Οι Σύριοι πολίτες φαίνεται πως είναι η πληθυσμιακή ομάδα που επέλεξε το υπουργείο Μετανάστευσης και ο Θάνος Πλεύρης για να ελέγξει κατά πόσο θα μπορούσε να φέρει αποτελέσματα το δίλημμα «φυλακή ή απέλαση». Ένα σχέδιο που ενδέχεται, όμως, να προσκρούσει σε μία σειρά νομικών και διοικητικών κωλυμάτων.
Συγκεκριμένα, με δελτίο Τύπου που εξέδωσε τη Δευτέρα 14 Απριλίου, το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου ανακοίνωσε ότι από την 1η Μαρτίου ως την 9η Απριλίου, ανακλήθηκε το καθεστώς διεθνούς προστασίας για συνολικά 1.203 πολίτες από τη Συρία, «κατόπιν ενδελεχούς επανεξέτασης και σύμφωνα με το ισχύον νομικό πλαίσιο».
Ωστόσο, η προβλεπόμενη από τον νόμο διαδικασία υπολογίζεται σύμφωνα με το Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών ότι κρατάει 50 ημέρες για κάθε αίτηση ανάκλησης, ενώ δεν φαίνεται να έχει υπάρξει καμία αύξηση προσωπικού που θα επέτρεπε την ταχύτερη επεξεργασία των αιτήσεων από την αρμόδια διεύθυνση της Υπηρεσίας Ασύλου – καθιστώντας εύλογα τα ερωτήματα για τον μεγάλο αριθμό των ανακλήσεων.
Φυλακή ή απέλαση
Απαντώντας σε σχετικά ερωτήματα του in, αρμόδιες πηγές του υπουργείου Μετανάστευσης για ζητήματα Ασύλου εξηγούν ότι από την πτώση του Μπασάρ Αλ-Άσαντ στη Συρία και την αντικατάστασή του από τους τζιχαντιστές της Χαγιάτ Ταχρίρ αλ-Σαμ, υπάρχουν ομάδες οι οποίες δεν χρήζουν πια της διεθνούς προστασίας με τον ίδιο τρόπο που ίσχυε πριν. Και άρα η επεξεργασία των υποθέσεων έγινε στη βάση χαρακτηριστικών.
Συγκεκριμένα, το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος των 1.203 είναι άγαμοι άνδρες που ασπάζονται το Σουνιτικό Ισλάμ, ενώ ένα μικρότερο κομμάτι τους αποτελείται από περιπτώσεις που υποδείχθηκαν από την ΕΥΠ και κάποιοι ακόμα που καταδικάστηκαν για ποινικά αδικήματα κατά τον χρόνο παραμονής τους στην Ελλάδα.
Το σχέδιο της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου υπό τον Θάνο Πλεύρη έχει σκοπό να ωθήσει τους Σύριους να επιλέξουν την εθελούσια επιστροφή στη χώρα καταγωγής τους, καθώς η ανάκληση θα τους άφηνε χωρίς νόμιμα έγγραφα διαμονής. Από τον νόμο Πλεύρη του περασμένου Σεπτεμβρίου και μετά, αυτό σημαίνει ότι σε περίπτωση σύλληψής τους, θα οδηγούνταν είτε στη φυλακή, είτε στην οικειοθελή αποχώρησή τους προς τη Συρία.
Να σημειωθεί ότι τον Δεκέμβριο του 2025, η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες τόνιζε ότι δεν θα έπρεπε να γίνονται αναγκαστικές επιστροφές στη Συρία, καθώς η κατάσταση παραμένει ρευστή σε μία χώρα διαλυμένη από 14 χρόνια πολέμου:
«Ολόκληρες γειτονιές παραμένουν ερείπια, συμπεριλαμβανομένων των σχολείων, των νοσοκομείων και των συστημάτων ύδρευσης. Εξακολουθούν να υπάρχουν κενά στον ηλεκτρισμό, το καθαρό νερό και την περίθαλψη. Οι ευκαιρίες για εργασία είναι περιορισμένες και οι τοπικές αγορές υστερούν σε προμήθειες. Πολλοί από τους επαναπατρισμένους δεν έχουν έγγραφα, πράγμα που εμποδίζει την πρόσβασή τους σε τίτλους ιδιοκτησίας και βασικές υπηρεσίες. Μη-πυροδοτημένες νάρκες συνεχίζουν να απειλούν ζωές: 577 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους από την αρχή του χρόνου.» (UNHCR, 8/12/2025)
Αυτοί είναι μεταξύ άλλων οι λόγοι που η Ελλάδα δεν αναγνωρίζει τη Συρία ως ασφαλή χώρα και δεν πραγματοποιεί αναγκαστικές επιστροφές. Όπως επιβεβαιώνει και η Διεύθυνση Διαχείρισης Μετανάστευσης της Ελληνικής Αστυνομίας, η πολιτική αυτή δεν έχει αλλάξει.
