Οι έξι μεγάλες στρεβλώσεις του ασφαλιστικού

Του Κώστα Κατίκου

Νέες στρεβλώσεις, που έως έναν βαθμό συντηρούν τις αδικίες και τις παθογένειες δεκαετιών, αναδεικνύονται στο ασφαλιστικό σύστημα για μεγάλες ομάδες ασφαλισμένων και συνταξιούχων.

Αντί να περιοριστούν οι αδικίες, στην πράξη παρατηρείται ότι συμβαίνει το αντίθετο, καθώς μια σειρά από διατάξεις καταλήγουν να έχουν μόνον εισπρακτικό χαρακτήρα, χωρίς καμία ανταποδοτικότητα.

Το Capital.gr κατέγραψε και δημοσιεύει έξι μεγάλες στρεβλώσεις του ασφαλιστικού συστήματος, οι οποίες παραμένουν χωρίς διορθώσεις, παρότι τελούν εν γνώσει της ηγεσίας του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης.

Οι αδικίες αυτές προέρχονται από τον νόμο Κατρούγκαλου (Ν. 4387/2016) και είναι αναγκαιότητα να διορθωθούν.

Οι έξι μεγάλες στρεβλώσεις του ασφαλιστικού που καταλήγουν να αδικούν ασφαλισμένους και συνταξιούχους είναι οι εξής:

1. Ο μηχανισμός της ανταποδοτικής σύνταξης, που δεν ανταμείβει όσους καταβάλλουν εισφορές μετά τα 40 έτη ασφάλισης. Οι εισφορές μετά τα 40 έτη εργασίας έχουν σχεδόν μηδενική απόδοση, καθώς η ετήσια προσαύξηση στα ποσοστά αναπλήρωσης, από 2,55% κατ’ έτος που είναι από τα 36 έως τα 40 έτη, πέφτει απότομα στο 0,5% μετά τη 40ετία και, στην πράξη, οι ασφαλισμένοι κερδίζουν ελάχιστα στη σύνταξη. Για παράδειγμα, ένας ασφαλισμένος από τα 39 στα 40 έτη κερδίζει 2,55% επιπλέον στο ποσοστό αναπλήρωσης, ενώ για να κερδίσει την ίδια αύξηση μετά τη 40ετία θα πρέπει να παραμείνει ασφαλισμένος έως τα 45 έτη, λαμβάνοντας 0,5% ανά έτος και συνολικά 2,5% επιπλέον αναπλήρωση για την 5ετία από τα 40 έως τα 45 έτη. Με 39 έτη ασφάλισης η αναπλήρωση είναι 47,46%, με 40 έτη ασφάλισης είναι 50,01% (+2,55%), στα 41 έτη πάει στο 50,51%, στα 42 έτη γίνεται 51,01%, στα 43 είναι 51,06% και στα 45 έτη φτάνει στο 52,5%.

2. Το όριο ηλικίας των 62 ετών, που είναι προϋπόθεση να το συμπληρώνουν ακόμα και όσοι έχουν 45 χρόνια ασφάλισης. Με το ισχύον καθεστώς, οι ασφαλισμένοι που άρχισαν να εργάζονται με ένσημα από 18-20 ετών και έχουν πάνω από 40 έτη ασφάλισης αλλά δεν έχουν συμπληρώσει και το 62ο έτος της ηλικίας τους δεν μπορούν να πάρουν σύνταξη, ούτε καν τη μειωμένη. Στην πραγματικότητα, το ασφαλιστικό τούς εγκλωβίζει, καθώς δεν τους επιτρέπει να πάρουν σύνταξη αν δεν έχουν συμπληρώσει το 62ο έτος της ηλικίας τους, ακόμα και αν έχουν 42, ή 44, ή 45 έτη ασφάλισης.

3. Οι αδικίες με τις κρατήσεις ΕΑΣ. Η κράτηση της Εισφοράς Αλληλεγγύης (ΕΑΣ) μεγαλώνει όσο υψηλότερη είναι η σύνταξη, ενώ θα έπρεπε να επιβάλλεται με αναλογικό και δικαιότερο τρόπο. Ο Συνήγορος του Πολίτη έχει επισημάνει στο υπουργείο Εργασίας ότι η ΕΑΣ θα πρέπει να επιβάλλεται στη διαφορά ποσού σύνταξης της κάθε κλίμακας και όχι σε όλη τη σύνταξη, όπως γίνεται τώρα και οδηγεί σε υπέρμετρη επιβάρυνση τους συνταξιούχους που ασφαλίστηκαν για πολλά χρόνια και παίρνουν μεγαλύτερες συντάξεις. 

