Στον κεντρικό δρόμο μεταξύ της πόλης της Ίμπιζα και του Σαν Αντόνιο, κοντά στο χωριό Σαν Ραφαέλ, στέκεται εδώ και 50 χρόνια ένα από τα πιο ξακουστά κλαμπ στον κόσμο. Το Amnesia των 4.000 ατόμων χωρητικότητας στα χαρτιά, πάνω από 7.000 στην πράξη.
H περίφημη βεράντα του με τη γυάλινη οροφή αφήνει το φως να εισχωρήσει καθώς ξημερώνει δημιουργώντας τις καλύτερες αναμνήσεις για κάποιους μετά το ξεφάντωμα.
Photo: www.amnesia.es
Η ιστορία από την αρχή
Θα πρέπει μάλλον να ξεκινήσουμε από την οικογένεια Planells, η οποία έχτισε το σπίτι όπου σήμερα βρίσκεται το Amnesia, στα τέλη του 18ου αιώνα. Προστέθηκε ένας πέτρινος μύλος και η γη καλλιεργούνταν εντατικά από πέντε γενιές της οικογένειας Planells. Όμως, ο ρόλος της Ίμπιζα τελικά θα άλλαζε.
Στα μέσα του 20ού αιώνα, η Ίμπιζα άρχισε να προσελκύει τους πρώτους της τουρίστες. Κοσμικοί, αλλά και χίπηδες, από όλο τον κόσμο άρχισαν να ανακαλύπτουν τις φυσικές, παραδεισένιες ομορφιές του Λευκού Νησιού, μετατρέποντας έτσι την κύρια χρήση του σε προορισμό διακοπών.
Μέσα σε αυτό το μεταβαλλόμενο σκηνικό, οι Planells άφησαν την ύπαιθρο και μετακόμισαν σε ένα διαμέρισμα «στην πόλη». Η «finca» (εξοχική κατοικία) τους πέρασε στην Maria Fuencisla Martinez de Campos y Munoz, μια χήρα αριστοκράτισσα, και έτσι τέθηκαν οι πρώτες ρίζες του Amnesia.
Ο φιλόσοφος και δοκιμιογράφος
Καθώς η Ίμπιζα απολάμβανε ένα επίπεδο κοινωνικής ελευθερίας πολύ υψηλότερο από αυτό της ηπειρωτικής Ισπανίας, η «finca» της Senorita Munoz έγινε σημαντικό σημείο συνάντησης για τους ιδεαλιστές, τους αντιπολιτισμικούς και τους ηδονιστές, τα ελεύθερους πνεύματα που επισκέπτονταν το νησί.
Στους χώρους του σπιτιού διοργανώνονταν ζωντανές συναυλίες, εκθέσεις χίπικης τέχνης, χορός μέχρι το ξημέρωμα και συνηθισμένα πειράματα με ναρκωτικά. Ήταν μεθυστικές, αποκαλυπτικές εποχές. Αλλά πολλά περισσότερα επρόκειτο να ακολουθήσουν.
Ο γιος της Munoz, ο φιλόσοφος και δοκιμιογράφος, Antonio Escohotado, που ζούσε στη Μαδρίτη, ανέλαβε την περιουσία της το 1976. Η ανέμελη παιδική του ηλικία στη Βραζιλία, πολλά χρόνια πριν, έρχονταν σε έντονη αντίθεση με το αυστηρό και καταπιεστικό καθεστώς του Φράνκο στην Ισπανία, όπου μεγάλωσε στη συνέχεια.
Μετακόμισε στην Ίμπιζα το 1974, αποφασισμένος να ξεκινήσει μια νέα ζωή βασισμένη σε έναν απλό, βιώσιμο τρόπο διαβίωσης, μια ισχυρή κοινωνική κοινότητα και πειραματισμούς με ναρκωτικές ουσίες «που διευρύνουν το μυαλό» όπως έλεγε. Στη συνέχεια, η περιουσία της μητέρας του αποτέλεσε την τέλεια ευκαιρία για να επεκτείνει την «αντικουλτουρική» του στάση ζωής.