Στα δικαστήρια
Ως εκ τούτου, ακόμα και το σχέδιο για παράκαμψη της αναγκαστικης επιστροφής (απέλασης) με τον εγκλωβισμό των Σύριων στο δίλημμα «φυλακή ή απέλαση» εκτιμάται ότι θα αντιμετωπίσει προβλήματα.
Σύμφωνα με τον Μίνω Μουζουράκη, δικηγόρο της Υποστήριξης Προσφύγων στο Αιγαίο, μία κατάσταση στην οποία ένας άνθρωπος εξωθείται να επιλέξει ανάμεσα στη στέρηση της ελευθερίας του και στο ενδεχόμενο να αντιμετωπίσει κίνδυνο στη χώρα του, αυτή δεν μπορεί να θεωρηθεί «οικειοθελής» αποχώρηση καθως δεν συνιστά μια ελεύθερη και ενημερωμένη επιλογή.
Το πρόβλημα αυτό πιθανώς θα ανακύψει σε κάποιο από τα επόμενα στάδια. Κατ’ αρχάς, ως είθισται, οι αρμόδιες αρχές αναμένουν ότι μεγάλο μέρος των 1.203 υποθέσεων ανάκλησης -αν όχι όλες- θα οδηγηθούν για δευτεροβάθμια εξέταση στην Αρχή Προσφυγών, οι επιτροπές της οποίας, λόγω των διαφορετικών συνθέσεων και της εναλλαγής των δικαστών, δεν εφαρμόζουν ενιαία κριτήρια, ακόμα και σε πολύ παρόμοιες υποθέσεις.
Οι αποφάσεις της Αρχής που θα επικυρώσουν τις ανακλήσεις του καθεστώτος Διεθνούς Προστασίας, όμως, θα οδηγηθούν στα Διοικητικά Πρωτοδικεία, όπου αναμένεται να χρειαστούν 3 με 5 χρόνια για να εκδικαστούν. Ακόμα και στις περιπτώσεις του παρελθόντος που τα κριτήρια ανάκλησης του προσφυγικού καθεστώτος ήταν πολύ πιο φειδωλά -λιγότερες από 200 αποφάσεις ανάκλησης βγήκαν για όλο το 2025- περίπου οι μισές από αυτές κατέπεφταν στα δικαστήρια.
Ακόμα μεγαλύτερο πρόβλημα προκύπτει θα προκύψει σε διεθνές επίπεδο, καθώς η νομολογία του ΕΔΔΑ στις υποθέσεις Ν.Α. κατά Φινλανδίας (25244/18) και M.S. κατά Βελγίου (50012/08), που άνθρωποι εξωθήθηκαν στην «οικειοθελή» αποχώρησή τους από τις δύο χώρες, δημιουργεί ένα κακό προηγούμενο.
Ιδίως η πρώτη υπόθεση, στην οποία άνδρας εξωθήθηκε στην επιστροφή του στο Ιράκ, όπου τελικά δολοφονήθηκε. Η απόφαση του ΕΔΔΑ δηλώνει ρητά ότι ο άνθρωπος «δεν είχε μία γνήσια ελεύθερη επιλογή ανάμεσα σε αυτά τα ενδεχόμενα, πράγμα που καθιστά άκυρη την υποτιθέμενη συναίνεσή του».
Ας σημειωθεί ότι τον τελευταίο χρόνο, από την αλλαγή του καθεστώτος στη Συρία και μετά, παρατηρείται μία κωλυσιεργία στην επεξεργασία των αιτημάτων ασύλου για ανθρώπους που κατάγονται από τη συγκεκριμένη χώρα, η οποία μάλιστα έχει οδηγήσει και σε οργανωμένες διαμαρτυρίες από τα μέλη της σε δομές της Υπηρεσίας Ασύλου, παρότι το ποσοστό αναγνώρισης παραμένει υψηλό.
Πηγή: in.gr
