Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, με την απόφασή του να αποσύρει μέρος των αμερικανικών στρατευμάτων από τη Γερμανία, τις απειλές του για περαιτέρω μειώσεις δυνάμεων στην Ευρώπη και την υποβάθμιση των πρόσφατων ιρανικών επιθέσεων στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, σημαντικό εταίρο των ΗΠΑ στον Κόλπο, φαίνεται να διαμορφώνει μια κληρονομιά, που θα μπορούσε να αποδειχθεί μακροχρόνια: η φθορά των δεσμών με παραδοσιακούς συμμάχους των ΗΠΑ.
Όπως αναφέρει σε ανάλυσή του το Reuters, ακόμη και την ώρα που οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν πλησιάζουν σε μια πιθανή εκτόνωση της σχεδόν τρίμηνης πολεμικής σύγκρουσής τους, οι δηλώσεις και οι κινήσεις του Τραμπ αναζωπυρώνουν ανησυχίες μεταξύ των παραδοσιακών φίλων της Ουάσιγκτον –από την Ευρώπη έως τη Μέση Ανατολή και την Ινδο-Ειρηνική ζώνη– ότι η Αμερική μπορεί να αποδειχθεί αναξιόπιστη σε μελλοντική κρίση.
Απέναντι σε αυτή την αβεβαιότητα, ορισμένοι παραδοσιακοί εταίροι των ΗΠΑ αρχίζουν να αναζητούν εναλλακτικές, αναδιαμορφώνοντας τις σχέσεις τους με την Ουάσιγκτον. Παράλληλα, αντίπαλες δυνάμεις όπως η Κίνα και η Ρωσία επιχειρούν να εκμεταλλευθούν τα στρατηγικά κενά που δημιουργούνται.
Αν και δεν είναι ακόμη σαφές αν ο πόλεμος του Τραμπ με το Ιράν θα αποτελέσει μόνιμο σημείο καμπής για τις διεθνείς σχέσεις των ΗΠΑ, πολλοί αναλυτές εκτιμούν, ότι η απρόβλεπτη στάση του που ανατρέπει τους κανόνες της παγκόσμιας τάξης, θα επιδεινώσει περαιτέρω τις αμερικανικές συμμαχίες, ιδιαίτερα με το ΝΑΤΟ. «Η απερισκεψία του Τραμπ απέναντι στο Ιράν προκαλεί δραματικές μετατοπίσεις», δήλωσε ο Brett Bruen, πρώην σύμβουλος στην κυβέρνηση Ομπάμα και επικεφαλής της εταιρείας συμβούλων Situation Room, ο οποίος τονίζει ότι «η αξιοπιστία των ΗΠΑ διακυβεύεται».
Κλιμάκωση εντάσεων με την Ευρώπη
Οι σχέσεις του Τραμπ με τους Ευρωπαίους επιδεινώθηκαν περαιτέρω μετά τις επιθέσεις κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, όταν υποστήριξε –χωρίς αποδείξεις– ότι η Τεχεράνη πλησίαζε στην ανάπτυξη πυρηνικού όπλου. Η ιρανική απάντηση, με το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, προκάλεσε πρωτοφανές ενεργειακό σοκ, πλήττοντας οικονομικά πολλές ευρωπαϊκές χώρες.
Ήδη, πριν από αυτό, ο Τραμπ είχε προκαλέσει ανησυχία στους συμμάχους με τους δασμούς του, την προσπάθεια εξαγοράς της Γροιλανδίας από τη Δανία και τη μείωση της στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία. Η ρήξη βάθυνε όταν ανακοίνωσε την απόσυρση 5.000 από τους 36.400 Αμερικανούς στρατιώτες που σταθμεύουν στη Γερμανία, μετά τις δηλώσεις του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς, ότι «οι Ιρανοί ταπεινώνουν τις ΗΠΑ». Το Πεντάγωνο ακύρωσε στη συνέχεια την προγραμματισμένη ανάπτυξη πυραύλων Tomahawk στη Γερμανία.
