Φάρμακα ή επέμβαση; Πρόκειται για ένα από τα πλέον επίκαιρα θέματα ενόσω η παχυσαρκία έχει εξελιχθεί σε «πανδημία» που ναρκοθετεί τη δημόσια υγεία. Η απάντηση, εντούτοις, δεν είναι απλή, με τους επιστήμονες να επιμένουν ότι επί δεκαετίες η χειρουργική προσέγγιση ήταν, και παραμένει έως και σήμερα, η πλέον αξιόπιστη λύση για τη σοβαρή παχυσαρκία.
«Και αυτό διότι προσφέρει ίαση σε ποσοστά που με τις σύγχρονες τεχνικές αγγίζουν το 85%», σημειώνει στο ένθετο «Υγεία» ο καθηγητής Χειρουργικής στο ΕΚΠΑ και διευθυντής της Ε’ Χειρουργικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών στο Ευγενίδειο Θεραπευτήριο Ευάγγελος Μενενάκος.
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Ο ίδιος εξηγεί ότι με τον όρο «ίαση» λαμβάνονται υπόψη δύο παράμετροι. Η πρώτη είναι ότι η απώλεια βάρους θα πρέπει να υπερβαίνει το 60% των παραπανίσιων κιλών ή διαφορετικά το 35%-40% του συνολικού βάρους του ασθενούς. Ακολούθως, το αποτέλεσμα θα πρέπει να διατηρείται τουλάχιστον πέντε χρόνια μετά την επίτευξή του.
Σε κάθε περίπτωση, η «νίκη» δεν έρχεται εύκολα. «Η νοσογόνος παχυσαρκία είναι νόσος ανθεκτική στις θεραπευτικές παρεμβάσεις και τείνει να υποτροπιάζει ύστερα από χρόνια, καθώς με σύνθετους μηχανισμούς το σώμα θα προσπαθήσει να επανακτήσει το αρχικό, παθολογικό βάρος», εξηγεί ο Ευ. Μενενάκος.
Μάλιστα, όπως αναλύει, ενεργοποιούνται… ύπουλοι μηχανισμοί, ώστε οι ασθενείς να παραμένουν εγκλωβισμένοι στο νόσημα αυτό που ταλαιπωρεί τις σύγχρονες κοινωνίες. Πιο συγκεκριμένα, τόσο ο μεταβολισμός όσο και ο εγκέφαλος αμύνονται σθεναρά στη θεραπεία με διάφορους τρόπους, ρίχνοντας για παράδειγμα τον βασικό μεταβολισμό ή ωθώντας υποσυνείδητα τον ασθενή σε παρεκκλίνουσα διαιτητική συμπεριφορά – π.χ. υπερκατανάλωση υγρών (χυμοί, αναψυκτικά, αλκοόλ) ή γλυκών.
Θεραπεία εκλογής
Σύμφωνα με τις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες, η χειρουργική παρέμβαση θεωρείται θεραπεία εκλογής όταν ο Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) είναι ≥ 35 kg/m² ή ≥ 30 kg/m² με συνυπάρχοντα νοσήματα (όπως διαβήτης, υπέρταση, υπνική άπνοια). Μία ακόμη σημαντική παράμετρος είναι να έχουν αποτύχει προηγούμενες, μη χειρουργικές, προσπάθειες.
Οπως εξηγεί ο Ευ. Μενενάκος, η βαριατρική δεν είναι απλώς μία επέμβαση. Πρόκειται για μια απόφαση που μπορεί να αλλάξει τη ζωή των ανθρώπων. «Τα σύγχρονα χειρουργεία εμπλέκουν πολλούς μηχανισμούς προκειμένου να επιτευχθεί το επιθυμητό αποτέλεσμα. Καταρχήν προσφέρουν περιορισμό στην ποσότητα τροφής. Αυτό επιτυγχάνεται μειώνοντας τη χωρητικότητα του στομάχου είτε με ευρεία γαστρεκτομή είτε “σφραγίζοντας” το μεγαλύτερο τμήμα του».
Ακολούθως, «το μικρότερο αυτό στομάχι ενώνεται με τμήμα του λεπτού εντέρου που παρακάμπτει τα σημεία όπου απορροφώνται υδατάνθρακες και λίπη». Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Αφενός ότι ο ασθενής τρώει λιγότερο και αφετέρου ότι ο οργανισμός του δεν μπορεί να απορροφήσει υψηλά θερμιδογόνες τροφές.
«Τρίτον, η τροποποίηση της λειτουργίας του λεπτού εντέρου υπερπαράγει κάποιες ουσίες, τις ιντεκρίνες. Αυτές ρυθμίζουν τον μεταβολισμό, θεραπεύουν τον σακχαρώδη διαβήτη και δημιουργούν ένα μόνιμο αίσθημα πληρότητας στον ασθενή μειώνοντας το περίφημο “food noise”, τη διαρκή σκέψη στο φαγητό. Περίπου το 80% των ασθενών που υποβάλλονται σε επέμβαση θα θεραπεύσει πλήρως τον διαβήτη ή θα μειώσει την αγωγή (15%)», συμπληρώνει ο καθηγητής.