Το ίδιο το Amnesia αναβαθμίστηκε από την πρόχειρη ηχομόνωση με χαρτοκιβώτια αυγών σε ένα επαγγελματικό, ισχυρό ηχοσύστημα και βελτίωσε την υπαίθρια εμπειρία του για την πιο αυθεντική εμπειρία των Βαλεαρίδων Νήσων
Η ελληνική λέξη αμνησία
Ο Escohotado, μετέτρεψε το ακίνητο σε μια γνήσια ντισκοτέκ –ένα μέρος που συνδύαζε πιο εμφατικά από ποτέ τολμηρή κοινωνική σκέψη και εμπνευσμένη μουσική. Το κλαμπ άνοιξε με το όνομα «The Workshop of Forgetfulness» (Το Εργαστήριο της Λήθης), με τον Antonio Escohotado να τονίζει ότι οι πελάτες μπορούσαν να επισκέπτονται το μαγαζί και να αφήνουν τα προβλήματά τους στην πόρτα.
Φυσικά, την επόμενη μέρα συνειδητοποίησε ότι η ελληνική λέξη «αμνησία» τα έλεγε όλα πολύ καλύτερα.
Σήμερα, ο Escohotado θεωρείται πρωτοπόρος στην ανάδειξη της Ίμπιζα ως πολιτιστικού παραδείσου, όμως η ιδιοκτησία του στο Amnesia διήρκεσε μόλις δύο χρόνια –σύμφωνα με πληροφορίες, δεν ήταν προετοιμασμένος να ανταπεξέλθει στο φόρτο εργασίας που απαιτούσε η ετήσια λειτουργία του κλαμπ.
Αρχικά, τον ανέλαβε ο παραγωγός από τη Μαδρίτη, Gines Sanchez. Το κλαμπ εναλλάσσει λαμπερές καλοκαιρινές σεζόν με ξαφνικά, άβολα κλεισίματα, αλλά διατηρεί τη θέση του παρά τον έντονο, αναδυόμενο ανταγωνισμό από άλλες ντισκοτέκ όπως το Ku, το Pacha, το Glory’s και το Lola’s (τα δύο τελευταία δεν υπάρχουν πλέον).
Στις αρχές της δεκαετίας του ’80, ο νεαρός Βάσκος καινοτόμος Prontxio Izaguirre ηγούνταν της προσπάθειας και, εντυπωσιακά, ενίσχυσε τη θέση του Amnesia μέσω της καινοτομίας στο μουσικό μανιφέστο, το ηχοσύστημα και τη διαρρύθμιση.
Ο Izaguirre αποφάσισε να φύγει για την Ταϊλάνδη
Με την άφιξη του Izaguirre, η μουσική επιλογή του Amnesia διευρύνθηκε σημαντικά. Οι μόνιμοι DJ, όπως ο Huggy MacPherson και αργότερα ο Alfredo Fiorito, εξασφάλισαν μια ομαλή μετάβαση στα σετ μεταξύ ροκ, ποπ, σόουλ, χιπ-χοπ και πρωτο-χάουζ – David Bowie, Led Zeppelin, Madonna, Prince και Larry Levan ήταν όλοι αναπόσπαστο μέρος του προγράμματος.
Το ίδιο το Amnesia αναβαθμίστηκε από την πρόχειρη ηχομόνωση με χαρτοκιβώτια αυγών σε ένα επαγγελματικό, ισχυρό ηχοσύστημα και βελτίωσε την υπαίθρια εμπειρία του για την πιο αυθεντική εμπειρία των Βαλεαρίδων Νήσων.