Ο Τραμπ, που έχει επανειλημμένα αμφισβητήσει τη χρησιμότητα του ΝΑΤΟ, δήλωσε ότι εξετάζει επίσης τη μείωση των αμερικανικών δυνάμεων στην Ιταλία και την Ισπανία, χώρες με τις οποίες υπάρχουν διαφωνίες για τον πόλεμο.
Διαμάχη με συμμάχους και αντιδράσεις
Η απόφαση αυτή συνοδεύτηκε από κατηγορίες του Τραμπ, ότι οι σύμμαχοι δεν στηρίζουν επαρκώς τις ΗΠΑ και από υπαινιγμούς, ότι η Ουάσιγκτον ίσως δεν χρειάζεται πλέον να τηρεί τη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας του άρθρου 5 του ΝΑΤΟ. «Ο πρόεδρος Τραμπ έχει καταστήσει σαφή την απογοήτευσή του με το ΝΑΤΟ και άλλους συμμάχους», ανέφερε η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Αν Κέλι, σημειώνοντας ότι ορισμένα αιτήματα χρήσης ευρωπαϊκών βάσεων για τον πόλεμο με το Ιράν είχαν απορριφθεί. Παράλληλα, τόνισε πως ο Τραμπ «έχει αποκαταστήσει τη θέση της Αμερικής στη διεθνή σκηνή» και «δεν θα επιτρέψει ποτέ στις Ηνωμένες Πολιτείες να αντιμετωπίζονται άδικα».
Ο Τραμπ είχε επίσης επικρίνει τον Βρετανό πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ, χαρακτηρίζοντάς τον «όχι Ουίνστον Τσόρτσιλ» και απειλώντας με «μεγάλο δασμό» στα βρετανικά προϊόντα. Το Πεντάγωνο, σύμφωνα με πληροφορίες, εξετάζει κυρώσεις κατά συμμάχων του ΝΑΤΟ που θεωρεί ότι δεν υποστήριξαν επαρκώς τις επιχειρήσεις κατά του Ιράν, όπως την αναστολή συμμετοχής της Ισπανίας και την επανεξέταση της αμερικανικής αναγνώρισης των βρετανικών αξιώσεων στα νησιά Φώκλαντ.
Η ευρωπαϊκή απάντηση και η νέα γεωπολιτική ισορροπία
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις απαντούν ενισχύοντας τη συνεργασία τους, επενδύοντας περισσότερο στην άμυνά τους και επιδιώκοντας την ανάπτυξη κοινών οπλικών συστημάτων για να μειώσουν την εξάρτησή τους από τις ΗΠΑ. Ένας Ευρωπαίος διπλωμάτης χαρακτήρισε τις απειλές του Τραμπ «σαφές μήνυμα» προς την Ευρώπη να επενδύσει περισσότερο στην ασφάλειά της, αναγνωρίζοντας όμως ότι η μετάβαση σε μεγαλύτερη αυτονομία θα απαιτήσει χρόνια.
Παράλληλα, οι Ευρωπαίοι προσπαθούν να κατευνάσουν τον Τραμπ, επισημαίνοντας διακριτικά ότι πολλές χώρες επιτρέπουν στις αμερικανικές δυνάμεις να χρησιμοποιούν βάσεις και εναέριο χώρο κατά τη διάρκεια της εκστρατείας στο Ιράν. Ωστόσο, σύμφωνα με αναλυτές, οι ευρωπαίοι ηγέτες δείχνουν πλέον πιο αποφασισμένοι να αντιμετωπίσουν τον Τραμπ, έχοντας μάθει από προηγούμενες κρίσεις ότι η κολακεία δεν αποδίδει πάντα.
