Της Ελευθερίας Κούρταλη
Οι παγκόσμιες προοπτικές παραμένουν εξαιρετικά αβέβαιες εν μέσω μιας ολοένα και πιο παρατεταμένης αντιπαράθεσης και εύθραυστης εκεχειρίας μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν, τονίζει ο οίκος αξιολόγησης Moody’s.
Οι παρατεταμένες διαπραγματεύσεις, οι συνεχιζόμενοι αποκλεισμοί πλοίων και ο κίνδυνος στρατιωτικής κλιμάκωσης απειλούν τη βιωσιμότητα της εκεχειρίας.
Σε αυτό το ασταθές σκηνικό, η παγκόσμια οικονομία αντιμετωπίζει ακόμη ένα πιθανό σοκ στις τιμές της ενέργειας και των τροφίμων, ιδίως εάν οι ροές διαμετακόμισης προς και από τον Κόλπο παραμείνουν περιορισμένες, προειδοποιεί.
Έτσι, δεδομένου του ευρέος φάσματος πιθανών αποτελεσμάτων, ένα πλαίσιο βασισμένο σε σενάρια παρέχει το πιο αποτελεσματικό πρίσμα μέσω του οποίου μπορούν να αξιολογηθούν οι μακροοικονομικές και πιστωτικές επιπτώσεις.
Όπως επισημαίνει η Moody’s, το μέγεθος των επιπτώσεων στην ανάπτυξη και τον πληθωρισμό εξαρτάται από τη διάρκεια του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ.
Το κεντρικό σενάριο του οίκου υποθέτει ότι η εκεχειρία θα τηρηθεί και οι ροές διαμετακόμισης θα βελτιωθούν σταδιακά καθώς οι εισαγωγείς πετρελαίου διαπραγματεύονται διμερείς συμφωνίες διέλευσης. Παρόλα αυτά, η επιστροφή στους όγκους κυκλοφορίας πριν από τη σύγκρουση είναι απίθανη το 2026 και δεν αναμένει πλήρη αποκατάσταση της προσφοράς πετρελαίου μέχρι μετά το πρώτο τρίμηνο του 2027.
Σύμφωνα με αυτό το σενάριο, το αργό πετρέλαιο Brent αναμένεται να διαπραγματεύεται στο εύρος των 90-110 δολαρίων ανά βαρέλι, με περιστασιακές αποκλίσεις εκτός αυτού του εύρους.
Το επίμονα υψηλό κόστος ενέργειας θα διατηρήσει τον πληθωρισμό υψηλό, θα συμπιέσει την κερδοφορία των εταιρειών τα κέρδη, θα αποδυναμώσει τις επενδύσεις και θα ασκήσει πιέσεις στα δημόσια οικονομικά, ενώ οι μεγάλες κεντρικές τράπεζες θα παραμείνουν σε στάση αναμονής, αλλά θα είναι έτοιμες να αυστηροποιήσουν τους χρηματοοικονομικούς όρους εάν χρειαστεί. Η ανάπτυξη στις χώρες του G-20 θα μειωθεί στο 2,4% το 2026, πολύ κάτω από τις προσδοκίες της Moody’s πριν από τη σύγκρουση για 2,8%, ενώ η ανάπτυξη το 2027 θα παραμείνει αμετάβλητη στο 2,6%.
Όπως τονίζει ο οίκος, οι οικονομίες αντιμετωπίζουν ένα μείγμα κοινών και ιδιοσυγκρασιακών προκλήσεων από τις επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου προσφέρουν μόνο βραχυπρόθεσμη προστασία, καθώς οι φυσικές παγκόσμιες ενεργειακές ελλείψεις θα γίνουν ολοένα και πιο δυσχερείς μέσα σε λίγους μήνες. Η περιοχή Ασίας-Ειρηνικού είναι η πιο εκτεθειμένη. Η Κίνα είναι εν μέρει απομονωμένη από την εξάρτησή της από τον άνθρακα και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ενώ η Ινδία παραμένει ευάλωτη. Η Ιαπωνία και η Κορέα αντιμετωπίζουν επίσης αυξημένους κινδύνους λόγω της μεγάλης εξάρτησής τους από τις εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Η Ευρώπη αντιμετωπίζει ανανεωμένο κίνδυνο στασιμοπληθωρισμού, που απειλεί τη βιομηχανική της ανάκαμψη και ενισχύει μια αυστηρότερη νομισματική πολιτική.
Οι ΗΠΑ, παρά την ενεργειακή αυτάρκεια, αντιμετωπίζουν υψηλότερο πληθωρισμό παράλληλα με υψηλότερο κόστος εισροών και δημοσιονομικό κόστος.
Η Λατινική Αμερική είναι συγκριτικά απομονωμένη, αλλά εξακολουθεί να αντιμετωπίζει υψηλότερο πληθωρισμό, αυστηρότερη νομισματική πολιτική και άνισες επιπτώσεις στις μεγάλες οικονομίες της.
Τα άλλα δύο σενάρια της Moody’s εξετάζουν ένα εκτεταμένο φάσμα πιθανοτήτων. Στο αισιόδοξο σενάριο, οι παρατεταμένες διαπραγματεύσεις ανοίγουν ξανά τα Στενά του Ορμούζ, αλλά η εύθραυστη εμπιστοσύνη, τα σημεία συμφόρησης στο μέτωπο των logistics και η ανασύσταση των αποθεμάτων διατηρούν τις τιμές υψηλές.
