Η αποκατάσταση ως δικαίωμα ποιότητας ζωής στη σύγχρονη εποχή του χρόνιου πόνου, της καθιστικής ζωής και των αυξανόμενων μυοσκελετικών προβλημάτων
Η αποκατάσταση δεν αποτελεί απλώς το τελευταίο στάδιο μιας θεραπείας, αλλά μια ολιστική διαδικασία επαναφοράς του ανθρώπου στη λειτουργικότητα, την αυτονομία και τελικά στην ίδια του τη ζωή. Σε μια εποχή όπου ο χρόνιος πόνος, τα μυοσκελετικά προβλήματα, η καθιστική ζωή και το διαρκές άγχος επηρεάζουν ολοένα και περισσότερους ανθρώπους, η Φυσική Ιατρική και Αποκατάσταση αποκτά πρωταγωνιστικό ρόλο στη σύγχρονη ιατρική πραγματικότητα.
Ο φυσίατρος Γιάννης Ζλατάνος, επιστημονικός συνεργάτης στο Αστικό ΚΑΑ ANIMUS, στο ΚΔΗΦ ANIMUS και στην Ανοιχτή Νοσηλεία, μιλά για τη σημασία της αποκατάστασης, τις σύγχρονες προκλήσεις που αντιμετωπίζει το ανθρώπινο σώμα και τη βαθύτερη ουσία της ιατρικής παρέμβασης. Μέσα από την πολυετή εμπειρία του, εξηγεί γιατί η φυσιατρική δεν επικεντρώνεται μόνο στην πάθηση αλλά κυρίως στη λειτουργικότητα του ανθρώπου, αναδεικνύοντας παράλληλα τη σημασία της πρόληψης, της εξατομικευμένης άσκησης, της ψυχολογικής υποστήριξης και της συνεργασίας πολλών ειδικοτήτων.
Σε μια εκτενή συζήτηση, ο κ. Ζλατάνος αναλύει τις αιτίες της αύξησης του χρόνιου πόνου, τα συχνότερα λάθη των ασθενών, τον ρόλο της τεχνολογίας στην αποκατάσταση και το μέλλον της ειδικότητας στην Ελλάδα, στέλνοντας παράλληλα ένα ουσιαστικό μήνυμα για τη φροντίδα της υγείας και της ποιότητας ζωής.
Συνέντευξη στη Λόλα Γάτσιου από το ΝΕΟ ΕΝΘΕΤΟ της «Πολιτεία Θεσσαλών» Ιποκράτειος Πολιτεία WEEKLY REHAB NEWS | | BY ANIMUS Κυριακή 24 Μαϊου 2026
Κύριε Ζλατάνο, πώς θα περιγράφατε σήμερα τον ρόλο της Φυσιατρικής στη σύγχρονη ιατρική;
Η Φυσική Ιατρική και Αποκατάσταση είναι η ιατρική ειδικότητα που ασχολείται με την πρόληψη, διάγνωση, αντιμετώπιση και αποκατάσταση παθήσεων όλων των ηλικιών που προκαλούν ανικανότητα και περιορισμό λειτουργικότητας. Στόχο έχει τη βελτίωση της φυσικής και νοητικής λειτουργίας, της συμμετοχής του ασθενούς και την τροποποίηση προσωπικών και περιβαλλοντικών παραγόντων όπου απαιτείται. Είναι η ειδικότητα που επικεντρώνεται στη λειτουργικότητα του ασθενούς και όχι μόνο στην πάθησή του.
Η ειδικότητα αποτελεί τριτοβάθμια φροντίδα υγείας και συνεργάζεται με το σύνολο των ιατρικών ειδικοτήτων.
