της Ελευθερίας Πιπεροπούλου
Μεταξύ των χωρών με τη σημαντικότερη συμμετοχή στα ευρωπαϊκά προγράμματα αμυντικής έρευνας συγκαταλέγεται η Ελλάδα, αξιοποιώντας τις ευκαιρίες χρηματοδότησης του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας (EDF) από τα πρώτα στάδια λειτουργίας του.
Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε το Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ), στο πλαίσιο της θεσμικής του αρμοδιότητας ως Εθνικό Σημείο Επαφής (National Focal Point – NFP) για το EDF, η χώρα μας καταγράφει ισχυρή παρουσία τόσο σε επίπεδο φορέων όσο και σε έργα και απορρόφηση κονδυλίων.
Η Ελλάδα άδραξε, λοιπόν, από την πρώτη στιγμή την ευκαιρία του EDF και βρίσκεται μέχρι σήμερα στην αιχμή των εξελίξεων. Συγκεκριμένα, η Ελλάδα κατατάσσεται στην 5η θέση μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών ως προς τον αριθμό των εταιρειών που έχουν συμμετάσχει στο EDF, από το 2021 έως το 2024, με 83 οντότητες σε σύνολο 1.491. Παράλληλα, βρίσκεται στην ίδια θέση και ως προς τον αριθμό έργων Έρευνας και Ανάπτυξης, με 127 συμμετοχές σε 266 συνολικά έργα, και στην 3η θέση ως συντονιστής έργων Ε&Α.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η επίδοση της Ελλάδας σε επίπεδο χρηματοδότησης, καθώς κατάφερε να αντλήσει την περίοδο 2021-2024 πάνω από 180 εκατ. ευρώ από τα διαθέσιμα κονδύλια του EDF, τα οποία ανήλθαν περίπου σε 4,416 δισ. ευρώ. Η επίδοση αυτή την κατατάσσει επίσης στην 5η θέση μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς την απορρόφηση πόρων.
Τι είναι το EDF
Το EDF αποτελεί το βασικό χρηματοδοτικό εργαλείο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την υποστήριξη της έρευνας, της ανάπτυξης και της καινοτομίας στον τομέα της άμυνας. Το Ταμείο διαθέτει προϋπολογισμό σχεδόν 7,3 δισ. ευρώ για την περίοδο 2021-2027.
Στόχος του EDF είναι η ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής συνεργασίας, της τεχνολογικής υπεροχής και της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης, μέσω της χρηματοδότησης διακρατικών συνεργατικών έργων που διακρίνονται σε Δράσεις Έρευνας και σε Δράσεις Ανάπτυξης Ικανοτήτων. Οι Δράσεις Έρευνας (Research Actions) χρηματοδοτούνται έως και 100% από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ οι Δράσεις Ανάπτυξης Ικανοτήτων (Development Actions) συγχρηματοδοτούνται από την Ε.Ε. και τα συμμετέχοντα κράτη-μέλη.
Τον Δεκέμβριο του 2025, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε το πρόγραμμα εργασίας του EDF για το 2026, κατανέμοντας περίπου 1 δισ. ευρώ σε νέες πρωτοβουλίες έρευνας και ανάπτυξης. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα χρηματοδοτικών ευκαιριών που καλύπτουν πολλούς τεχνολογικούς τομείς, με στόχο τη στήριξη των αμυντικών δυνατοτήτων επόμενης γενιάς.
Νέα χρηματοδοτικά εργαλεία
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενεργοποιεί διαρκώς νέα χρηματοδοτικά εργαλεία για τη στήριξη της αμυντικής βιομηχανίας και καινοτομίας. Την περασμένη εβδομάδα ενέκρινε το πλαίσιο εφαρμογής του Προγράμματος για την Ευρωπαϊκή Αμυντική Βιομηχανία (EDIP), με στόχο την ενίσχυση και τον εκσυγχρονισμό της αμυντικής βιομηχανίας της Ευρώπης, την αύξηση της παραγωγικής ικανότητας και τη στήριξη της τεχνολογικής και βιομηχανικής ανθεκτικότητας. Το EDIP αποτελεί μία από τις βασικές πρωτοβουλίες της Ε.Ε. για την ενίσχυση της αμυντικής της ετοιμότητας και της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας στο νέο περιβάλλον ασφάλειας, προβλέποντας συνολικά 1,5 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις για την περίοδο 2026-2027.
