Της Ελευθερίας Κούρταλη
Η πληγή στην οικονομία από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή θα παραμείνει ανοιχτή για αρκετό χρονικό διάστημα, με βάση προηγούμενες σημαντικές κρίσεις στην αγορά πετρελαίου και συγκρούσεις, επισημαίνει η Oxford Economics. Τα ιστορικά στοιχεία υπογραμμίζουν ένα μοτίβο πάρα πολύ αργής μείωσης του πληθωρισμού, παρατεταμένης οικονομικής αβεβαιότητας και σημαντικών επιπτώσεων στην παραγωγή ενέργειας ακόμη και χρόνια αργότερα.
Πιο αναλυτικά, όπως σημειώνει ο οίκος, έρευνες έχουν δείξει τη γενική αστάθεια του πληθωρισμού μετά από προηγούμενες εξάρσεις του. Ωστόσο, η ανάλυση της Oxford Economics επισημαίνει μια αξιοσημείωτη διαφορά στον ρυθμό της αποπληθωρισμού, ανάλογα με το αν σημειώθηκαν επεισόδια μετά από σημαντικές πετρελαϊκές κρίσεις.
Βασιζόμενη στον εντοπισμό ιστορικών επεισοδίων (έρευνα Blanco, Ottonello και Ranosova – 2022), η Oxford Economics εκτίμησε την κλίμακα της αύξησης του πληθωρισμού από το κατώτατο σημείο πριν την εκτόξευση, εξαιρουμένων των περιπτώσεων υπερπληθωρισμού.
Στη συνέχεια, εξέτασε τον βαθμό στον οποίο η αύξηση του πληθωρισμού διαχύθηκε στα επόμενα χρόνια, διαχωρίζοντας το δείγμα σε επεισόδια που σχετίζονται με τις μεγαλύτερες ιστορικές κρίσεις προσφοράς πετρελαίου πριν από τον πόλεμο ΗΠΑ/Ισραήλ με το Ιράν – που σχετίζονται με την Ιρανική επανάσταση (1978-79), τον πόλεμο του Γιομ Κιπούρ και το εμπάργκο του ΟΠΕΚ (1973), την εισβολή του Ιράκ στο Κουβέιτ και τον πόλεμο του Κόλπου (1990-91), τον πόλεμο Ιράν-Ιράκ (1980) και τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία (2022) – και άλλα επεισόδια απότομης αύξησης του πληθωρισμού.
Συνολικά, οι εκτιμήσεις του οίκου υποδηλώνουν ότι μετά από μεγάλες πετρελαϊκές κρίσεις – ένα δείγμα 94 επεισοδίων – μόνο περίπου το ένα τρίτο της αύξησης του πληθωρισμού συνήθως εξαλείφεται εντός ενός έτους, ενώ περισσότερο από το ένα πέμπτο της αρχικής απότομης αύξησης του πληθωρισμού δεν είχε καταλαγιάσει 2-3 χρόνια αργότερα. Η πορεία του πληθωρισμού μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία ακολούθησε αυτό το μοτίβο πάρα πολύ στενά, ενώ η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού τείνει να είναι σχετικά ταχεία όταν δεν ακολουθεί μια μεγάλη πετρελαϊκή κρίση.
Η αβεβαιότητα παραμένει
Η αβεβαιότητα από τον πόλεμο ΗΠΑ/Ισραήλ με το Ιράν θα μπορούσε να έχει σημαντικές επιπτώσεις σε είδη δαπανών που μπορούν εύκολα να αναβληθούν, όπως οι δαπάνες για διαρκή καταναλωτικά αγαθά και οι επιχειρηματικές επενδύσεις, σημειώνει η Oxford Economics.
Για να μετρήσει αυτόν τον κίνδυνο, εξέτασε τις κινήσεις του δείκτη αβεβαιότητας οικονομικής πολιτικής των ΗΠΑ που βασίζεται σε ειδήσεις μετά τις ίδιες μεγάλες πετρελαϊκές κρίσεις που εξετάστηκαν παραπάνω. Για λόγους σύγκρισης, ο οίκος εξέτασε επίσης τις αλλαγές σε αυτό το μέτρο αβεβαιότητας μετά τις μεγαλύτερες αιχμές μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο σε μέτρα γεωπολιτικού κινδύνου που βασίζονται σε ειδήσεις, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που δεν σχετίζονται με τις αγορές ενέργειας.