Σε μια εποχή όπου τα μυοσκελετικά προβλήματα και ο χρόνιος πόνος επηρεάζουν ολοένα
καιπερισσότερουςανθρώπους,οκ.Ζλατάνοςαναλύειτιςαιτίες,τιςσύγχρονεςθεραπευτικές
προσεγγίσεις και το μέλλον της αποκατάστασης στην Ελλάδα, στέλνοντας παράλληλα ένα
ουσιαστικό μήνυμα για τη φροντίδα της υγείας και της καθημερινότητάς μας
Ποια περιστατικά αντιμετωπίζετε συχνότερα τα τελευταία χρόνια και τι δείχνει αυτό για τον σύγχρονο τρόπο ζωής;
Στον σύγχρονο τρόπο ζωής, η έλλειψη άσκησης, η κακή διατροφή και το άγχος της καθημερινότητας, σε συνδυασμό με την αύξηση του μέσου όρου ζωής — αποτέλεσμα της αλματώδους ανάπτυξης της ιατρικής επιστήμης — μας φέρνουν ολοένα και περισσότερο αντιμέτωπους με χρόνιες παθήσεις του νευρομυοσκελετικού συστήματος, συνακόλουθο των οποίων είναι η συνοσηρότητα και ο χρόνιος πόνος.
Ο χρόνιος πόνος φαίνεται να αφορά ολοένα και περισσότερους ανθρώπους. Πού οφείλεται αυτή η αύξηση;
Ο χρόνιος πόνος αφορά, όπως αναφέρατε, ολοένα και περισσότερους συνανθρώπους μας, για τους λόγους που προαναφέρθηκαν. Η παρέμβασή μας είναι επιβεβλημένη και σημαντική.
Πόσο σημαντική είναι η έγκαιρη αποκατάσταση μετά από έναν τραυματισμό ή ένα χειρουργείο;
Η αποκατάσταση σε έναν τραυματισμό ξεκινά από την πρώτη ώρα της αντιμετώπισης του ασθενούς. Η αποκατάσταση σε ένα προγραμματισμένο χειρουργείο ξεκινά ημέρες πριν από τη χειρουργική πράξη.
Η πρώιμη παρέμβαση έχει κύριο στόχο την ελαχιστοποίηση των λειτουργικών ελλειμμάτων που ακολουθούν τον τραυματισμό ή το χειρουργείο.
Ποια είναι τα συχνότερα λάθη που κάνουν οι ασθενείς όταν εμφανίζεται ένα μυοσκελετικό πρόβλημα;
Το συχνότερο λάθος του ασθενούς είναι η αναζήτηση παρεμβάσεων στο σύμπτωμα, με αποτέλεσμα να καθυστερεί η ιατρική παρέμβαση προς αναζήτηση της αιτίας των συμπτωμάτων. Οι παρεμβάσεις αυτές, καθοδηγούμενες από συμβουλές φίλων και συγγενών ή ακόμη και του διαδικτύου, είναι δυνατόν να δημιουργήσουν ακόμη και σημαντικές επιπλοκές.
Η καθιστική ζωή και η πολύωρη χρήση υπολογιστών πόσο έχουν επηρεάσει τη σωματική υγεία των ανθρώπων;
Η απάντηση είναι αυτονόητη, όπως και οι λύσεις. Επειδή η χρήση των υπολογιστών — ακόμη και η πολύωρη — είναι αναπόφευκτη, καθώς ακολουθεί πολλές φορές εργασιακά δεδομένα, όπως άλλωστε και η εργασιακά υπαγορευόμενη καθιστική ζωή, επιβάλλονται ανελαστικά διορθωτικές διαδικασίες προς υποστήριξη της υγείας: περισσότερη άσκηση και σωστό διαιτολόγιο.
Υπάρχει σήμερα μεγαλύτερη ενημέρωση γύρω από τη φυσιατρική ή εξακολουθεί να είναι μια «παρεξηγημένη» ειδικότητα;
Η Φυσική Ιατρική και Αποκατάσταση είναι ιατρική ειδικότητα με σχεδόν έναν αιώνα παρουσίας. Η ανάγκη αυτής της παρουσίας κατεδείχθη δραματικά με τη ραγδαία αύξηση ατόμων με κινητικό έλλειμμα στη διάρκεια των παγκοσμίων πολέμων.
