Του Στάθη Βασιλόπουλου
Για εκατοντάδες χιλιάδες κατοίκους και εργαζομένους της Αττικής, ο Ηλεκτρικός δεν είναι απλώς μια γραμμή μέσου σταθερής τροχιάς. Είναι η καθημερινή σύνδεση του Πειραιά με την Κηφισιά, ένας άξονας που διατρέχει την πόλη από τον Νότο έως τον Βορρά. Ταυτόχρονα, όμως, είναι και μια γραμμή που εδώ και χρόνια δοκιμάζει την υπομονή των επιβατών της.
Αραιά δρομολόγια, συχνές βλάβες, παλιοί συρμοί, καθυστερήσεις, χαμηλές ταχύτητες σε προβληματικά τμήματα και βαγόνια χωρίς επαρκή κλιματισμό συνθέτουν την εικόνα ενός δικτύου που λειτουργεί στα όριά του. Αυτή την εικόνα επιχειρούν να αλλάξουν το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών και η ΣΤΑΣΥ, με ένα σχέδιο αναγέννησης της Γραμμής 1.
Το πρώτο απτό δείγμα αυτής της προσπάθειας παρουσιάστηκε πριν από λίγες ημέρες στο αμαξοστάσιο των ΣΤΑΣΥ στα Σεπόλια: ο πρώτος πλήρως ανακατασκευασμένος συρμός της 8ης παραλαβής, ένας συρμός πέντε βαγονιών, ο οποίος επιστρέφει στις ράγες με νέο εξοπλισμό, νέες δυνατότητες και προσδοκώμενο νέο κύκλο ζωής 25 ετών.
Από τη δεκαετία του ’80 στο 2026
Οι συρμοί της 8ης παραλαβής, στους οποίους εντάσσεται ο πρώτος ανακατασκευασμένος συρμός, χρονολογούνται από τη δεκαετία του 1980. Πρόκειται για τροχαίο υλικό ηλικίας άνω των 40 ετών, το οποίο έχει σηκώσει τεράστιο βάρος στη λειτουργία της Γραμμής 1. Η ηλικία τους, όμως, έχει πλέον μετατραπεί σε κρίσιμο λειτουργικό πρόβλημα.
Όπως επισημαίνουν στελέχη των ΣΤΑΣΥ, για τους συγκεκριμένους συρμούς δεν υπάρχουν πλέον διαθέσιμα ανταλλακτικά στην αγορά, γεγονός που καθιστούσε αναγκαία μια ριζική ανακατασκευή. Δεν επρόκειτο, δηλαδή, για ένα έργο “καλλωπισμού”, αλλά για προϋπόθεση επιβίωσης του στόλου. Χωρίς αυτή την παρέμβαση, η δυνατότητα της Γραμμής 1 να κρατήσει επαρκή αριθμό συρμών σε καθημερινή κυκλοφορία θα περιοριζόταν ακόμα περισσότερο.
Η ανακατασκευή των 14 συρμών έχει ανατεθεί στην ισπανική CAF και πραγματοποιείται σε εργοστάσιο στον Βόλο. Η σχετική σύμβαση υπεγράφη στα τέλη του 2022 και ανέρχεται στα 70 εκατ. Το έργο αφορά συνολικά 70 βαγόνια και περιλαμβάνει εκτεταμένες παρεμβάσεις: νέο ηλεκτρομηχανολογικό εξοπλισμό, αναβάθμιση συστημάτων έλξης, νέες θύρες και μηχανισμούς λειτουργίας, κλιματισμό, κάμερες ασφαλείας, συστήματα πληροφόρησης επιβατών, οθόνες.
Η χωρητικότητα του συρμού ανέρχεται σε 162 καθήμενους επιβάτες και περίπου 1.110 έως 1.120 επιβάτες συνολικά μαζί με τους όρθιους. Πρόκειται, βεβαίως, για τη μέγιστη τεχνική χωρητικότητα. Στην καθημερινή λειτουργία, η συνήθης επιβάρυνση κινείται χαμηλότερα, γύρω στους 500 επιβάτες ανά συρμό, ανάλογα με την ώρα και το τμήμα της γραμμής.
Το κρίσιμο ζητούμενο: Συχνότητα 5 λεπτών
Το μεγάλο στοίχημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο να επιστρέψουν πιο σύγχρονοι συρμοί στις ράγες. Είναι να αλλάξει η εμπειρία του επιβάτη στην αποβάθρα.
