"Το πτυχίο ανοίγει την πόρτα, αλλά οι δεξιότητες είναι αυτές που σε κρατούν μέσα στο δωμάτιο και σου επιτρέπουν να προχωρήσεις παρακάτω"
Ο κ. Δημήτρης Στάικος είναι Σύμβουλος Επαγγελματικού Προσανατολισμού – Επιστημονικός Διευθυντής της EMPLOY EDU- Σύμβουλοι Εκπαίδευσης και Σταδιοδρομίας, που από τον Οκτώβριο του 2025 έχει Κέντρο και στη Λάρισα. Με την πολυετή εμπειρία της EMPLOY EDU – Σύμβουλοι Εκπαίδευσης και Σταδιοδρομίας στον χώρο, προσφέρουν εξειδικευμένες υπηρεσίες επαγγελματικού προσανατολισμού, συμβουλευτικής σπουδών και καθοδήγησης καριέρας, απευθυνόμενο σε μαθητές, φοιτητές και νέους επαγγελματίες που θέλουν να ανακαλύψουν το δικό τους δρόμο που θα τους οδηγήσει στην επιτυχία.
Συνέντευξη στη Λόλα Γάτσιου από την «Πολιτεία Θεσσαλών» Κυριακή του Πάσχα 12 Απριλίου 2026
Κύριε Στάικε, ποιος είναι ο ρόλος ενός συμβούλου επαγγελματικού προσανατολισμού σήμερα;
Ο σύμβουλος επαγγελματικού προσανατολισμού σήμερα έχει έναν σύνθετο και υποστηρικτικό ρόλο, καθώς βοηθά τα άτομα να κατανοήσουν τον εαυτό τους, ανακαλύπτοντας τα ενδιαφέροντα, τις ικανότητες και τις αξίες τους, και ταυτόχρονα τα ενημερώνει για τις σύγχρονες εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές. Σε έναν κόσμο που αλλάζει διαρκώς, ο σύμβουλος επαγγελματικού προσανατολισμού συμβάλλει ώστε τα άτομα να ανακαλύψουν την κατάλληλη εκπαιδευτική και επαγγελματική πορεία που θα τους ταιριάζει και θα τους εμπνέει.
Ποιες είναι οι πιο συχνές ανησυχίες που σας εκφράζουν οι μαθητές;
Οι μαθητές συνήθως έρχονται με αρκετό άγχος και πολλές απορίες. Συχνά είναι μπερδεμένοι, λένε ότι δεν ξέρουν τι τους ταιριάζει και φοβούνται μήπως κάνουν μια λάθος επιλογή που θα επηρεάσει αρνητικά το μέλλον τους. Τους απασχολεί πολύ αν η σχολή που θα διαλέξουν θα έχει προοπτικές και αν αποφοιτώντας θα μπορέσουν να βρουν εύκολα δουλειά. Πολλές φορές νιώθω ότι, πίσω από όλα αυτά, υπάρχει και μια πιο βαθιά ανησυχία: αν θα καταφέρουν τελικά να κάνουν κάτι που να τους αρέσει και αν θα μπορέσουν συνδυάσουν την επαγγελματική ικανοποίηση, με την οικονομική ασφάλεια και την ποιότητα ζωής. Και αυτό είναι απολύτως φυσιολογικό. Το σημαντικό είναι να ξέρουν ότι δεν χρειάζεται να έχουν όλες τις απαντήσεις από τώρα· χρειάζεται μόνο να κάνουν το επόμενο βήμα με ενημέρωση, αυτογνωσία και εμπιστοσύνη ότι η πορεία τους θα διαμορφωθεί σταδιακά, μέσα από εμπειρίες και μάθηση.
Σε ποια ηλικία θεωρείτε ότι πρέπει να ξεκινά ο επαγγελματικός προσανατολισμός;
Κατά τη γνώμη μου, καλό είναι να ξεκινάει από το Γυμνάσιο, και συγκεκριμένα από την τρίτη Γυμνασίου, με ήπιο και διερευνητικό τρόπο, ώστε οι μαθητές να αρχίζουν να γνωρίζουν τον εαυτό τους, τα ενδιαφέροντα και τις κλίσεις τους, έτσι ώστε να βοηθηθούν και στην απόφαση επιλογής Λυκείου (Γενικό Λύκειο ή Επαγγελματικό Λύκειο). Στο Λύκειο, η διαδικασία γίνεται πιο στοχευμένη, καθώς συνδέεται με συγκεκριμένες επιλογές όπως η επιλογή κατεύθυνσης, επιστημονικού πεδίου, σχολών και επαγγέλματος. Ωστόσο, η αλήθεια είναι ότι ο επαγγελματικός προσανατολισμός δεν σταματά ποτέ, αφού οι ανάγκες και οι επιλογές ενός ανθρώπου εξελίσσονται σε όλη τη διάρκεια της ζωής του.
