Κινδύνους για την ελληνική οικονομία «βλέπει» ο οίκος Fitch, ο οποίος διατήρησε αμετάβλητη την αξιολόγησή του στο “BBB” που δημοσιοποίησε χθες. Το υψηλό δημόσιο χρέος το ευρύ έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών και η κατάσταση στη Μέση Ανατολή δημιουργούν αρνητικές συνθήκες, σύμφωνα με τον αμερικάνικο οίκο.
Ως αρνητικά στοιχεία, η Fitch κάνει λόγο για τις συνέπειες της κρίσης του δημόσιου χρέους, ιδίως το πολύ υψηλό αλλά σταθερά μειούμενο βάρος του δημόσιου χρέους, τη σημαντική απώλεια οικονομικής παραγωγής, τις επίμονες εξωτερικές ανισορροπίες αλλά και τις ενδεχόμενες υποχρεώσεις του τραπεζικού τομέα.
Ο λόγος ακαθάριστου χρέους γενικής κυβέρνησης προς ΑΕΠ μειώθηκε κατά σχεδόν 20 ποσοστιαίες μονάδες την περίοδο 2024-2025, στο 146% του ΑΕΠ, λόγω της ανθεκτικής οικονομικής ανάπτυξης και των δημοσιονομικών πλεονασμάτων. Ωστόσο, εξακολουθεί να αντιστοιχεί σε επίπεδο 2,5 φορές υψηλότερο από τον διάμεσο όρο της κατηγορίας «BBB», που ανέρχεται στο 58%.
Σύμφωνα με τον οίκο Fitch, η ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας ήταν σταθερή, ελαφρώς πάνω από 2% το 2023-2025, παρά τις διάφορες γεωπολιτικές και εμπορικές διαταραχές. Πάντως, προβλέπει ελαφρώς χαμηλότερη ανάπτυξη το 2026, κυρίως λόγω των αρνητικών επιπτώσεων από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, αλλά η οικονομία θα επωφεληθεί από το τελευταίο έτος του Ταμείου Ανάκαμψης.
Επίσης, η Fitch προβλέπει μικρότερο δημοσιονομικό πλεόνασμα το 2026, εξαιτίας κάποιας δημοσιονομικής χαλάρωσης, συμπεριλαμβανομένων προσωρινών και κυρίως στοχευμένων μέτρων.
Fitch: Το πρόβλημα του ισοζυγίου
Σύμφωνα με την Fitch, το υψηλό έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών περιορίστηκε το 2025, ωστόσο οι υψηλές τιμές ενέργειας αναμένεται να οδηγήσουν σε νέα διεύρυνση φέτος. Ο μέσος όρος του ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών, περίπου στο 6% του ΑΕΠ από το 2023, είναι σημαντικά υψηλότερος από τον τρέχοντα διάμεσο όρο της κατηγορίας «BBB», που βρίσκεται στο 0,2%.
Διαρθρωτικά, το χαμηλό ποσοστό αποταμίευσης αποτελεί τη βασική αιτία του σημαντικού ελλείμματος, ενώ οι επενδύσεις με υψηλή εισαγωγική ένταση αναμένεται να εντείνουν την πίεση μεσοπρόθεσμα.
Η συμμετοχή στην ευρωζώνη περιορίζει τους κινδύνους εξωτερικής χρηματοδότησης και η Fitch δεν αναμένει διαταραχές στις εξωτερικές κεφαλαιακές ροές.
Αρνητικοί παράγοντες
Παράγοντες που θα μπορούσαν, μεμονωμένα ή συνολικά, να οδηγήσουν σε αρνητική αξιολογική ενέργεια ή υποβάθμιση
Δημόσια οικονομικά: Αποτυχία διατήρησης της πτωτικής πορείας του λόγου χρέους γενικής κυβέρνησης προς ΑΕΠ, για παράδειγμα λόγω διαρθρωτικής δημοσιονομικής χαλάρωσης ή υλοποίησης σημαντικών ενδεχόμενων υποχρεώσεων.
Μακροοικονομία/Εξωτερικός τομέας: Αρνητικό σοκ που θα επηρέαζε τις μεσοπρόθεσμες αναπτυξιακές δυνατότητες της Ελλάδας ή θα επιδείνωνε τις εξωτερικές ανισορροπίες.