Αντίθετα, το δυσμενές σενάριο της Moody’s υποθέτει μια παρατεταμένη διαταραχή και ζημιά στις ενεργειακές υποδομές, αυξάνοντας απότομα τις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, πυροδοτώντας ένα στασιμοπληθωριστικό σοκ, αυστηροποιώντας τις χρηματοπιστωτικές συνθήκες και δημιουργώντας σημαντικούς κινδύνους για τις οικονομίες που εισάγουν ενέργεια.
Σε κίνδυνο η ανάκαμψη της ευρωπαϊκής βιομηχανίας
Ειδικά για την Ευρώπη η Moody’s τονίζει πως αυτό αντιπροσωπεύει ένα δεύτερο σοκ στον ενεργειακό εφοδιασμό μέσα σε τέσσερα χρόνια. Όπως και αλλού, ο κίνδυνος στασιμοπληθωρισμού έχει αυξηθεί. Το σοκ θα εμποδίσει τις προσπάθειες της Γερμανίας να αναζωογονήσει τον βιομηχανικό της τομέα και να τονώσει την οικονομία μέσω αυξημένων δαπανών για την άμυνα και τις υποδομές.
Τα στοιχεία του PMI του Απριλίου δείχνουν ότι το ενεργειακό σοκ ήδη επιβαρύνει την οικονομία της Ευρώπης. Οι καθυστερήσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα και το κόστος εισροών αυξήθηκαν με τον ταχύτερο ρυθμό από το 2022, ενώ η δραστηριότητα στον τομέα των υπηρεσιών μειώθηκε σε χαμηλό 62 μηνών, καθώς η αυξημένη αβεβαιότητα και οι αυξανόμενες τιμές μείωσαν τη ζήτηση, αν και οι έρευνες που βασίζονται στο κλίμα μπορούν να υπερεκτιμήσουν την βραχυπρόθεσμη αδυναμία.
Τα επίπεδα αποθήκευσης φυσικού αερίου σε ολόκληρη την ΕΕ ανέρχονται σε περίπου 35%, τα χαμηλότερα για αυτήν την εποχή του έτους από το 2022. Ενώ η μειωμένη ζήτηση φυσικού αερίου λόγω του θερμότερου καιρού προσφέρει ένα προσωρινό περιθώριο ασφαλείας, οι κίνδυνοι συσσωρεύονται ενόψει του χειμώνα. Χώρες όπως η Γερμανία και η Ολλανδία, οι οποίες απαιτούν τις μεγαλύτερες ενέσεις αποθήκευσης για να επιτύχουν τον στόχο του 80% της ΕΕ έως την 1η Νοεμβρίου, φαίνονται ιδιαίτερα εκτεθειμένες σε πιθανές ελλείψεις εάν συνεχιστούν οι διακοπές εφοδιασμού, προειδοποιεί η Moody’s.
Το φυσικό αέριο εξακολουθεί να καθορίζει την οριακή τιμή για την ηλεκτρική ενέργεια σε αρκετές αγορές της ΕΕ, παρόλο που η εξάρτηση του μπλοκ από την παραγωγή ενέργειας από φυσικό αέριο έχει μειωθεί από το 2022. Ωστόσο, η μεταφορά από τις τιμές φυσικού αερίου στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας ποικίλλει σημαντικά σε ολόκληρη την περιοχή. Οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας για την επόμενη ημέρα στη Γερμανία και την Ιταλία έχουν αυξηθεί εν μέσω της συνεχιζόμενης σύγκρουσης, αντανακλώντας τη συνεχιζόμενη έκθεσή τους στην τιμολόγηση που συνδέεται με το φυσικό αέριο. Αντίθετα, ο αντίκτυπος στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στη Γαλλία, την Ισπανία και την Πορτογαλία ήταν σχετικά περιορισμένος, δεδομένου του μεγαλύτερου ρόλου άλλων πηγών ενέργειας στο μείγμα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
Γενικότερα, όπως τονίζει η Moody’s, η ανανεωμένη επίγνωση της ευπάθειας της Ευρώπης στους γεωπολιτικούς κινδύνους και τα σοκ στις τιμές των εμπορευμάτων, θα μπορούσε να προσφέρει νέα ώθηση για υψηλότερες αμυντικές δαπάνες, βαθύτερη συνεργασία και βασικές μεταρρυθμίσεις, συμπεριλαμβανομένης της άρσης των εναπομενόντων εμποδίων στις αγορές υπηρεσιών, ενέργειας και ψηφιακών αγορών, της μείωσης της γραφειοκρατίας, της επιτάχυνσης της καινοτομίας και της επανεξέτασης στοιχείων της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής.
Η ΕΚΤ, η οποία εστιάζει αποκλειστικά στη σταθερότητα των τιμών, είναι πιθανό να υιοθετήσει μια επιθετική στάση και ενδεχομένως να αυξήσει τα επιτόκια μία ή δύο φορές φέτος, ειδικά εάν το υψηλότερο κόστος ενέργειας επηρεάσει τον δομικό πληθωρισμό και τις προσδοκίες για τους μισθούς.
Πηγή: capital.gr