Σήμερα επιβεβαιώνεται με τις παρεμβάσεις της στα ολοένα αυξανόμενα νευρολογικά, νευροχειρουργικά, ορθοπαιδικά και εκφυλιστικά νοσήματα, στα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια, στις κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις κ.ά. Πολλές φορές, όμως, η έννοια της «παρεξηγημένης» ειδικότητας όντως υφίσταται, κυρίως λόγω της ηθελημένης ή μη αντιποίησης του ιατρικού επαγγέλματος που επιχειρείται από σειρά παρανομούντων.
Πόσο σημαντική είναι η συνεργασία διαφορετικών ειδικοτήτων στην αποκατάσταση ενός ασθενούς;
Βασικός πυλώνας της αποκατάστασης είναι η δημιουργία ομάδας αποκατάστασης, η οποία αποτελείται από εξειδικευμένους επιστήμονες υγείας, με συντονιστή τον ιατρό ειδικότητας Φυσικής Ιατρικής και Αποκατάστασης. Η συνεργασία αυτή είναι θεμελιώδης για την πορεία του ασθενούς.
Ποιον ρόλο παίζει η ψυχολογία στην πορεία αποκατάστασης ενός ανθρώπου;
Ο ασθενής που ακολουθεί προγράμματα αποκατάστασης βιώνει συχνά σημαντικές αλλαγές, ερχόμενος αντιμέτωπος με παροδική ή και μόνιμη αναπηρία. Αλλαγές τρόπου ζωής, αλλαγές επικοινωνίας, διαδικασίες επανένταξης και χρόνιος πόνος καθιστούν αναγκαία την ψυχολογική υποστήριξη.
Δι’ αυτής τροποποιείται θετικά η συμμετοχή του ασθενούς στα προγράμματα αποκατάστασης, που στόχο έχουν να βοηθήσουν τον ασθενή να βοηθήσει τον εαυτό του. Η καλή ψυχολογία του ασθενούς είναι προϋπόθεση της αποκατάστασής του.
Πώς επηρεάζει η τεχνολογία και η εξέλιξη των θεραπευτικών μεθόδων τον χώρο της αποκατάστασης;
Η ανάπτυξη της τεχνολογίας, με παράλληλη βαθύτερη κατανόηση της λειτουργίας του ανθρώπινου σώματος, προσφέρει ήδη σημαντικές αλλαγές στον χώρο της αποκατάστασης.
Τα «θαύματα» που υπόσχεται η τεχνολογία είναι πλέον κοντά μας. Ως εκ τούτου, η ευθύνη των ιατρών αποκατάστασης, προκειμένου ο ασθενής να είναι έτοιμος να υποδεχθεί τη ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας, είναι σημαντική.
Υπάρχουν ηλικιακές ομάδες που εμφανίζουν πλέον προβλήματα τα οποία παλαιότερα συναντούσαμε σε μεγαλύτερες ηλικίες;
Θα πρέπει να αναγνωρίσουμε τη σημαντική τροποποίηση του προσδόκιμου ζωής. Τα τελευταία πενήντα χρόνια, στις γυναίκες, το προσδόκιμο των 74 ετών είναι πλέον σήμερα στα 85. Η μεγαλύτερη ηλικία του χθες είναι η μέση ηλικία του σήμερα.
Αυτό που άλλαξε είναι ο τρόπος ζωής, που υπαγορεύει προβλήματα τα οποία πρέπει να λυθούν. Περισσότερη άσκηση και σωστή διατροφή είναι απαραίτητες.
Τι θα συμβουλεύατε έναν άνθρωπο που ζει καθημερινά με πόνο αλλά καθυστερεί να ζητήσει βοήθεια;
Η παρέμβαση στον χρόνιο πόνο είναι πολυπαραγοντική. Απαιτεί υποστήριξη εξειδικευμένων κέντρων, όπως οι δομές αποκατάστασης. Δεν μπορεί να είναι περιστασιακή.
