Μια καινοτόμος πλατφόρμα ανάπτυξης εξατομικευμένων εμφυτευμάτων χόνδρου, που στοχεύει στην αποκατάσταση βλαβών σε μεγάλες αρθρώσεις καθώς και σε μεσοσπονδύλιους και κροταφογναθικούς δίσκους, βρίσκεται στα τελικά στάδια κατοχύρωσης πατέντας και προετοιμάζεται για κλινικές μελέτες. Η πλατφόρμα αναπτύχθηκε στο Εργαστήριο Φυσιολογίας του Ιατρικού Τμήματος ΑΠΘ/Κέντρο Βλαστοκυττάρων και Αναγεννητικής Ιατρικής και αφορά την παραγωγή ιστών που μπορούν να αντικαταστήσουν φθαρμένο χόνδρο, όπως σε περιπτώσεις τραυματικών κακώσεων ή αρθρίτιδας.
Η σχετική πατέντα κατατέθηκε τον περασμένο Μάρτιο στον Οργανισμό Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας και βρίσκεται στην τελική φάση αξιολόγησης. Παράλληλα, έχει ήδη αναπτυχθεί ένα προϊόν χόνδρου με την ονομασία NEOTICA (Neo-tissue Cartilage), το οποίο έχει κατηγοριοποιηθεί από τον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων ως φάρμακο προηγμένων θεραπειών.
«Η τεχνολογία επιτρέπει τη δημιουργία “ζωντανών” εμφυτευμάτων προσαρμοσμένων στα χαρακτηριστικά κάθε ασθενούς. Μπορούμε να κατασκευάσουμε εξατομικευμένο χόνδρο, ανάλογα με το φύλο, την ηλικία, τη σωματική διάπλαση και το είδος της βλάβης», δηλώνει ο καθηγητής στο Εργαστήριο Φυσιολογίας του Ιατρικού Τμήματος ΑΠΘ, Αριστείδης Κριτής, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ. Η τοποθέτησή του έγινε με αφορμή παρουσίασή του με θέμα «Παθοφυσιολογία της εκφύλισης του μεσοσπονδύλιου δίσκου της σπονδυλικής στήλης. Εφαρμογές της αναγεννητικής ιατρικής» στο 44ο Ετήσιο Συνέδριο της Ορθοπαιδικής Τραυματολογικής Εταιρείας Μακεδονίας-Θράκης.
«Ουσιαστικά φτιάχνουμε στο εργαστήριο έναν ιστό κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση του ελλείμματος του ασθενούς. Δεν πρόκειται για μεταμόσχευση οργάνου, αλλά για ιστό που δημιουργείται από τα δικά του κύτταρα και ενσωματώνεται στον οργανισμό», τονίζει ο κ. Κριτής. Όπως εξηγεί, η ανάγκη για τέτοιες λύσεις προκύπτει από τη φύση της εκφυλιστικής νόσου, καθώς ο μεσοσπονδύλιος δίσκος, χωρίς άμεση αιμάτωση, αφυδατώνεται και χάνει ύψος με την πάροδο του χρόνου, προκαλώντας πόνο και πιέσεις στα νεύρα.
«Μέχρι σήμερα, οι θεραπευτικές επιλογές αντιμετωπίζουν κυρίως τα συμπτώματα και όχι την αιτία. Η αναγεννητική ιατρική έρχεται να δώσει μια πιο ριζική λύση: την αποκατάσταση του ιστού και, δυνητικά, την αναστροφή της εκφυλιστικής διαδικασίας», προσθέτει ο κ. Κριτής.
Η διαδικασία δημιουργίας των εμφυτευμάτων
Η μέθοδος βασίζεται στη λήψη λιπώδους ιστού από τον ίδιο τον ασθενή. Από αυτόν απομονώνονται μεσεγχυματικά κύτταρα (βλαστοκύτταρα), τα οποία τοποθετούνται σε τρισδιάστατο ικρίωμα που «αντιγράφει» το έλλειμμα της βλάβης. Μέσα σε ειδικούς κλιβάνους, τα κύτταρα μετατρέπονται σε χονδροκύτταρα, παράγοντας τις ουσίες που απαιτούνται για τη δημιουργία νέου χόνδρου, ο οποίος στη συνέχεια ενσωματώνεται στον οργανισμό.
Τα εμφυτεύματα χαρακτηρίζονται ως «4D», καθώς δεν έχουν μόνο τρισδιάστατη δομή, αλλά εξελίσσονται δυναμικά στον χρόνο. Το αρχικό υλικό του ικριώματος αποδομείται σταδιακά, ενώ τα κύτταρα σχηματίζουν νέα εξωκυττάρια μήτρα, διατηρώντας τη μηχανική αντοχή του ιστού. Η διαδικασία μπορεί να προσαρμόζεται ανάλογα με την ηλικία και τις ανάγκες κάθε ασθενούς.
Από το εργαστήριο στις κλινικές εφαρμογές
Σύμφωνα με τον κ. Κριτή, τα εμφυτεύματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε αρθρώσεις όπως το γόνατο, τον μεσοσπονδύλιο δίσκο και τον διάρθριο δίσκο της κροταφογναθικής άρθρωσης. Προς το παρόν βρίσκονται σε πειραματικό στάδιο, ωστόσο η τεχνολογία έχει ήδη δοκιμαστεί σε πειραματόζωα με ενθαρρυντικά αποτελέσματα.
Το επόμενο βήμα είναι η εφαρμογή της σε ασθενείς με χρόνιο πόνο και εκφυλιστικές βλάβες, στο πλαίσιο κλινικών μελετών και κατόπιν συναίνεσης. Ανάλογα με το μέγεθος της βλάβης, η τοποθέτηση μπορεί να πραγματοποιηθεί αρθροσκοπικά ή με ανοιχτό χειρουργείο.
Όπως επισημαίνει ο καθηγητής, έχει ήδη διασφαλιστεί το απαραίτητο κανονιστικό πλαίσιο για τη μετάβαση σε κλινικές δοκιμές, καθώς έχει δοθεί άδεια ανάπτυξης φαρμάκων υπό δοκιμή και η εποπτεία έχει ανατεθεί στον ΕΟΦ. «Είμαστε έτοιμοι να προχωρήσουμε σε κλινικές μελέτες, ώστε η τεχνολογία να εφαρμοστεί σε ανθρώπους», καταλήγει ο κ. Κριτής.
Πηγή: tanea.gr