Πώς μπορούν τα παιδιά να ανακαλύψουν τι πραγματικά τους ταιριάζει και τι λάθη κάνουν συχνά στις επιλογές τους;
Τα παιδιά μπορούν να ανακαλύψουν τι πραγματικά τους ταιριάζει μέσα από μια οργανωμένη διαδικασία επαγγελματικού προσανατολισμού. Σε αυτό το πλαίσιο, σημαντικό ρόλο παίζουν τα τεστ ενδιαφερόντων, τα οποία βοηθούν τους μαθητές να δουν πιο ξεκάθαρα τις κλίσεις και τα ενδιαφέροντα τους.
Τα βασικά λάθη που κάνουν τα παιδιά στις επιλογές τους είναι να αγνοούν τις κλίσεις και τα ενδιαφέροντά τους και να μην αποκτούν επαρκή πληροφόρηση για τις προσφερόμενες επιλογές. Εδώ ακριβώς αναδεικνύεται η σημασία του επαγγελματικού προσανατολισμού, ο οποίος βοηθά τα παιδιά να αποφύγουν βιαστικές ή ξένες προς τα ίδια επιλογές και να καταλήξουν σε αποφάσεις που είναι πιο κοντά στα “θέλω” τους.
Υπάρχουν «επαγγέλματα του μέλλοντος» που πρέπει να γνωρίζουν οι μαθητές;
Ναι, υπάρχουν κατευθύνσεις που αναπτύσσονται σταθερά και αξίζει οι μαθητές να τις γνωρίζουν. Για παράδειγμα, η τεχνητή νοημοσύνη και τα δεδομένα δημιουργούν νέους ρόλους, όπως αναλυτές δεδομένων και επαγγέλματα που συνδυάζουν την τεχνητή νοημοσύνη με την υγεία ή την εκπαίδευση. Η πράσινη ενέργεια και η βιωσιμότητα ανοίγουν δρόμους για επαγγέλματα όπως μηχανικοί ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ειδικοί στη διαχείριση αποβλήτων και σύμβουλοι βιώσιμης ανάπτυξης. Λόγω της γήρανσης του πληθυσμού, θα αυξηθούν οι ανάγκες για νοσηλευτές, εξειδικευμένους φροντιστές (γηριάτρους) και χειριστές ιατρικών μηχανημάτων υψηλής τεχνολογίας. Στον χώρο της ψυχικής υγείας η ζήτηση αυξάνεται συνεχώς, με ανάγκη για ψυχολόγους και συμβούλους.
Παράλληλα, η δημιουργική οικονομία και το digital content εξελίσσονται ραγδαία, με επαγγέλματα όπως δημιουργοί ψηφιακού περιεχομένου, UX designer (Σχεδιαστής Εμπειρίας Χρήστη) & UI designer (Σχεδιαστής Διεπαφής Χρήστη). Στον χώρο της Ναυτιλίας και των μεταφορών (Logistics) υπάρχει πλέον ζήτηση για στελέχη με εξειδικευμένες γνώσεις ψηφιακών συστημάτων. Τέλος, τα τεχνικά επαγγέλματα νέας γενιάς -όπως τεχνικοί αυτοματισμών, ειδικοί ρομποτικής και τεχνικοί δικτύων- αποτελούν βασικό κομμάτι της «έξυπνης» βιομηχανίας που αναπτύσσεται.
Αυτό που πρέπει να καταλάβουν οι μαθητές είναι ότι δεν υπάρχει ένα «μαγικό» επάγγελμα που να εγγυάται την επιτυχία. Υπάρχουν όμως τομείς που εξελίσσονται και προσφέρουν ευκαιρίες σε όσους έχουν περιέργεια, διάθεση για μάθηση και προσαρμοστικότητα.
