Ο καπνός από τις δασικές πυρκαγιές δεν αποτελεί μόνο μια άμεση απειλή για το αναπνευστικό και το καρδιαγγειακό σύστημα, αλλά ενδέχεται να συνδέεται και με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου, σύμφωνα με νέα ερευνητικά δεδομένα.
Για χρόνια, η προσοχή είχε στραφεί κυρίως στις άμεσες επιπτώσεις του καπνού – δυσκολία στην αναπνοή, ερεθισμός στα μάτια, βήχας και επιβάρυνση για ευπαθείς ομάδες. Ωστόσο, όπως δείχνουν τα πρόσφατα ευρήματα, η μακροχρόνια έκθεση στον καπνό μπορεί να έχει πολύ πιο σοβαρές συνέπειες για την υγεία.
Τα αποτελέσματα παρουσιάστηκαν στο Ετήσιο Συνέδριο του American Association for Cancer Research (AACR) 2026 και έδειξαν ότι η έκθεση σε καπνό από πυρκαγιές συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο για καρκίνο του πνεύμονα, του παχέος εντέρου, του μαστού, της ουροδόχου κύστης και για καρκίνους του αίματος. Αντίθετα, δεν διαπιστώθηκε στατιστικά σημαντική σχέση με τον καρκίνο των ωοθηκών και το μελάνωμα.
Η καθηγήτρια Θεραπευτικής-Επιδημιολογίας-Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου (Βιολόγος) και ο Θάνος Δημόπουλος (καθηγητής Θεραπευτικής-Ογκολογίας-Αιματολογίας, διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, τ. πρύτανης ΕΚΠΑ) εξηγούν ότι η μελέτη στηρίχθηκε σε δεδομένα από τη μεγάλη αμερικανική PLCO Cancer Screening Trial. Η έρευνα αυτή παρακολουθεί εδώ και χρόνια την εμφάνιση καρκίνου σε ενήλικες από διάφορες περιοχές των Ηνωμένων Πολιτειών, με την παρούσα ανάλυση να αφορά 91.460 συμμετέχοντες που αξιολογήθηκαν ως προς την έκθεσή τους σε καπνό πυρκαγιών.
Οι ερευνητές συνέδεσαν στοιχεία ατμοσφαιρικής ρύπανσης με δορυφορικά δεδομένα που κατέγραφαν την παρουσία καπνού από το 2006 και μετά. Για την εκτίμηση της έκθεσης, εστίασαν σε τρεις δείκτες: τα μικροσωματίδια PM2.5 από καπνό πυρκαγιών, τον μαύρο άνθρακα και τον αριθμό ημερών κατά τις οποίες κάθε περιοχή βρισκόταν κάτω από νέφη καπνού. Η καταγραφή έγινε σε μηνιαία βάση έως τη διάγνωση καρκίνου ή την τελευταία επαφή του συμμετέχοντα με τη μελέτη.
Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι ότι οι συσχετίσεις δεν περιορίζονται σε περιοχές με πολύ υψηλά επίπεδα ρύπανσης. Ακόμη και χαμηλές συγκεντρώσεις PM2.5 φαίνεται να αυξάνουν τον κίνδυνο καρκίνου. Συγκεκριμένα, κάθε αύξηση κατά 1 μικρογραμμάριο ανά κυβικό μέτρο στο μέσο επίπεδο έκθεσης σε PM2.5 σε διάστημα 36 μηνών συνδέθηκε με 92% μεγαλύτερο κίνδυνο για καρκίνο του πνεύμονα, 131% για καρκίνο του παχέος εντέρου, 109% για καρκίνο του μαστού, 249% για καρκίνο της ουροδόχου κύστης και 63% για καρκίνους του αίματος.
Τοξικές ουσίες και μακροχρόνιες επιπτώσεις
Ο καπνός των πυρκαγιών, όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, περιέχει ένα ευρύ φάσμα τοξικών ουσιών, μεταξύ των οποίων και γνωστές καρκινογόνες ενώσεις, όπως οι πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες. Αν και η πρώτη επαφή γίνεται μέσω των πνευμόνων, οι επιδράσεις δεν περιορίζονται εκεί, καθώς οι ουσίες αυτές μπορούν να επηρεάσουν το αίμα, διασπείροντας καρκινογόνους παράγοντες σε ολόκληρο το σώμα. Επιπλέον, η έκθεση προκαλεί φλεγμονή, μια κατάσταση που συνδέεται με την καρκινογένεση.
Περιβαλλοντική κρίση και δημόσια υγεία
Η σημασία της έρευνας εντείνεται καθώς οι δασικές πυρκαγιές γίνονται ολοένα συχνότερες και εντονότερες, τόσο στις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και παγκοσμίως. Ο καπνός από τις πυρκαγιές έχει εξελιχθεί σε σημαντική πηγή ατμοσφαιρικής ρύπανσης, υπονομεύοντας την πρόοδο που είχε επιτευχθεί επί δεκαετίες στον έλεγχο της ποιότητας του αέρα. Το φαινόμενο αυτό, όπως τονίζουν οι επιστήμονες, δεν είναι μόνο περιβαλλοντικό ή κλιματικό, αλλά και μια νέα πρόκληση για τη δημόσια υγεία.
Περιορισμοί και ανάγκη για περαιτέρω έρευνα
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα δορυφορικά δεδομένα για τον καπνό είναι διαθέσιμα μόνο από το 2006, γεγονός που δεν επιτρέπει την πλήρη διερεύνηση του ρόλου του καπνού στην έναρξη του καρκίνου, καθώς μεσολαβούν χρόνια έως τη διάγνωση. Επιπλέον, η ανάλυση βασίστηκε στον τόπο κατοικίας των συμμετεχόντων, χωρίς να λαμβάνει υπόψη τον χρόνο που περνούσαν σε εσωτερικούς ή εξωτερικούς χώρους.
Συνολικά, τα ευρήματα δείχνουν ότι ο καπνός από τις πυρκαγιές μπορεί να έχει πολύ βαθύτερες και μακροχρόνιες συνέπειες από όσες πιστεύαμε. Η ανάγκη για νέα έρευνα είναι επιτακτική, ιδιαίτερα ως προς τη χημική σύσταση του καπνού σε διαφορετικές γεωγραφικές περιοχές και τη μεταβολή του καθώς διασπείρεται στην ατμόσφαιρα. Παράλληλα, τα δεδομένα ενισχύουν την ανάγκη για μεγαλύτερη ενημέρωση του κοινού και για πιο ουσιαστικές πολιτικές προστασίας της δημόσιας υγείας.
Πηγή: tanea.gr