Σήμερα η Γραμμή 1 κινείται με χρονοαποστάσεις που σε πολλές περιπτώσεις φτάνουν περίπου τα 8,5 λεπτά. Ο στόχος που τίθεται πλέον είναι φιλόδοξος: έως το τέλος του 2026 ο Ηλεκτρικός να πετύχει συχνότητα ανά 5 λεπτά. Πρόκειται για επίδοση που η Γραμμή 1 έχει να δει από το 2007, καθώς εδώ και σχεδόν δύο δεκαετίες η συχνότητα δεν έχει πέσει κάτω από τα 6 λεπτά.
Το χρονοδιάγραμμα και οι καθυστερήσεις
Ο πρώτος ανακατασκευασμένος συρμός αναμένεται να περάσει από στατικές και δυναμικές δοκιμές, αρχικά εντός του αμαξοστασίου και στη συνέχεια στη Γραμμή
1, υπό συνθήκες προσομοίωσης κανονικής λειτουργίας. Εφόσον ολοκληρωθούν τα απαραίτητα πρωτόκολλα ασφαλείας, ο συρμός προβλέπεται να μπει σε εμπορική λειτουργία τον Ιούλιο.
Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, οι υπόλοιποι συρμοί θα παραδίδονται σταδιακά, με στόχο η σύμβαση για τους 14 συρμούς να ολοκληρωθεί έως τον Μάιο του 2027. Ήδη στον Βόλο βρίσκονται και άλλοι συρμοί για εργασίες, ενώ η δυνατότητα του εργοστασίου επιτρέπει την ταυτόχρονη ανακατασκευή έως τεσσάρων συρμών.
Το έργο, πάντως, “κουβαλά” σημαντικές καθυστερήσεις. Αρχικά ο ανακαινισμένος στόλος αναμενόταν να έχει παραδοθεί πολύ νωρίτερα, ωστόσο η υλοποίηση αποδείχθηκε πιο δύσκολη από όσο είχε προγραμματιστεί. Οι δυσκολίες σχετίζονται τόσο με την ηλικία των συρμών και την έλλειψη διαθέσιμων ανταλλακτικών όσο και με ζητήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα και την προμήθεια κρίσιμων εξαρτημάτων.
Η ΣΤΑΣΥ έχει επιβάλει πρόστιμα περίπου 3,8 εκατ. ευρώ στον ανάδοχο λόγω των καθυστερήσεων, γεγονός που αποτυπώνει και τη βαρύτητα που έχει το έργο για τη λειτουργία της Γραμμής 1.
Η επόμενη φάση: Ακόμα 10 συρμοί
Το σχέδιο ανανέωσης δεν σταματά στους 14 συρμούς της 8ης παραλαβής. Το επόμενο βήμα αφορά την ανακατασκευή ακόμα 10 συρμών της 10ης παραλαβής, οι οποίοι είναι περίπου μία δεκαετία νεότεροι και τέθηκαν σε κυκλοφορία την περίοδο 1993-1995.
Ο σχετικός διαγωνισμός αναμένεται να προκηρυχθεί το επόμενο διάστημα, με προϋπολογισμό περίπου 63 εκατ. ευρώ. Με την ολοκλήρωση και αυτής της φάσης, ο ΗΣΑΠ θα μπορούσε να διαθέτει συνολικά 24 ουσιαστικά καινούργιους συρμούς, με νέο κύκλο ζωής 25 ετών ο καθένας.
Η σημασία αυτής της δεύτερης παρέμβασης είναι μεγάλη. Αφενός θα ενισχύσει περαιτέρω τον διαθέσιμο στόλο της Γραμμής 1, αφετέρου θα μειώσει την εξάρτηση από παλιότερους συρμούς που απαιτούν καθημερινή εντατική συντήρηση. Παράλληλα, δημιουργεί τεχνογνωσία στην Ελλάδα για τέτοιου τύπου σύνθετες ανακατασκευές, κάτι που μπορεί να αξιοποιηθεί και σε επόμενες γενιές τροχαίου υλικού.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και παρεμβάσεις στους συρμούς των γραμμών 2 και 3. Τέσσερις από τους συρμούς που κυκλοφορούν σήμερα στη Γραμμή 1 προέρχονται από τις γραμμές 2 και 3 και πρόκειται για τους παλιούς γαλλικούς συρμούς που δεν διαθέτουν κλιματισμό. Σταδιακά, αυτοί θα επιστρέψουν στη Γραμμή 3, ενώ με την ανακατασκευή ακόμα πέντε συρμών εκτιμάται ότι το 2027 θα υπάρχουν 9 επιπλέον συρμοί για τη Γραμμή 3. Αυτό θα μπορούσε να μειώσει τη συχνότητα στη συγκεκριμένη γραμμή έως και τα 3,5 λεπτά.
Πηγή: capital.gr