Τι είναι τελικά πιο σημαντικό, το πτυχίο ή οι δεξιότητες;
Πολύ ωραία ερώτηση. Όπως θα έχετε παρατηρήσει και εσείς, τα τελευταία χρόνια, ειδικά μέσα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, προβάλλεται έντονα η εικόνα ανθρώπων που «πέτυχαν χωρίς πτυχίο». Αυτό δημιουργεί συχνά σύγχυση στους μαθητές, γιατί παρουσιάζεται σαν μια εύκολη, γρήγορη και καθολική πραγματικότητα. Η αλήθεια όμως είναι πιο σύνθετη. Φυσικά και το πτυχίο εξακολουθεί να έχει μεγάλη αξία γιατί ανοίγει πόρτες, δίνει μια οργανωμένη βάση γνώσεων και λειτουργεί ως «εισιτήριο» για ορισμένα επαγγέλματα. Όμως, σήμερα δεν αρκεί από μόνο του. Η αγορά εργασίας δίνει ολοένα και μεγαλύτερη σημασία σε δεξιότητες όπως η ικανότητα να λύνεις προβλήματα, να συνεργάζεσαι, να επικοινωνείς, να χρησιμοποιείς την τεχνολογία, να μαθαίνεις και να προσαρμόζεσαι γρήγορα. Οι δεξιότητες είναι τα εργαλεία που κάνουν έναν νέο πραγματικά ανταγωνιστικό και του επιτρέπουν να εξελίσσεται σε έναν κόσμο που αλλάζει συνεχώς. Με απλά λόγια, θα μπορούσαμε να πούμε ότι το πτυχίο ανοίγει την πόρτα, αλλά οι δεξιότητες είναι αυτές που σε κρατούν μέσα στο δωμάτιο και σου επιτρέπουν να προχωρήσεις παρακάτω.
Πώς επηρεάζει η τεχνολογία και η τεχνητή νοημοσύνη τις επιλογές καριέρας από τους νέους;
Η αλήθεια είναι ότι στα περισσότερα παιδιά κυριαρχεί η αντίληψη πως η τεχνητή νοημοσύνη θα μας πάρει τις δουλειές και θα μας καταστήσει περιττούς. Ιστορικά, κάθε μεγάλη τεχνολογική αλλαγή -όπως η Βιομηχανική Επανάσταση ή η εισαγωγή των υπολογιστών στην εργασιακή καθημερινότητα- άλλαζε τον τρόπο που οι άνθρωποι εργάζονται, δημιουργούσε νέα επαγγέλματα και ταυτόχρονα οδηγούσε άλλα σε σταδιακή εξαφάνιση ή μετασχηματισμό. Με τον ίδιο τρόπο, η εποχή της τεχνητής νοημοσύνης θα επαναπροσδιορίσει κάποια επαγγέλματα, μεταφέροντας το βάρος από τις επαναλαμβανόμενες εργασίες σε πιο δημιουργικές, αναλυτικές και διαχειριστικές δεξιότητες. Έτσι, οι νέοι καλούνται να σκεφτούν την καριέρα τους όχι ως μια γραμμική πορεία, αλλά ως μια πορεία που θα εξελίσσεται διαρκώς μαζί με τις τεχνολογικές αλλαγές.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο επαγγελματικός προσανατολισμός αποκτά ιστορική και διαχρονική σημασία, καθώς βοηθά τους μαθητές να κατανοήσουν ότι η αλλαγή στην εργασία δεν είναι κάτι νέο, αλλά μια σταθερή συνθήκη. Στόχος δεν είναι να προβλέψουμε με ακρίβεια το μέλλον, αλλά να αναπτύξουμε ευελιξία, προσαρμοστικότητα και δια βίου μάθηση, ώστε να μπορούμε να ανταποκρινόμαστε σε κάθε νέα εποχή
Τι ρόλο παίζουν τα social media στις αποφάσεις των μαθητών;
Ας είμαστε ρεαλιστές. Τα social media είναι μια πηγή εύκολης και γρήγορης πληροφόρησης, και δυστυχώς δεν είναι λίγες φορές που τα παιδιά έρχονται σε επαφή με πληροφορίες που δεν είναι αξιόπιστες από ανθρώπους που δεν έχουν το κατάλληλο επιστημονικό υπόβαθρο. Εκεί βρίσκεται και ο μεγαλύτερος κίνδυνος: η παραπληροφόρηση. Πολλές πηγές παρουσιάζουν απλουστευμένες ή λανθασμένες πληροφορίες οδηγώντας τους μαθητές σε επιλογές που συχνά δεν εξυπηρετούν τους στόχους τους – ή ακόμη χειρότερα, τους απομακρύνουν από αυτό που πραγματικά τους ταιριάζει. Για τον λόγο αυτό θα συμβούλευα τους μαθητές, πριν πάρουν μια σημαντική απόφαση, να αναζητούν αξιόπιστες και επιστημονικά τεκμηριωμένες πληροφορίες και να απευθύνονται σε ειδικούς.