Άμεση, επομένως, είναι η ανάγκη επίσκεψης στους ειδικούς ιατρούς.
Πόσο σημαντική είναι η πρόληψη και η άσκηση στη διατήρηση της κινητικότητας και της ποιότητας ζωής;
Η ζωή είναι κίνηση. Το ανθρώπινο σώμα είναι πλασμένο για να κινείται.
Η εξατομικευμένη άσκηση για διατήρηση της κοινωνικότητας είναι σημαντική. Με τον όρο «εξατομικευμένη» εννοούμε την καταγραφή όλων των παραγόντων που επηρεάζουν την κίνηση, όπως ηλικία, φύλο, σωματότυπος και προβλήματα υγείας, καθώς και την παρέμβασή μας επ’ αυτών των παραγόντων, προκειμένου να επιτυγχάνεται ποιότητα ζωής.
Μέσα από την εμπειρία σας, ποιο είναι το πιο δύσκολο αλλά και το πιο ελπιδοφόρο κομμάτι της αποκατάστασης;
Το πιο δύσκολο αλλά παράλληλα και το πιο ελπιδοφόρο κομμάτι της αποκατάστασης είναι η ένταξη του ασθενούς στην ίδια την ομάδα αποκατάστασης. Όταν αυτό επιτυγχάνεται, έχουμε και τα καλύτερα αποτελέσματα.
Υπάρχει κάποιο περιστατικό ασθενούς που σας έχει μείνει ιδιαίτερα χαραγμένο στη μνήμη;
Υπάρχουν περιστατικά ασθενών που συνοδεύονται από τη διάψευση της ανθρώπινης ιατρικής εκτίμησης του προσδόκιμου αποκατάστασης και από τη δύναμη ψυχής του ασθενούς ως θείο χάρισμα.
Ποιο μήνυμα θεωρείτε ότι πρέπει να περάσει σήμερα η ιατρική κοινότητα σχετικά με τη φροντίδα του σώματος και της υγείας;
Η φροντίδα του σώματος και της υγείας δεν μπορεί να είναι αποσπασματική. Απαιτεί καθημερινή μέριμνα, πρόληψη, κίνηση, σωστή διατροφή και έγκαιρη αναζήτηση ιατρικής βοήθειας. Η ποιότητα ζωής είναι άμεσα συνδεδεμένη με τη λειτουργικότητα και τη συμμετοχή του ανθρώπου στην κοινωνική και προσωπική του ζωή.
Πώς βλέπετε το μέλλον της φυσιατρικής στην Ελλάδα τα επόμενα χρόνια;
Το μέλλον της ειδικότητας προβλέπεται λαμπρό. Αφενός, η ένταξη νέων ικανότατων συναδέλφων στην ειδικότητα, που καθοδηγούνται από την εμπειρία δεκαετιών λειτουργίας κρατικών κλινικών, και αφετέρου, η ανάπτυξη αξιοζήλευτων παγκοσμίως ιδιωτικών δομών αποκατάστασης, δημιουργούν ιδιαίτερα θετικές προοπτικές.
Τελικά, τι σημαίνει για εσάς πραγματική αποκατάσταση ενός ανθρώπου;
Ως αποκατάσταση ενός ασθενούς ορίζεται, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Λευκή Βίβλο της Ειδικότητας, η εκτίμηση των ελλειμμάτων που προκαλεί μία πάθηση, η αντιμετώπιση της προκύπτουσας ανικανότητας και η τροποποίηση της αναπηρίας, με έναν και μοναδικό κυρίως στόχο: τη βελτίωση της ποιότητας ζωής σε όλους τους τομείς της.
Σε μια πιο προσωπική προσέγγιση, θα μπορούσαμε να πούμε ότι αποκατάσταση σημαίνει η ενσωμάτωση των τυχόν ελλειμμάτων σε ένα λειτουργικό πρότυπο ζωής, που να εξασφαλίζει μια προσωπικά και κοινωνικά ευτυχισμένη ζωή.
