Του Κώστα Κατίκου
Ανησυχητικές είναι οι νέες προβλέψεις για το δημογραφικό, καθώς ο δείκτης νέων προς ηλικιωμένους έχει υποχωρήσει στο 1 προς 3, από 1 προς 10 που ήταν στη δεκαετία του 1960. Σε δύο τρεις δεκαετίες από σήμερα, θα πέσει στο 1 προς 2.
Η πρόβλεψη – σοκ έρχεται από στελέχη του ΟΟΣΑ που μίλησαν στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών που πραγματοποιήθηκε την περασμένη εβδομάδα.
Ειδικότερα, ο Οικονομικός Σύμβουλος στον ΟΟΣΑ Τόμας Κόζλουκ, μιλώντας στο Φόρουμ, χαρακτήρισε ως κυρίαρχη τάση της εποχής τη γήρανση του πληθυσμού, επισημαίνοντας ότι η αναλογία ηλικιωμένων προς τον ενεργό πληθυσμό ήταν 1 προς 10 τη δεκαετία του 1960, μειώθηκε στο 1 προς 3 σήμερα και θα μειωθεί περαιτέρω στο 1 προς 2 σε δύο έως τρεις δεκαετίες.
Υπογράμμισε, δε, ότι η γήρανση εξελίσσεται “σιωπηλά”, γεγονός που συχνά οδηγεί σε καθυστερήσεις στις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις, ιδίως σε ένα περιβάλλον διαδοχικών κρίσεων, αλλά και προόδου, καθώς οι άνθρωποι ζουν περισσότερο και πιο υγιείς ζωές.
Η πρόβλεψη για τον δείκτη νέων προς ηλικιωμένους σημαίνει ότι, ενώ για κάθε ηλικιωμένο (με ή χωρίς σύνταξη) άνω των 65 ετών το 1960 υπήρχαν 10 εργαζόμενοι που πλήρωναν είτε για τη σύνταξή του με τις εισφορές τους είτε για την περίθαλψή του μέσω της φορολογίας, σήμερα, λόγω της σταδιακής μείωσης των γεννήσεων και του εργατικού δυναμικού, σε κάθε ηλικιωμένο αντιστοιχούν 3 εργαζόμενοι και σε δύο έως τρεις δεκαετίες θα έχουν μειωθεί σε 2.
Οι επιπτώσεις για τις οικονομίες και τα δημόσια οικονομικά προμηνύονται σημαντικές, καθώς θα χρειαστεί να αναθεωρηθούν βασικοί παράμετροι του ασφαλιστικού συστήματος, όπως όρια ηλικίας και ύψος παροχών. Στα όρια ηλικίας οι αλλαγές είναι προδιαγεγραμμένες, καθώς οι ηλικίες συνταξιοδότησης συνδέονται πλέον με την αύξηση του προσδόκιμου ζωής. Στο ελληνικό ασφαλιστικό σύστημα, η προσαρμογή των ορίων ηλικίας στην αύξηση του προσδόκιμου ζωής εξετάζεται ανά τρία χρόνια, με επόμενο σταθμό το 2027, όπου θα εξεταστεί η μεταβολή στο προσδόκιμο ζωής την τελευταία 10ετία (2016-2026). Ωστόσο, τα πρώτα στοιχεία δεν δείχνουν να έχει αυξηθεί σε τέτοιο βαθμό που να δικαιολογεί και μια αύξηση στα όρια ηλικίας, οπότε ο επόμενος σταθμός είναι το 2029-2030, που η αύξηση στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης θεωρείται κάτι περισσότερο από βέβαιη.
Οι τρεις βασικές προκλήσεις που έρχονται στο προσκήνιο μέσα από το δημογραφικό είναι η δημοσιονομική πίεση από τις αυξανόμενες δαπάνες για συντάξεις και υγεία, οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού, καθώς μειώνονται οι γεννήσεις, και οι επιπτώσεις στην παραγωγικότητα.
Σύμφωνα με στοιχεία του Κέντρου Κρήτης του ΟΟΣΑ για τη Δυναμική των Πληθυσμών, η ραγδαία αύξηση του ποσοστού των ηλικιωμένων ασκεί μεγάλη πίεση στα συνταξιοδοτικά συστήματα, στα οποία οι σημερινοί εργαζόμενοι χρηματοδοτούν τις τρέχουσες συντάξεις είτε άμεσα μέσω των εισφορών τους είτε έμμεσα μέσω της φορολογίας και της κρατικής επιδότησης των συντάξεων (pay-as-you-go).
Διπλασιασμός ως το 2050
Ο δείκτης εξάρτησης ηλικιωμένων, που αποτυπώνει την αναλογία του πληθυσμού πάνω από 65 ετών σε σχέση με τον πληθυσμό σε παραγωγική ηλικία, είναι το πιο χαρακτηριστικό μέγεθος που δείχνει και τον βαθμό της πίεσης που ασκείται στο συνταξιοδοτικό και τα δημόσια οικονομικά από τη δημογραφική γήρανση.
Ο δείκτης εξάρτησης ηλικιωμένων αναμένεται να ξεπεράσει το 70% στην Ελλάδα μέχρι το 2050, δηλαδή κάθε 100 κάτοικοι της Ελλάδας που είναι σε παραγωγική ηλικία (20-64) θα πρέπει να υποστηρίζουν 70 ηλικιωμένους, περίπου διπλάσιους από τους 40 που υποστηρίζουν σήμερα, γεγονός που δείχνει την έκταση του προβλήματος.
Άλλοι ομιλητές υπογράμμισαν τη σημασία της ύπαρξης ξεκάθαρων στόχων για την αντιμετώπιση της μείωσης και της γήρανσης του πληθυσμού, προβάλλοντας το εξής δίλημμα: Αν στόχος είναι η διατήρηση του πληθυσμού, τότε η αύξηση ή η διατήρηση της γονιμότητας είναι κρίσιμη. Αντίθετα, αν στόχος είναι η οικονομική ευημερία ή η ανάπτυξη, τότε μέσω της εκπαίδευσης, της αύξησης της παραγωγικότητας και μεταρρυθμίσεων στο κοινωνικό κράτος μπορεί να αντισταθμιστεί η μείωση του πληθυσμού.
Πηγή: capital.gr