Υπάρχουν τεστ ή εργαλεία που βοηθούν ουσιαστικά;
Φυσικά και υπάρχουν. Πρόκειται για τα ερωτηματολόγια ενδιαφερόντων, τα οποία μπορούν να αποτελέσουν ένα ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο στα χέρια του Συμβούλου, αρκεί να χρησιμοποιούνται σωστά. Εδώ, θα ήθελα να τονίσω ότι τα τεστ δεν αποφασίζουν ποιο επάγγελμα θα κάνουν τα παιδιά. Δεν μας λένε τι θα γίνουνε όταν μεγαλώσουνε, άλλα λειτουργούν ως εργαλεία αυτογνωσίας, αναδεικνύοντας ενδιαφέροντα και δεξιότητες, δίνοντας στους μαθητές μια πιο ρεαλιστική εικόνα για το τι τους ταιριάζει και προσφέρουν μια βάση συζήτησης, πάνω στην οποία θα διερευνηθούν όλες οι πιθανές επιλογές που ταιριάζουν με την προσωπικότητά τους. Στο πλαίσιο αυτό, θα ήθελα να αναφερθώ στο δικό μας τεστ ενδιαφερόντων, το Advisor, ένα βραβευμένο εργαλείο, το οποίο έχει κατασκευαστεί εξολοκλήρου μετά την πανδημία και έχει δύο σημαντικά χαρακτηριστικά. Είναι το μοναδικό που εστιάζει στη σύγχρονη επαγγελματολογία και το μοναδικό που αναδεικνύει τη διεπιστημονικότητα, δηλαδή, τη διαφοροποιημένη σταδιοδρομία που μπορεί να ακολουθήσει κάποιος με βάση το πρώτο του πτυχίο.
Ποιος πρέπει να είναι ο ρόλος των γονέων στην επιλογή σπουδών των παιδιών τους;
Η αλήθεια είναι ότι αρκετοί γονείς από υπερβολική αγάπη και ενδιαφέρον, και πολλές φορές χωρίς να το συνειδητοποιούν, βλέπουν τα παιδιά ως προέκταση του εαυτού τους, με αποτέλεσμα οι προσδοκίες τους να υπερκαλύπτουν τις προσωπικές επιθυμίες των παιδιών. Ο ρόλος των γονέων στην επιλογή σπουδών των παιδιών τους ναι μεν είναι σημαντικός, αλλά χρειάζεται να είναι υποστηρικτικός και όχι κατευθυντικός. Οι γονείς μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά να σκεφτούν πιο ώριμα τις επιλογές τους, να τους προσφέρουν ασφάλεια και να τα ενθαρρύνουν να γνωρίσουν καλύτερα τον εαυτό τους και τις δυνατότητές τους. Ιδανικά, θα πρέπει να λειτουργούν ως συνοδοιπόροι, να ακούν τα παιδιά, να συζητούν μαζί τους και όταν χρειάζεται, να συνεργάζονται με ειδικούς συμβούλους σταδιοδρομίας για πιο στοχευμένη, αντικειμενική και επιστημονική καθοδήγηση.
θέλετε να στείλετε ένα μήνυμα στους νέους;
Το μήνυμα που θα ήθελα να στείλω στα νέα παιδιά είναι να μην ψάχνουν για το «ιδανικό» επάγγελμα που θα κρατήσει για πάντα, κι αυτό γιατί ο κόσμος αλλάζει με γοργούς ρυθμούς, άλλα να αναζητήσουν αυτό που τους ταιριάζει πραγματικά, αυτό που θα τους γεμίζει ικανοποίηση καθημερινά, και ότι η επαγγελματική σταδιοδρομία δεν είναι μια ευθεία γραμμή, αλλά μια διαδρομή συνεχούς μάθησης.