Σύμφωνα με την Επιτροπή, το πρόγραμμα αποσκοπεί στην αντιμετώπιση κρίσιμων προκλήσεων στον τομέα της ευρωπαϊκής άμυνας και ασφάλειας, δίνοντας έμφαση στην ενίσχυση της αμυντικής παραγωγής, στη συνεργασία με την Ουκρανία, στις κοινές προμήθειες εξοπλισμού και στην ανάπτυξη κοινών ευρωπαϊκών αμυντικών έργων.
Από το συνολικό πακέτο του 1,5 δισ. ευρώ, περισσότερα από 700 εκατ. ευρώ θα διατεθούν για την αύξηση της παραγωγής βασικών αμυντικών εξαρτημάτων και προϊόντων, όπως συστήματα αναχαίτισης drones, πύραυλοι και πυρομαχικά. Σε αυτά περιλαμβάνονται 260 εκατ. ευρώ μέσω του Μέσου Στήριξης της Ουκρανίας (USI) για την ενίσχυση και τον εκσυγχρονισμό της αμυντικής βιομηχανικής βάσης της χώρας.
Παράλληλα, 325 εκατ. ευρώ θα κατευθυνθούν στα Ευρωπαϊκά Αμυντικά Έργα Κοινού Ενδιαφέροντος (EDPCI), με στόχο την ανάπτυξη συνεργατικών βιομηχανικών προγραμμάτων μεγάλης κλίμακας, ανοικτών και για τη Νορβηγία και την Ουκρανία.
Για την ενίσχυση της κοινής προμήθειας αμυντικού εξοπλισμού, η Επιτροπή προβλέπει 240 εκατ. ευρώ για έργα που θα καλύπτουν τομείς όπως τα συστήματα αναχαίτισης drones, η αντιαεροπορική άμυνα, η αντιπυραυλική άμυνα, καθώς και τα χερσαία και ναυτικά συστήματα μάχης.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην καινοτομία, καθώς 100 εκατ. ευρώ θα διατεθούν μέσω του Ταμείου FAST για τη στήριξη νεοφυών επιχειρήσεων, μικρομεσαίων επιχειρήσεων και μικρών εταιρειών μεσαίας κεφαλαιοποίησης στον αμυντικό τομέα. Επιπλέον, η νέα πρωτοβουλία BraveTech EU θα χρηματοδοτηθεί με 35,3 εκατ. ευρώ, με στόχο τη στήριξη καινοτόμων αμυντικών λύσεων για την Ουκρανία και την Ε.Ε.
Το “AGILE”
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε πρόσφατα και το “AGILE” –ένα νέο χρηματοδοτικό εργαλείο, ύψους 115 εκατ. ευρώ, για την ταχεία ανάπτυξη νέων αμυντικών τεχνολογιών αιχμής.
Το νέο πιλοτικό μέσο απευθύνεται κυρίως σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις, νεοφυείς επιχειρήσεις (start-ups) και ταχέως αναπτυσσόμενες εταιρείες (scale-ups) στον τομέα της “νέας άμυνας” και θα στηρίξει τεχνολογίες αιχμής, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η κβαντική τεχνολογία και τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Το “AGILE” προβλέπει ευέλικτη και ταχεία χρηματοδότηση σε επιχειρήσεις, με στόχο ο χρόνος από την υποβολή της αίτησης έως την έγκριση της επιχορήγησης να περιοριστεί στους τέσσερις μήνες. Το πρόγραμμα στοχεύει και στην επιτάχυνση του διαστήματος –σε ένα έως τρία έτη– από τη χρηματοδότηση των νέων τεχνολογιών μέχρι την ανάπτυξη και δοκιμή τους, ως τη χρήση τους από τις ευρωπαϊκές ένοπλες δυνάμεις.
Το πρόγραμμα αναμένεται να στηρίξει 20 έως 30 έργα, καλύπτοντας έως και 100% των επιλέξιμων δαπανών. Προβλέπεται επίσης αναδρομική κάλυψη δαπανών, ώστε οι εταιρείες να μπορούν να εντάσσουν στο έργο και έξοδα που πραγματοποίησαν έως και τρεις μήνες πριν από τη λήξη της προθεσμίας υποβολής αιτήσεων.
Πηγή: capital.gr