Ο Jeff Rathke, πρόεδρος του American-German Institute, σημείωσε ότι ο Μερτς αν και είχε καταφέρει να προσεγγίσει τον Τραμπ παλαιότερα, τώρα «δεν κρύβει πλέον την κριτική του στάση απέναντι στις επιλογές των ΗΠΑ». Ευρωπαίος διπλωμάτης πρόσθεσε, ότι καθώς ο Τραμπ δεν μπορεί να θέσει εκ νέου υποψηφιότητα, ίσως αισθάνεται «ανεξέλεγκτος να πράξει ό,τι πιστεύει» στη διεθνή σκηνή μέχρι τη λήξη της θητείας του τον Ιανουάριο του 2029.
Ο Πολωνός υπουργός Εξωτερικών Ράντοσλαβ Σικόρσκι πάντως, δήλωσε πως δεν υπάρχει λόγος πανικού, εφόσον η Ευρώπη τηρήσει τις δεσμεύσεις της για αυξημένες αμυντικές δαπάνες – πάγιο αίτημα του Τραμπ.
Ανησυχίες στη Μέση Ανατολή και την Ασία
Η ένταση δεν περιορίζεται στην Ευρώπη. Οι πρόσφατες επιθέσεις του Ιράν στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, στενό σύμμαχο των ΗΠΑ, αντιμετωπίστηκαν με επιφυλακτικότητα από τον Τραμπ, γεγονός που ενίσχυσε την ανησυχία στον Κόλπο. Παρά τις καταστροφές στο λιμάνι Φουτζάιρα και το προσωρινό κλείσιμο σχολείων, ο Τραμπ χαρακτήρισε τα πλήγματα «μικρής σημασίας» και επέμεινε ότι η εκεχειρία παραμένει σε ισχύ.
Η στάση αυτή έχει προκαλέσει προβληματισμό και σε χώρες της Ασίας, όπως η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα, που εξαρτώνται ενεργειακά από τον Περσικό Κόλπο. Πολλοί αναρωτιούνται αν ο Τραμπ θα επιδείξει την ίδια αποφασιστικότητα σε ενδεχόμενη κρίση με την Κίνα. «Η εμπιστοσύνη και ο σεβασμός προς τις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν μειωθεί», δήλωσε ο Takeshi Iwaya, πρώην υπουργός Εξωτερικών της Ιαπωνίας. Ο Yasutoshi Nishimura, πρώην υπουργός Εμπορίου, υπογράμμισε τη σημασία ενίσχυσης των δεσμών με «ομοϊδεάτες μεσαίες δυνάμεις» όπως η Βρετανία, ο Καναδάς και η Αυστραλία.
Η στάση Ρωσίας και Κίνας
Η Ρωσία και η Κίνα, παραδοσιακοί σύμμαχοι του Ιράν, παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις. Αναλυτές προειδοποιούν ότι η χρήση ωμής ισχύος από τον Τραμπ σε έναν πόλεμο επιλογής μπορεί να ενθαρρύνει τις δύο χώρες να εντείνουν τις πιέσεις προς τους γείτονές τους.
Η Μόσχα έχει ήδη επωφεληθεί από τις αυξημένες τιμές ενέργειας και την απορρόφηση της προσοχής των ΗΠΑ και της Ευρώπης από τον πόλεμο στην Ουκρανία. Η Κίνα, παρότι πλήττεται ενεργειακά, φαίνεται να αξιοποιεί την κατάσταση για να προβάλει τον εαυτό της ως πιο αξιόπιστο παγκόσμιο εταίρο.
Ωστόσο, η Victoria Coates, πρώην αναπληρώτρια σύμβουλος εθνικής ασφάλειας του Τραμπ, σημείωσε ότι το Πεκίνο δύσκολα θα μπορέσει να παρουσιάσει τις ΗΠΑ ως «αποσταθεροποιητική δύναμη», υπογραμμίζοντας πως «η Κίνα δεν στάθηκε ιδιαίτερα πιστός σύμμαχος του Ιράν σε αυτή την κρίση».
Πηγή: tanea.gr