Η ανάλυση αυτή υποδηλώνει ότι η αβεβαιότητα πολιτικής παρέμεινε σταθερά αυξημένη μετά από μεγάλες πετρελαϊκές κρίσεις. Περίπου το ένα τρίτο της αρχικής αύξησης των μετρήσεων οικονομικής αβεβαιότητας που βασίζονται σε ειδήσεις παρέμεινε σε ισχύ μετά από ένα έτος κατά μέσο όρο). Αντίθετα, η αβεβαιότητα έτεινε να υποχωρεί σχετικά γρήγορα μετά από γενικές γεωπολιτικές κρίσεις.
Ένα παράδειγμα του πιθανού αντίκτυπου της αυξημένης αβεβαιότητας είναι η οικονομική απόδοση μετά τις συγκρούσεις, όπως σημειώνει η Oxford Economics.
Βασιζόμενη στο ολοκληρωμένο σύνολο δεδομένων UCDP/PRIO για τις ένοπλες συγκρούσεις, εκτίμησε το χτύπημα στο ΑΕΠ των χωρών που ενεπλάκησαν στις συγκρούσεις σε σχέση με τις τάσεις πριν από τις συγκρούσεις – εξαιρουμένων των ακραίων τιμών και των μικρών συγκρούσεων που δεν παρουσίασαν απώλειες ΑΕΠ σε σχέση με την τάση.
Σε αυτό το δείγμα, το τυπικό πλήγμα στο ΑΕΠ συσσωρεύτηκε με την πάροδο του χρόνου, λόγω ενός ελλείμματος επενδύσεων που έφτασε περίπου το 15% πέντε χρόνια μετά την έναρξη της σύγκρουσης.
Συνεχείς διαταραχές στην προσφορά πετρελαίου
Η ιστορική εμπειρία υποστηρίζει την προσδοκία του οίκου για συνεχείς διαταραχές στην προσφορά πετρελαίου από τον πόλεμο ΗΠΑ/Ισραήλ με το Ιράν. Εξετάζοντας την παραγωγή πετρελαίου σε ζώνες συγκρούσεων μετά από σημαντικούς πολέμους που σχετίζονται με το πετρέλαιο, η Oxford Economics διαπίστωσε πως, σε όλους τους πολέμους, η μείωση της παραγωγής πετρελαίου από την προ το πολέμου κορύφωση πλησίασε το 60% τον πρώτο χρόνο μετά την έναρξη του πολέμου. Η παραγωγή ανέκαμψε μόνο αργά τα επόμενα χρόνια, με μέσο μεσοπρόθεσμο πλήγμα περίπου 40% στις οικονομίες των ζωνών συγκρούσεων.
Παρά τα ιστορικά στοιχεία για επίμονες οικονομικές πληγές από μεγάλες κρίσεις στην προσφορά πετρελαίου, οι αντιδράσεις των επιχειρήσεων και των επενδυτών ήταν σχετικά συγκρατημένες μέχρι σήμερα. Αυτό υπογραμμίζει τον κίνδυνο μιας απότομης προσαρμογής του κλίματος, ιδίως σε περίπτωση ενός πιο παρατεταμένου πολέμου ΗΠΑ/Ισραήλ με το Ιράν, προειδοποιεί ο οίκος.
Όπως αναφέρει, ο αντίκτυπος του πολέμου ΗΠΑ/Ισραήλ με το Ιράν στις χρηματιστηριακές αγορές είναι σχετικά περιορισμένος, με την αρχική πτώση του S&P 500 να έχει σβηστεί πλήρως. Αυτό ευθυγραμμίζεται σε μεγάλο βαθμό με την τυπική απόδοση μετά από προηγούμενες γεωπολιτικές κρίσεις – ένα ιστορικό μοτίβο που επισημάνθηκε και από το ΔΝΤ.
Ωστόσο, η πρόσφατη ανθεκτικότητα των μετοχών έρχεται σε αντίθεση με προηγούμενα επεισόδια σημαντικής αναστάτωσης στην αγορά ενέργειας. Αυτά τα προηγούμενα επεισόδια είχαν αναμφισβήτητα πιο εκτεταμένες οικονομικές συνέπειες και θα μπορούσαν να αποδειχθούν ένας καλύτερος οδηγός για τις μελλοντικές προοπτικές σε περίπτωση παρατεταμένης σύγκρουσης.
Πηγή: capital.gr