Το ζήτημα με τις τράπεζες
Ένα διαχρονικό ζήτημα παραμένει η ιδιαίτερα στενή σύνδεση μεταξύ κράτους και τραπεζών λόγω του μεγάλου ποσοστού αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων (Deferred Tax Credits – DTCs) στα κεφάλαια των τραπεζών, που αντιστοιχούν στο 41% των βασικών ιδίων κεφαλαίων κοινών μετοχών κατηγορίας 1 (CET1).
Οι DTCs εξακολουθούν να αποτελούν ενδεχόμενη υποχρέωση για το Δημόσιο, στοιχείο που δεν υφίσταται σε καμία άλλη χώρα της ευρωζώνης, παρά τα πρόσφατα σχέδια των τραπεζών για επιτάχυνση της απόσβεσής τους, γεγονός που αναμένεται να συμβάλει στην εξομάλυνση της κεφαλαιακής τους δομής.
Επιπλέον, οι κρατικές εγγυήσεις επί των senior ομολόγων του προγράμματος «Ηρακλής», το οποίο αποσκοπεί στην επιτάχυνση της μείωσης των μη εξυπηρετούμενων δανείων στο τραπεζικό σύστημα, ανέρχονταν σε περίπου 18 δισ. ευρώ ή 8% του ΑΕΠ στο τέλος του 2025.
Οι προηγούμενες αξιολογήσεις
Είναι χαρακτηριστικό ότι στάση αναμονής τήρησε ο οίκος Standard & Poor’s στην πρώτη αξιολόγηση της ελληνικής οικονομίας φέτος, η οποία δόθηκε στη δημοσιότητα στις 24 Απριλίου, υπό το βάρος της γεωπολιτικής αβεβαιότητας στη Μέση Ανατολή και των πιέσεων στην ενέργεια. H επόμενη αξιολόγηση του ίδιου οίκου είναι τον Οκτώβριο.
Ο S&P επισημαίνει ότι έκανε την εξαμηνιαία αξιολόγηση για το αξιόχρεο της Ελλάδας, με βάση τα τελευταία στοιχεία, χωρίς να δημοσιεύσει νέα έκθεση. Ο οίκος είχε αναβαθμίσει την Ελλάδα εντός της επενδυτικής βαθμίδας πέρυσι τον Απρίλιο.
Η απόφαση τoυ οίκου θεωρείτο αναμενόμενη δεδομένης της συγκυρίας. Άλλωστε, την ίδια προσεκτική στάση κράτησαν το προηγούμενο διάστημα και άλλοι διεθνείς οίκοι: Η Morningstar DBRS διατήρησε την Ελλάδα στο BBB με σταθερό outlook στις αρχές Μαρτίου, ενώ την ίδια γραμμή ακολούθησαν λίγες ημέρες μετά, τόσο η Moody’s (Baa3 με σταθερές προοπτικές) όσο και η Scope (ΒΒΒ με σταθερό outlook).
Τι θα ακολουθήσει από το επόμενο φθινόπωρο
Από το ερχόμενο φθινόπωρο, οι αξιολογήσει για την ελληνική οικονομία ξεκινούν στις 4 Σεπτεμβρίου με την DBRS. Ακολουθούν οι Moody’s και Scope που θα ανακοινώσουν τις αξιολογήσεις τους για την Ελλάδα στις 18 Σεπτεμβρίου. Στις 23 Οκτωβρίου θα ακολουθήσει η S&P και στις 6 Νοεμβρίου η Fitch.
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι οίκοι αξιολόγησης προφανώς και δεν θα κρίνουν μόνο από τις εξελίξεις σε σχέση με τη Μέση Ανατολή, του δασμούς και μια σειρά άλλων θεμάτων, αλλά θα εξετάσουν τη γεωπολιτική ένταση που δημιουργεί ένα νέο μακροοικονομικό τοπίο.
Χωρίς να μπορεί κάποιος να είναι σίγουρος, η αβεβαιότητα που έχει δημιουργήσει το θέμα του πολέμου στη Μέση Ανατολή και αναμένεται να οδηγήσει τους οίκους αξιολόγησης να κρατήσουν στάση αναμονής, τουλάχιστον σε πρώτη φάση, η οποία ενδέχεται να συνεχιστεί και κατά τους επόμενους μήνες.
Πηγή: ot.gr
