι αυτό που αισθάνεται είναι απολύτως φυσιολογικό. Συχνά ξεχνάμε ότι μιλάμε για νέους ανθρώπους 15–17 ετών, οι οποίοι καλούνται να πάρουν αποφάσεις με μεγάλο συναισθηματικό βάρος. Δεν είναι ρεαλιστικό να περιμένουμε από κάθε έφηβο να έχει πλήρη εικόνα για ολόκληρη τη μελλοντική του πορεία. Θα τον συμβούλευα να επενδύσει πρώτα στη γνώση του εαυτού του και έπειτα στη γνώση των διαθέσιμων επιλογών. Και κυρίως να μην αντιμετωπίζει την πρώτη του επιλογή ως αμετάκλητη απόφαση ζωής. Ο κόσμος της εργασίας αλλάζει διαρκώς, ιδιαίτερα με την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης. Αυτό που χρειάζεται είναι μια καλή αφετηρία και ευελιξία στη συνέχεια.
-Ποιες επαγγελματικές κατευθύνσεις θεωρείτε ότι θα αποκτήσουν ιδιαίτερη σημασία τα επόμενα χρόνια;
Τομείς όπως η τεχνολογία, η τεχνητή νοημοσύνη, η υγεία, η ψυχική υγεία, η πράσινη ανάπτυξη και η ανάλυση δεδομένων αναμένεται να έχουν ιδιαίτερη δυναμική. Ωστόσο, περισσότερο από συγκεκριμένα επαγγέλματα, αυτό που θα έχει αξία είναι οι δεξιότητες προσαρμογής, η δημιουργικότητα, η κριτική σκέψη και η διάθεση για διαρκή μάθηση.
-Πώς εκτιμάτε ότι η τεχνολογία και η τεχνητή νοημοσύνη μετασχηματίζουν τόσο την εκπαίδευση όσο και τον τρόπο με τον οποίο οι νέοι σχεδιάζουν το επαγγελματικό τους μέλλον;
Η τεχνολογία δημιουργεί τεράστιες ευκαιρίες στην εκπαίδευση, από την εξατομίκευση της μάθησης μέχρι την άμεση πρόσβαση στη γνώση. Ταυτόχρονα, όμως, απαιτεί μεγαλύτερη ωριμότητα, γιατί υπάρχει πάντα ο κίνδυνος της επιφανειακής γνώσης και της εξάρτησης από έτοιμες λύσεις. Σε επαγγελματικό επίπεδο, αλλάζει πλήρως το τοπίο. Πλέον, οι νέοι δεν προετοιμάζονται για έναν μόνο σταθερό επαγγελματικό ρόλο, αλλά για μια διαδρομή που πιθανότατα θα αλλάζει πολλές φορές.
-Ποιος είναι, κατά τη γνώμη σας, ο ουσιαστικότερος ρόλος και η μεγαλύτερη ευθύνη του εκπαιδευτικού στη σημερινή κοινωνία;
Ο εκπαιδευτικός δεν είναι απλώς φορέας γνώσης. Είναι παιδαγωγός, καθοδηγητής και πρότυπο. Η μεγαλύτερη ευθύνη του είναι να συμβάλλει στη διαμόρφωση ανθρώπων με γνώση, κρίση, ήθος και αυτοπεποίθηση. Σε μια εποχή υπερπληροφόρησης, ίσως το σημαντικότερο που μπορεί να προσφέρει είναι η ικανότητα διάκρισης, σκέψης και σωστής αξιολόγησης.
-Θεωρείτε ότι οι πανελλαδικές εξετάσεις αποτελούν έναν δίκαιο θεσμό αξιολόγησης ή έναν ιδιαίτερα πιεστικό μηχανισμό για τους μαθητές;
Οι Πανελλαδικές έχουν το πλεονέκτημα της αντικειμενικότητας και της αξιοκρατίας, κάτι εξαιρετικά σημαντικό. Από την άλλη πλευρά, όμως, είναι αναμφίβολα μια διαδικασία με πολύ μεγάλη ψυχολογική πίεση. Ίσως η συζήτηση δεν πρέπει να είναι αν είναι μόνο δίκαιες ή μόνο πιεστικές, αλλά πώς μπορούμε να διατηρήσουμε την αξιοκρατία μειώνοντας παράλληλα το ψυχολογικό βάρος για τους μαθητές.
-Ποιο μήνυμα θα θέλατε να απευθύνετε στους νέους ανθρώπους που αγωνιούν για τις σπουδές, τις επιλογές και το μέλλον τους;
Θα ήθελα να τους πω να εμπιστεύονται περισσότερο τον εαυτό τους και να μην αντιμετωπίζουν κάθε απόφαση ως οριστική και αμετάκλητη. Η ζωή δεν είναι μια ευθεία γραμμή· είναι μια διαδρομή με αλλαγές, προσαρμογές και νέες ευκαιρίες. Το σημαντικό δεν είναι να έχεις από την αρχή όλες τις απαντήσεις. Το σημαντικό είναι να έχεις διάθεση να εξελίσσεσαι, να εργάζεσαι με συνέπεια και να παραμένεις ανοιχτός στις δυνατότητες που θα παρουσιαστούν.
ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ
Ο Πέτρος Κάσσας PhD,MSc, MA είναι φιλόλογος, σύμβουλος επαγγελματικού προσανατολισμού και διδάκτωρ του ΠΘ, με περισσότερα από 20 χρόνια εμπειρίας στον χώρο της φροντιστηριακής εκπαίδευσης και της συμβουλευτικής σταδιοδρομίας.
Με πολυετή παρουσία στη διδασκαλία και βαθιά γνώση των αναγκών των μαθητών και των οικογενειών τους, προχωρά σήμερα σε ένα νέο εκπαιδευτικό εγχείρημα στη Λάρισα, το «Σύγχρονο – Ώθηση στη Μάθηση & Κάσσας Πέτρος Φιλολογικό Φροντιστήριο», μια συνεργασία που φιλοδοξεί να συνδυάσει την ακαδημαϊκή ποιότητα, τη σύγχρονη παιδαγωγική προσέγγιση και την ουσιαστική στήριξη του μαθητή σε κάθε στάδιο της εκπαιδευτικής του πορείας.
Παράλληλα, μέσω του Mind the Job, δραστηριοποιείται ενεργά στον χώρο του επαγγελματικού προσανατολισμού, παρέχοντας εξατομικευμένη συμβουλευτική σε μαθητές και οικογένειες για ζητήματα επιλογής σπουδών, επαγγελματικής κατεύθυνσης και λήψης στρατηγικών εκπαιδευτικών αποφάσεων, σε μια εποχή όπου η αγορά εργασίας μεταβάλλεται διαρκώς.
Είναι συγγραφέας της «Γραμματικής της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας», ενός εκπαιδευτικού έργου που δημιουργήθηκε με στόχο να καταστήσει την αρχαία ελληνική γλώσσα πιο προσιτή και λειτουργική για τους μαθητές, ενώ το έργο προετοιμάζεται και για διεθνή εκδοτική παρουσία.
Πιστεύει ότι η εκπαίδευση δεν περιορίζεται στη μετάδοση γνώσεων, αλλά αφορά πρωτίστως τη διαμόρφωση χαρακτήρα, αυτοπεποίθησης και ουσιαστικών προοπτικών για το μέλλον των νέων ανθρώπων.