Επιπρόσθετα και όπως ο ίδιος εξηγεί, περισσότερες από 160 ιντεκρίνες παράγονται σε ένα βαριατρικό χειρουργείο. «Η φαρμακοβιομηχανία διαθέτει σκευάσματα που μιμούνται τη δράση μιας ή δύο από αυτές. Πρόκειται για νεότερα φάρμακα που διαθέτουμε στο οπλοστάσιό μας και έχουν γνωρίσει μεγάλη δημοτικότητα. Η αγωγή αυτή μιμείται τον τρίτο μηχανισμό και στις μελέτες τα οφέλη προσδιορίζονται περίπου στο 15%-24% απώλειας βάρους, χωρίς ωστόσο να έχουμε μακρόχρονη εμπειρία», προσθέτει ο ίδιος.
Και συνεχίζει: «Μάλιστα, σε συνθήκες καθημερινότητας το τελικό αποτέλεσμα φαίνεται φτωχότερο. Μια πρόσφατη μελέτη προβληματίζει καθώς αναφέρεται σε πραγματικό όφελος μόλις στο 7% του συνολικού βάρους, που απέχει μακράν του αρχικού στόχου».
Τρεις χειρουργικές τεχνικές: Οφέλη και πιθανές επιπλοκές
Επειτα, ο καθηγητής εστιάζει στις τρεις χειρουργικές τεχνικές για την αντιμετώπιση της σοβαρής παχυσαρκίας, στα οφέλη αλλά και στις πιθανές επιπλοκές.
1. Επιμήκης γαστρεκτομή – μανίκι
Στόχος της επιμήκους γαστρεκτομής είναι η αφαίρεση μεγάλου τμήματος του στομάχου (περίπου το 80%)κατά τον επιμήκη άξονα, χωρίς όμως να διαταράσσεται ουσιαστικά η απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών. Το εναπομείναν τμήμα έχει πολύ μικρή χωρητικότητα. Επιπλοκές Οι επιπλοκές της λαπαροσκοπικής επιμήκους γαστρεκτομής ανέρχονται στο 3%. Συχνότερη όλων είναι η διαφυγή (διάσπαση της γραμμής συρραφής του στομάχου),που συμβαίνει τις πρώτες μετεγχειρητικές ημέρες.
2. Γαστρική παράκαμψη διπλής ή μονής (mini) αναστόμωσης
Κατά την πραγματοποίηση της γαστρικής παράκαμψης oστόμαχος διαμερισματοποιείται σε δύο επιμέρους τμήματα. Το ένα τμήμα, πολύ μικρό, υποδέχεται την ελάχιστη τροφή, ενώ το δεύτερο, μεγαλύτερο, τμήμα απομονώνεται και παρακάμπτεται. Η αποκατάσταση της συνέχειας της πεπτικής οδού ολοκληρώνεται με ένωση του μικρού τμήματος με μία έλικα εντέρου. Στην επέμβαση αυτή υπάρχει και ένα δυσαπορροφητικό σκέλος, δηλαδή μαζί με τον στόμαχο παρακάμπτεται και το δωδεκαδάκτυλο με την πρώτη μοίρα της νήστιδος. Ετσι, η μίνι γαστρική παράκαμψη (mini gastric bypass) συνδυάζει τον περιορισμό με τη βαρύτερη δυσαπορρόφηση. Επιπλοκές Στις όχι συχνές επιπλοκές ανήκουν οι διαταραχές θρέψης και η μακροπρόθεσμη αναιμία κυρίως σε ασθενείς που δεν τηρούν τις μετεγχειρητικές οδηγίες.
3. Επιμήκης γαστρεκτομή μιας αναστόμωσης με ειλεϊκή παράκαμψη (SASI)
Η πλέον νεότερη (2014) χειρουργική τεχνική (Single-Anastomosis Sleeve with Ileal Bypass, SASI)συνδυάζει την επιμήκη γαστρεκτομή με ένωση του λεπτού εντέρου σε απόσταση 300 εκ. από την ειλεοτυφλική βαλβίδα, δηλαδή παρακάμπτεται μεγάλο τμήμα της πεπτικής οδού. Η διατήρηση της φυσικής οδού προσδίδει το πλεονέκτημα της δυνατότητας ενδοσκόπησης. Επιπλοκές Επί του παρόντος δεν έχει αναφερθεί θνητότητα. Η νοσηρότητα της επέμβασης έγκειται σε σπάνιες και διαχειρίσιμες επιπλοκές. «Συμπερασματικά, ζούμε στην εποχή ευαισθητοποίησης για τη νόσο, αναγνώρισης του κινδύνου για τη δημόσια υγεία και επιθετικής αναζήτησης νέων θεραπευτικών προσεγγίσεων. Σκοπός της ιατρικής είναι να καταργήσει εαυτόν. Θα έρθει η μέρα που η παχυσαρκία και όλες οι παθήσεις δεν θα χρειάζονται χειρουργείο. Θα ακολουθήσει η μέρα που δεν θα χρειάζονται φαρμακευτική αγωγή καθώς η πρόληψη σε ιατρικό – γονιδιακό και κοινωνικοπολιτικό επίπεδο θα την καταργήσει. Μέχρι τότε η πλέον αξιόπιστη θεραπεία της νοσογόνου παχυσαρκίας είναι η χειρουργική», καταλήγει ο Ευ. Μενενάκος.
Πηγή: tanea.gr