4. Οι τριπλές κρατήσεις ασθένειας. Στρέβλωση υπάρχει και στην εισφορά ασθένειας 6%, καθώς επιβάλλεται στην κύρια σύνταξη, στην επικουρική και, στην περίπτωση που ο συνταξιούχος συνεχίζει να εργάζεται, η εισφορά ξαναπληρώνεται με τις κρατήσεις λόγω απασχόλησης. Ενώ οι ασφαλισμένοι πριν βγουν στη σύνταξη καταβάλλουν μια εισφορά ασθένειας μόνον για την κύρια ασφάλιση με ποσοστό 2,55% επί των μικτών αποδοχών τους αν είναι μισθωτοί και ποσοτική εισφορά 65,68 ευρώ, και 78,81 ευρώ τον μήνα αν είναι ελεύθεροι επαγγελματίες, όταν γίνουν συνταξιούχοι πληρώνουν διπλή ή και τριπλή (αν εξακολουθούν να εργάζονται) την εισφορά ασθένειας.

5. Η μικρή ανταπόδοση που δίνουν στη σύνταξη οι εισφορές που πληρώνουν οι συνταξιούχοι οι οποίοι συνεχίζουν να απασχολούνται. Για κάθε έτος ασφάλισης παίρνουν 0,77% του μισθού ως έξτρα ποσό στη σύνταξη. Με μισθό 1.500 ευρώ και δύο έτη απασχόλησης, ένας εργαζόμενος συνταξιούχος θα πάρει μια προσαύξηση 23 ευρώ στη σύνταξη.

6. Οι δυσανάλογα υψηλές κρατήσεις σε υψηλόμισθους ασφαλισμένους σε σχέση με το ύψος της σύνταξης. Για παράδειγμα, οι ασφαλιστικές κρατήσεις για τους μισθωτούς επιβάλλονται σε μηνιαίες αποδοχές έως 7.761 ευρώ, ενώ η σύνταξη που αντιστοιχεί για 40 έτη ασφάλισης σε αυτές τις αποδοχές είναι μόλις 55%.

Μικρό το όφελος μετά τα 40 έτη

Το μπόνους ασφάλισης μετά τα 40 έτη είναι μικρότερο ακόμα και σε σχέση με αυτό που δίδεται για λιγότερα έτη.

Από τα 30 έως τα 31 έτη το ποσοστό αναπλήρωσης αυξάνεται κατά 1,81% και από 26,54% ανεβαίνει στο 28,35%, από τα 32 έως τα 33 έτη το ποσοστό ανεβαίνει κατά 1,98% (από 30,33% σε 32,31%), από τα 33 έως τα 36 έτη το ποσοστό αναπλήρωσης αυξάνεται κατά 2,5% ετησίως και στα 36 έτη είναι 39,81%. Από τα 36 έτη έως τα 40 έτη τα ποσοστά αναπλήρωσης αυξάνονται κατ’ έτος κατά 2,55%, με αποτέλεσμα στα 40 έτη να φτάνουν στο 50,01%.

Στα ποσά σύνταξης οι διαφορές είναι εντυπωσιακές:

– Ασφαλισμένος με 38 έτη ασφάλισης και συντάξιμο μισθό 2.950 ευρώ θα πάρει σύνταξη 1.772 ευρώ μικτά, ενώ με 40 έτη θα πάρει 1.922 ευρώ, δηλαδή για δύο επιπλέον έτη ασφάλισης θα πάρει αύξηση 150 ευρώ στη σύνταξη.

– Ασφαλισμένος με 45 έτη ασφάλισης και συντάξιμο μισθό 2.950 ευρώ θα πάρει σύνταξη 1.995 ευρώ μικτά, δηλαδή μόλις 73 ευρώ υψηλότερη από τη σύνταξη των 40 ετών.

Το συμπέρασμα που προκύπτει από τα παραπάνω παραδείγματα είναι ότι δεν συμφέρει κανέναν ασφαλισμένο να πληρώνει εισφορές μετά τα 40 έτη, γιατί δεν θα έχει την ανάλογη ανταμοιβή στη σύνταξη.