Την καθήλωση σε ένα προβληματικό και ανεπαρκές πλαίσιο για τη δημοσιογραφία και ενημέρωση στην Ελλάδα διαπιστώνει εκ νέου η πρόσφατη Έκθεση για την ελευθερία του Τύπου της οργάνωσης Liberties, όπως έχει καθιερωθεί να λέγεται συντομογραφικά η Ένωση Πολιτικών Ελευθεριών για την Ευρώπη (Civil Liberties Union for Europe).
Η πέμπτη κατά σειρά έκθεση του οργανισμού, που εκδίδεται συμπληρωματικά με τις ετήσιες εκθέσεις του για την κατάσταση του Κράτους Δικαίου στις χώρες της Ευρώπης, διαπιστώνει ότι παρά τις προσπάθειες που έχουν γίνει σε κοινοτικό επίπεδο να δημιουργηθεί ένα θεσμικό πλαίσιο για την προστασία της ελευθερίας του τύπου, η εφαρμογή του στα κράτη-μέλη παραμένει πλημμελής.
Παράλληλα, χρονίζοντα παραμένουν τα προβλήματα των επιμέρους κρατών, με την Ελλάδα να καυτηριάζεται για το ατελές πλαίσιο όσον αφορά τον πλουραλισμό, την ανεξαρτησία των μέσων και την προστασία των δημοσιογράφων.
Οδηγίες και εφαρμογές
Ιδιαίτερη αναφορά πραγματοποιεί η έκθεση στην απροθυμια των κρατών μελών να συμμορφωθούν με τις προβλέψεις των δύο βασικών νομοθετικών πρωτοβουλιών που υιοθέτησε η Ευρώπη από τον Μάιο του 2024: την Ευρωπαϊκή Οδηγία 2024/1783/EU ενάντια στις στρατηγικές αγωγές (SLAPP) και τον κανονισμό 2024/1083, δηλαδή τη λεγόμενη Ευρωπαϊκή Πράξη για την Ελευθερία των Μέσων Ενημέρωσης (EMFA).
Αμφότερες οι πρωτοβουλίες στόχευαν στη διαμόρφωση ενός θεσμικού πλαισίου για την ενημέρωση, το οποίο θα εξασφάλιζε την ανεξαρτησία, τον πλουραλισμό και την προστασία των δημοσιογράφων κατά την άσκηση του έργου τους.
Δύο χρόνια αργότερα και ιδίως όσον αφορά την EMFA, η Liberties διαπιστώνει ότι πολλές χώρες της Ευρώπης εμφανίζονται απρόθυμες να υιοθετήσουν τις προβλέψεις της, ενώ σε πολλά κράτη σημειώνεται μια χαρακτηριστική ολιγωρία που αφήνει έκθετη την ελευθερία του Τύπου. Τα παραδείγματα που δίνονται αφορούν τη Γαλλία που μόνο πολύ πρόσφατα κατέθεσε σχετικό νομοσχέδιο, τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία που έχουν χάσει τις προθεσμίες και την Ελλάδα που «έχει επιδείξει την ελάχιστη συμμόρφωση, επικεντρώνοντας κυρίως στην προσθήκη κάποιων ρητρών επίβλεψης [του μιντιακού τοπίου]».
Αντίστοιχη είναι και η πορεία της δέσμης συστάσεων για την Ασφάλεια και Προστασία των Δημοσιογράφων που έχει διατυπώσει η Κομισιόν προς κράτη-μέλη. Από τις επτά σχετικές συστάσεις, οι έξι διατυπώθηκαν το 2022 και απευθύνονταν σε μια σειρά από κράτη-μέλη, ενώ η μόνη που ακολούθησε μεταγενέστερα, το 2024, είχε ως αποκλειστικό αποδέκτη την Ελλάδα. Τέσσερις εξ αυτών βρίσκονται ως φαίνεται «in progress», ενώ καμία πρόοδος δεν έχει σημειωθεί στις άλλες τρεις.
Τέλος, απροθυμία παρουσιάζεται σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης και ως προς την εφαρμογή της Οδηγίας για τις λεγόμενες SLAPP, τις στρατηγικές αγωγές που στοχεύουν στη φίμωση δημοσιογράφων και πολιτών. Ωστόσο, αν και το φαινόμενο έχει πυκνώσει στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, πράγμα που έχει σχολιαστεί και σε διεθνές επίπεδο, η συγκεκριμένη έκθεση της Liberties δεν κάνει ειδική μνεία στην ελληνική περίπτωση ως προς το συγκεκριμένο πρόβλημα.
Ελλάδα: η χώρα με το χαμηλότερο ποσοστό εμπιστοσύνης στα ΜΜΕ
Οι συντάκτες της έκθεσης για την ελευθερία του Τύπου σημειώνουν τα προβλήματα που προκύπτουν από την αδιαφάνεια στα κρατικά μητρώα των ιδιοκτησιών των μέσων ενημέρωσης (ηλεκτρονικού και έντυπου Τύπου) που δεν αποτελούν δεδομένα ανοιχτά στο κοινό, ενώ προβληματικός θεωρείται και ο τρόπος εκλογής των μελών του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης που επιλέγεται μέσω κοινοβουλευτικής διαδικασίας, καθιστώντας έντονη την επιρροή του κυβερνώντος κόμματος που κατέχει την πλειοψηφία.
Τονίζεται επίσης για μία ακόμα φορά ότι μεταξύ των χωρών της ΕΕ, η Ελλάδα έχει το χαμηλότερο ποσοστό εμπιστοσύνης στα ΜΜΕ, μόλις 22%, αλλά και σταθερά την τελευταία θέση στον δείκτη Ελευθερίας του Τύπου των Δημοσιογράφων Χωρίς Σύνορα. Η εμπιστοσύνη φαίνεται να έχει υποχωρήσει περαιτέρω λόγω της αντιμετώπισης των διαδηλώσεων για τα Τέμπη από τα μέσα ενημέρωσης, ενώ σχολιάζεται και οι «κυμαινόμενες βαθμίδες πολιτικού ελέγχου» επί της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης και του Αθηναϊκού-Μακεδονικού Πρακτορείου Ειδήσεων.
Τέλος, αναφέρονται ως ειδικά παραδείγματα της απειλής που υφίστανται οι δημοσιογράφοι, η ρίψη χειροβομβίδας κροτου-λάμψης από τα ΜΑΤ κατά φωτορεπόρτερ που κάλυπταν διαδήλωση στο Σύνταγμα, η οποία χτύπησε τον φωτορεπόρτερ Μάριο Λώλο στο κεφάλι, αλλά και η επίθεση με εκρηκτικό μηχανισμό στο σπίτι του Γιάννη Πρετεντέρη το περασμένο καλοκαίρι.
Ας σημειωθεί ότι η Liberties που παρήγαγε τη συγκεκριμένη έκθεση, χρηματοδοτείται μεταξύ άλλων και από προγράμματα της ίδιας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ενώ προηγούμενες εκθέσεις της έχουν αποτελέσει πηγές για την ετήσια έκθεση της Κομισιόν για την κατάσταση του κράτους δικαίου στα διάφορα κράτη-μέλη.
Πηγή: in.gr