Ακολούθησε μια άλλη σημαντική αλλαγή. Το 1983, ο Izaguirre αποφάσισε να φύγει για την Ταϊλάνδη και παρέδωσε τα κλειδιά στον Fiorito, λέγοντάς του ξεκάθαρα, όπως θα διηγηθεί αργότερα ο Fiorito, «Εγώ ήμουν υπεύθυνος».
Ο Fiorito, μουσικός δημοσιογράφος και διοργανωτής, είχε εγκαταλείψει την πατρίδα του, την Αργεντινή, κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής δικτατορίας στα τέλη της δεκαετίας του ’70, μετακομίζοντας στο Παρίσι και στη συνέχεια στη Μαδρίτη.
Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη Μαδρίτη, αποφάσισε να επισκεφθεί έναν φίλο στην Ίμπιζα και δεν επέστρεψε ποτέ. Αρχικά, ο Fiorito κατασκεύαζε κεριά, σχεδίαζε ρούχα και δούλευε στο μπαρ Be Bop της πόλης της Ίμπιζας για να βγάζει τα προς το ζην, αλλά το Amnesia τον καλούσε. Τα πειράματά του στα πικάπ του Be Bop είχαν γίνει γνωστά.
Μετακομίζοντας στο Amnesia, θα γινόταν ένας από τους μεγαλύτερους πρωτοπόρους της σύγχρονης dance μουσικής – ο DJ Alfredo.
«Το Amnesia ήταν μια απόλυτη αποκάλυψη. Ο Alfredo, ως DJ, συνδύαζε το συναίσθημα και τη μουσική με έναν τρόπο που θα σύγκρινα με έναν πίνακα του Miro. Για μένα, ήταν ο Larry Levan της Ευρώπης»
Του προμήθευε δίσκους
Ο Alfredo έγινε ο μοναδικός DJ του κλαμπ. Το Amnesia άνοιγε στις 3 τα ξημερώματα και παρέμενε ανοιχτό μέχρι το μεσημέρι, επτά ημέρες την εβδομάδα, ενώ το άκρως εκλεκτικό και απόλυτα γεμάτο ψυχή μίγμα κομματιών του ιδιοκτήτη του εξασφάλιζε ένα τεράστιο και διευρυμένο διεθνές κοινό, στο οποίο περιλαμβάνονταν τέσσερις ιδιαίτερα σημαντικοί φίλοι από το Ηνωμένο Βασίλειο: ο Paul Oakenfold, ο Nicky Holloway, ο Johnny Walker και ο Danny Rampling.
Το κουαρτέτο, που ήταν ήδη καθιερωμένοι DJ και διοργανωτές εκδηλώσεων, ανακάλυψε για πρώτη φορά το Amnesia το 1987 και κυριολεκτικά έμεινε άναυδο.
Ο Rampling δήλωσε στον Guardian το 2007: «Το Amnesia ήταν μια απόλυτη αποκάλυψη. Ο Alfredo, ως DJ, συνδύαζε το συναίσθημα και τη μουσική με έναν τρόπο που θα σύγκρινα με έναν πίνακα του Miro. Για μένα, ήταν ο Larry Levan της Ευρώπης. Είναι ενδιαφέρον ότι ο Alfredo είχε σχέσεις με έναν Αμερικανό που ανήκε στην ομάδα του Paradise Garage και του προμήθευε δίσκους. Το να χορεύεις στο ύπαιθρο, περιτριγυρισμένος από ένα απίστευτο μείγμα σέξι ανθρώπων, ήταν συγκλονιστικό».
Sasha και Paul Van Dyk
Ο Oakenfold πρόσθεσε: «Στην Αγγλία εκείνη την εποχή, τα κλαμπ έπαιζαν μόνο ένα είδος μουσικής, και το Λονδίνο ήταν γεμάτο αλαζονεία. Αλλά στο Amnesia είχες 7.000 άτομα να χορεύουν στους ρυθμούς της Cyndi Lauper. Απόλυτη ελευθερία».
