Του Χάρη Φλουδόπουλου
Μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα πολιτική μετατόπιση φαίνεται να καταγράφεται στις Βρυξέλλες γύρω από το φυσικό αέριο και τον ρόλο των εγχώριων ενεργειακών πόρων, με αφορμή την άτυπη σύνοδο των υπουργών Ενέργειας της ΕΕ που πραγματοποιείται στη Λευκωσία. Και η μετατόπιση αυτή αποκτά ξεχωριστή σημασία για την Ελλάδα, σε μια περίοδο κατά την οποία η χώρα επιταχύνει το δικό της πρόγραμμα ερευνών υδρογονανθράκων, με στόχο την πρώτη γεώτρηση εντός της ΕΕ τα επόμενα χρόνια.
Παρότι η επίσημη ατζέντα της συνόδου επικεντρώνεται στην ενεργειακή μετάβαση, την ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος και την επιτάχυνση της Ενεργειακής Ένωσης, το πραγματικό πολιτικό ενδιαφέρον βρίσκεται στη σταδιακή επαναφορά του φυσικού αερίου στο ευρωπαϊκό στρατηγικό λεξιλόγιο.
Σύμφωνα με το προπαρασκευαστικό κείμενο της συνόδου που αποκάλυψε το Reuters, γίνεται σαφής αναφορά στον “ρόλο των εγχώριων πόρων φυσικού αερίου” ως εργαλείου σταθερότητας τιμών και ενίσχυσης της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η διατύπωση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς για πρώτη φορά μετά από αρκετά χρόνια οι Βρυξέλλες εμφανίζονται να συζητούν πιο ανοιχτά την αξιοποίηση εγχώριων κοιτασμάτων φυσικού αερίου όχι ως αντίφαση προς την πράσινη μετάβαση αλλά ως στοιχείο στρατηγικής ανθεκτικότητας απέναντι στις γεωπολιτικές κρίσεις και στη μεταβλητότητα των διεθνών αγορών LNG.
Η αλλαγή αυτή δεν είναι άσχετη με τη νέα ενεργειακή κρίση που πυροδότησε η αστάθεια στη Μέση Ανατολή, αλλά και με τη διαπίστωση ότι η Ευρώπη εξακολουθεί να παραμένει υπερβολικά εξαρτημένη από εισαγωγές φυσικού αερίου. Παρά την πρόοδο στις ΑΠΕ, η ΕΕ συνεχίζει να καλύπτει περίπου το 80% των αναγκών της μέσω εισαγωγών, γεγονός που την καθιστά ευάλωτη σε γεωπολιτικούς κραδασμούς και έντονες διακυμάνσεις τιμών.
Σε αυτό το νέο περιβάλλον, το ελληνικό πρόγραμμα ερευνών υδρογονανθράκων αποκτά νέα βαρύτητα. Η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα στην πιο ώριμη φάση του προγράμματος έρευνας των τελευταίων δεκαετιών, με τις σεισμικές έρευνες σε Ιόνιο και Κρήτη να έχουν ολοκληρωθεί και με τις διεθνείς εταιρείες που δραστηριοποιούνται στις παραχωρήσεις να προετοιμάζουν τα επόμενα βήματα.
Το πλέον κρίσιμο στοιχείο είναι ότι, εφόσον τηρηθούν τα σημερινά χρονοδιαγράμματα, η Ελλάδα αναμένεται να γίνει η πρώτη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που θα προχωρήσει σε νέα ερευνητική γεώτρηση φυσικού αερίου το επόμενο διάστημα, με το πρώτο drill στο Ιόνιο να τοποθετείται χρονικά στις αρχές του 2027.
Υπό αυτό το πρίσμα, η συζήτηση που ανοίγει στη Λευκωσία αποκτά ξεχωριστή σημασία για την Αθήνα. Για αρκετά χρόνια, το ευρωπαϊκό πολιτικό περιβάλλον αντιμετώπιζε με εμφανή επιφυλακτικότητα κάθε νέα δραστηριότητα έρευνας υδρογονανθράκων, καθώς το κυρίαρχο αφήγημα περιστρεφόταν αποκλειστικά γύρω από την απανθρακοποίηση και την ταχεία απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα.
Σήμερα, χωρίς να αλλάζει ο στρατηγικός στόχος της πράσινης μετάβασης, φαίνεται να διαμορφώνεται μια πιο σύνθετη και ρεαλιστική προσέγγιση. Η ενεργειακή ασφάλεια, η ανθεκτικότητα των οικονομιών και η ανάγκη περιορισμού νέων εξαρτήσεων επανέρχονται στο επίκεντρο της συζήτησης.
Αυτό ακριβώς είναι που επιχειρεί να αναδείξει και η ελληνική κυβέρνηση μέσα από τη ρητορική περί “ενεργειακού ρεαλισμού”. Τόσο ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης όσο και η ηγεσία του ΥΠΕΝ έχουν υπογραμμίσει επανειλημμένα ότι η πράσινη μετάβαση δεν μπορεί να προχωρήσει αποκομμένη από τις ανάγκες ενεργειακής ασφάλειας και ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Στην ίδια λογική εντάσσεται και η ελληνική θέση ότι οι έρευνες φυσικού αερίου δεν αποτελούν επιστροφή σε ένα παρωχημένο ενεργειακό μοντέλο, αλλά εργαλείο στρατηγικής αυτονομίας και αξιοποίησης εγχώριων πόρων σε μια περίοδο μεγάλης διεθνούς αβεβαιότητας.
Η συγκυρία μάλιστα θεωρείται ιδιαίτερα ευνοϊκή για την Ελλάδα, καθώς η Ανατολική Μεσόγειος επανέρχεται στο ευρωπαϊκό ενεργειακό ενδιαφέρον ως πιθανή πηγή αξιόπιστων ροών φυσικού αερίου προς την Ευρώπη. Στη σύνοδο της Λευκωσίας αναμένεται να αναδειχθεί και ο ρόλος του East Mediterranean Gas Forum, αλλά και γενικότερα η σημασία της περιοχής για τη διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας της ΕΕ.
Για την Αθήνα, το μήνυμα που εκπέμπεται από τη Λευκωσία είναι σαφές: οι Βρυξέλλες αρχίζουν πλέον να αντιμετωπίζουν πιο θετικά την αξιοποίηση εγχώριων ενεργειακών πόρων ως τμήμα μιας συνολικής στρατηγικής ενεργειακής ασφάλειας. Και αυτό δίνει νέα πολιτική ώθηση στο ελληνικό πρόγραμμα γεωτρήσεων, σε μια περίοδο που το ενδιαφέρον για την ενεργειακή αυτονομία της Ευρώπης επιστρέφει δυναμικά στο προσκήνιο.
Πηγή: capital.gr
