Πόσο υπαρκτός είναι ο κίνδυνος του στασιμοπληθωρισμού

Του Τάσου Δασόπουλου 

Τον κίνδυνο η Ευρώπη να διολισθήσει σε στασιμοπληθωρισμό έχει επισημάνει ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας, Γιάννης Στουρνάρας, ενώ το έχει υπαινιχθεί αρκετές φορές και ο Γάλλος κεντρικός τραπεζίτης, Βιλερουά Ντε Γκαλό. Τα στοιχεία με τα οποία στηρίζουν την εκτίμηση τους είναι παρόμοια. Η Ευρώπη, μετά από τρία χρόνια ουσιαστικής οικονομικής στασιμότητας και δυο χρόνια υψηλών επιτοκίων του ευρώ, μπήκε σε μια ενεργειακή κρίση την οποία δεν μπορεί να διαχειριστεί, καθώς είναι εξαρτημένη από τις εισαγωγές καυσίμων. Η οικονομική επιβράδυνση που συνεπάγονται οι υψηλές τιμές της ενέργειας, σε συνδυασμό με τον υψηλό πληθωρισμό, δημιουργούν συνθήκες αδιεξόδου.

Τούτο διότι αν η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα κινηθεί για να αυξήσει τα επιτόκια του ευρώ, θα μεγαλώσει και την οικονομική επιβράδυνση η οποία εύκολα μπορεί να μετασχηματιστεί σε ύφεση. Από την άλλη, αν η κεντρική τράπεζα δεν κινηθεί ή θελήσει να μειώσει τα επιτόκια του ευρώ κάτω από το 2%, τότε και πάλι θα επιταχύνει το πρόβλημα, το οποίο επιχειρεί να λύσει. Το αποτέλεσμα θα είναι ο υψηλός πληθωρισμός να οδηγήσει ξανά σε ύφεση. Με δύο λόγια, η απόπειρα διαχείρισης σε μια κατάσταση στασιμοπληθωρισμού οδηγεί σε απόλυτο αδιέξοδο. Ένα ακόμη θέμα που θα μπει σε κίνδυνο, θα είναι και το ευρωπαϊκό κοινό νόμισμα το οποίο θα πρέπει να εναρμονιστεί με την αντίπερα όχθη του Ατλαντικού, όπου κατά τα φαινόμενα δεν έχουν αποφασίσει αν θέλουν ένα δολάριο “φθηνό” ή “ακριβό”.

Οι λύσεις 

Οι μόνες άμυνες απέναντι στον κίνδυνο του αποπληθωρισμού είναι να γίνουν άμεσα κινήσεις για να αποφευχθεί το αδιέξοδο. Σε πρώτη φάση η Ευρώπη θα πρέπει να τιμήσει την ένωση της και να έχει ενιαία γραμμή απέναντι στην κρίση. Μια ενιαία στάση είναι εντελώς απαραίτητη για να μπορεί κάποιος ή κάποιοι να διαπραγματευτούν εκ μέρους όλων. 

Επί της ουσίας, με βάση τις συνθήκες που επικρατούν στην Ευρώπη, η λύση περνά από την χρήση θεσμικών αλλά και χρηματοοικονομικών εργαλείων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να επιτρέψει κάποιου είδους δημοσιονομική χαλάρωση, η οποία θα επιτρέψει να στηριχτούν επαρκώς νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Στη συνέχεια, θα πρέπει να διευκολυνθεί η χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας μέσω των τραπεζών. Μόλις η οικονομία δείξει σημάδια σταθερής ανάκαμψης, τότε μπορούν τα επιτόκια να χρησιμοποιηθούν ως “ασπίδα” για τις πληθωριστικές τάσεις.  

Πρώτα από όλα όμως, η ΕΚΤ δεν θα πρέπει να βιαστεί και να προχωρήσει σε μια αύξηση των επιτοκίων της στη συνεδρίαση του Συμβουλίου Νομισματικής Πολιτικής στο τέλος του μήνα.

Πριν όμως ληφθούν αποφάσεις σε κεντρικό επίπεδο, η κάθε χώρα ήδη προσπαθεί να αντιμετωπίσει μόνη της την κρίση. Προς το παρόν, οι κυβερνήσεις περιμένουν την εξειδίκευση των μέτρων που παρουσιάστηκαν σε αδρές γραμμές στην εργαλειοθήκη της Ε.Ε. Περιμένουν ταυτόχρονα να δουν αν η εύθραστη εκεχειρία ΗΠΑ – Ιράν που ανακοινώθηκε πρωινές ώρες την Τετάρτη θα τηρηθεί ή θα ανοίξει ένας νέος κύκλος βίας στη Μέση Ανατολή.