Το Amnesia στα μέσα της δεκαετίας του ’90 γνώρισε ραγδαία άνθηση χάρη στον «βασιλιά των κλαμπ» Ezna Sands, έναν επιδραστικό Βρετανό διοργανωτή εκδηλώσεων που ήταν υπεύθυνος για την προσέλκυση πολλών συναδέλφων και δισκογραφικών εταιρειών στο κλαμπ – και στην Ίμπιζα γενικότερα –, μεταξύ των οποίων και ο ιδρυτής του Cream, Joseph Mullen, ο οποίος θα γινόταν ο τελικός ιδιοκτήτης του κλαμπ.
Οι πρώτες βραδιές του Cream στο Amnesia δημιούργησαν έντονο ενθουσιασμό, τροφοδοτούμενες από μεγάλα ταλέντα της prog-house και της trance, όπως οι Sasha και Paul Van Dyk.
Άλλες εκδηλώσεις από το Bugged Out και το BBC Radio 1, καθώς και το cult foam party Espuma, ταίριαξαν τέλεια.
Με τα ψηλά ταβάνια, το επιβλητικό DJ Booth και τις βιομηχανικές μηχανές καπνού, το Amnesia προσέφερε μια επική ατμόσφαιρα των Βαλεαρίδων Νήσων όπως λίγα άλλα μέρη. Προσθέτοντας μια αποτελεσματική, αλλά προσεκτικά σχεδιασμένη λειτουργία εμπορευμάτων και περιοδικών, δημιούργησε επίσης ένα αυθεντικό brand.
Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι ο χώρος – το brand – κέρδισε πολλαπλές διακρίσεις στον κλάδο, συμπεριλαμβανομένων των International Dance Music Awards για το Best Global Club μεταξύ 1996 και 1999.
Το πάλαι ποτέ MTV
Το 2005, ο Mullen πούλησε το Amnesia στο Cream έναντι 2,8 εκατομμυρίων λιρών, αποσυρόμενος από τη μουσική βιομηχανία για προσωπικούς λόγους. Η ίδια η μάρκα Cream παρέμεινε ένα θεσμικό κομμάτι της εποχιακής καλοκαιρινής δράσης του Amnesia, με εβδομαδιαία πάρτι Cream υπό την καθοδήγηση των DJ Tiesto, Pete Tong, Steve Angello, Swedish House Mafia και, φυσικά, του Paul Oakenfold, που αποτελούν πλέον θρύλους του big-room.
Οι μόνιμοι DJ Roger Sanchez (Release Yourself – house), Marco Carola (Music On – techno), La Troya Asesina (φαντεζί drag), Sven Vath (η ισχυρή του δισκογραφική εταιρεία Cocoon), ακόμη και το πάλαι ποτέ MTV (mainstream, pop με διασημότητες) διατήρησαν την πλούσια κληρονομιά του Amnesia και την ευελιξία του απέναντι στις ολοένα και πιο αποκλίνουσες σκηνές στο νησί.
Στη Θάλασσα των Βαλεαρίδων
Καθώς το Amnesia κλείνει τα 50 χρόνια του και μικρά φεστιβάλ ξεπροβάλουν παντού στο νησί της Ίμπιζα η Kelly Washington αναρωτιέται στο Womderland Magazine εάν το «Λευκό Νησί» εξακολουθεί να κατέχει το στέμμα του.
«Αγαπώ την Ίμπιζα όσο και κάθε άλλη κοπέλα. Στην πραγματικότητα, μάλλον περισσότερο από κάθε άλλη κοπέλα. Είμαι η πρώτη που θα πει ότι πρέπει οπωσδήποτε να δείτε το ηλιοβασίλεμα στο Mambo τουλάχιστον μία φορά, να βγάλετε μια φωτογραφία στο ροζ γήπεδο τένις του Pikes και να μιλάτε ασταμάτητα για τις μαγευτικές παραλίες της.
»Κάποτε ξόδεψα σχεδόν ολόκληρο το μισθό μου σε μια εβδομάδα μόνο και μόνο για να κολυμπήσω στη Θάλασσα των Βαλεαρίδων, να μεθύσω με τους καλύτερους φίλους μου και, πάνω απ’ όλα, να χορέψω στα παγκοσμίου φήμης κλαμπ της. (Γνωρίζω ότι δεν είναι κάτι για να καυχιέμαι εν μέσω κρίσης του κόστους ζωής, όταν ο κόσμος καίγεται, αλλά, ε, ήμουν 21)».
«Χρήματα, υπερβολή, πολυτέλεια –καθώς οι διάσημοι συγκεντρώνονται για να περάσουν καλά, μήπως το πάρτι τελειώνει;»
Το πάρτι τελειώνει;
«Για εμένα και τους φίλους μου, η Ίμπιζα είχε να κάνει τόσο με τη μουσική όσο και με την ατμόσφαιρα. Ωστόσο, η πρόσφατα, η ατμόσφαιρά της έχει τεθεί υπό αμφισβήτηση» συνεχίζει η Kelly Washington.
Το ντοκιμαντέρ της Zara McDermott «Ibiza: Secrets Of The Party Island» προβλήθηκε το 2024 στο BBC, με το σλόγκαν «Χρήματα, υπερβολή, πολυτέλεια –καθώς οι διάσημοι συγκεντρώνονται για να περάσουν καλά, μήπως το πάρτι τελειώνει;»
Δεν είναι μυστικό ότι η Ίμπιζα είναι ακριβή και γίνεται όλο και πιο ακριβή. Σε δύσκολους οικονομικά καιρούς, με μικρότερα φεστιβάλ να ξεφυτρώνουν σε όλο το Ηνωμένο Βασίλειο, τίθεται το ερώτημα αν οι νέοι και οι λάτρεις της μουσικής ταξιδεύουν πραγματικά στο νησί. Ή, το πιο σημαντικό, αν μπορούν να το αντέξουν οικονομικά.
Τότε και τώρα
Το 1976, όταν άνοιξε το Amnesia στην Ίμπιζα, δεν ήταν παρά ένα παλιό αγρόκτημα που είχε μετατραπεί σε κλαμπ. Όταν ο Paul Oakenfold, ο Johnny Walker, ο Danny Rampling και ο Nicky Holloway ανακάλυψαν το κλαμπ το 1987, βρήκαν έναν ήχο και μια ενέργεια που άλλαξαν για πάντα τη μουσική σκηνή του Ηνωμένου Βασιλείου. Το 2007, ο Paul Oakenfold δήλωσε στην εφημερίδα The Guardian: «Εκείνη την εποχή, είχαμε μόλις και μετά βίας αρκετά χρήματα για ένα ψωμάκι –η Ίμπιζα είναι ακριβή, πάντα ήταν. Αλλά πήγαμε. Ήταν η πρώτη νύχτα των διακοπών μας και είχαμε ακούσει ότι ήταν κάτι ξεχωριστό».
Εντυπωσιασμένοι, οι τέσσερις Βρετανοί κατάφεραν να βρουν μια κασέτα με το σετ του DJ Alfredo και προσπάθησαν να αναπαράγουν αυτό που είχαν ζήσει στο Amnesia εκείνη τη νύχτα στα κλαμπ του Λονδίνου. Ακολούθησε το κίνημα της acid house, ένα καλοκαίρι αγάπης το 1988 και, θα μπορούσε να πει κανείς, η εκλεκτική ηλεκτρονική μουσική που έχουμε σήμερα στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Και κάπως η ιστορία άρχισε. Καθόλου θεαματικά στην αρχή, με βεγγαλικά στη συνέχεια. Μένει να δούμε πώς θα τελειώσει. Αν τελειώσει. Το vibe πάντως αναζητείται. Έχει χαθεί.
Πηγή: in.gr
