Του Νίκου Κωτσικόπουλου
Σε αύξηση του πληθωρισμού και σε επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας, οδηγεί μια μέση ετήσια αύξηση της τιμής του πετρελαίου κατά 22% το 2026, προβλέπει η Τράπεζα της Ελλάδος, που “έτρεξε” σε συμφωνία με αντίστοιχα σενάρια στα οποία εργάστηκε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα τον Μάρτιο, την υπόθεση εργασίας, εφαρμόζοντας μάλιστα δύο διαφορετικά μοντέλα. Η αύξηση θεωρείται προσωρινή και διαρκεί ένα έτος.
Αποδείχθηκε, λέει η ΤτΕ, ότι παρά τις διαφορές στα δύο μοντέλα (το ετήσιο μακροοικονομικό υπόδειγμα της ΤτΕ και ένα δυναμικό στοχαστικό υπόδειγμα) τα αποτελέσματα των προσομοιώσεων συγκλίνουν και υποδεικνύουν, τα εξής συμπεράσματα:
– Στο ετήσιο μακροοικονομικό υπόδειγμα, η προσομοίωση καλύπτει την περίοδο 2026-27. Τα αποτελέσματα δείχνουν αύξηση του πληθωρισμού κατά 0,38% το 2026 και κατά 0,27% το 2027 σε σχέση με το βασικό σενάριο αναφοράς, σύμφωνα με το οποίο η τιμή του πετρελαίου δεν αυξάνεται. Ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ μειώνεται κατά 0,07% το 2026 και κατά 0,12% το 2027.
Οι επιδράσεις αυτές προκύπτουν λόγω ζήτησης και προσφοράς. Από την πλευρά της ζήτησης, η αύξηση της τιμής του πετρελαίου ενισχύει τον πληθωρισμό και μειώνει το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών, περιορίζοντας την ιδιωτική κατανάλωση. Από την πλευρά της προσφοράς, η υψηλότερη τιμή του πετρελαίου αυξάνει το κόστος παραγωγής των επιχειρήσεων, οδηγώντας σε άνοδο των τελικών τιμών και σε μείωση της ζητούμενης ποσότητας αγαθών στην εγχώρια οικονομία.
– Στο δυναμικό στοχαστικό υπόδειγμα η μέτρηση έγινε σε τριμηνιαία βάση, για μεγαλύτερη ακρίβεια. Η υπόθεση είναι πάντα ότι η τιμή του πετρελαίου αυξάνεται κατά 22% για 4 τρίμηνα (1 έτος) και στη συνέχεια επανέρχεται σταδιακά στο αρχικό της επίπεδο έως το τέλος του 2027.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι ο πληθωρισμός με βάση τον Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΔΤΚ) αυξάνεται κατά 0,42% το 2026 και κατά 0,41% το 2027. Ο ρυθμός μεγέθυνσης του πραγματικού ΑΕΠ μειώνεται κατά 0,10% το 2026 και κατά 0,12% το 2027.
Άλλες επιπτώσεις
Οι ρυθμοί μεγέθυνσης των ιδιωτικών επενδύσεων και της απασχόλησης μειώνονται κατά 1,72% και 0,08% αντίστοιχα το 2026 και κατά 2,34% και 0,10% το 2027, ενώ η ιδιωτική κατανάλωση παραμένει σχεδόν αμετάβλητη το 2026 και μειώνεται κατά 0,27% το 2027.
Σημειώνεται ότι πρόκειται για μέσες τιμές, όπως και στο σενάριο της ΕΚΤ και η κορύφωση μπορεί να είναι υψηλότερα ή χαμηλότερα, αλλά μετράται σε διάρκεια ενός έτος ή τμηματικά σε 4 τρίμηνα.
Να σημειωθεί, ότι η μέση ετήσια τιμή του αργού πετρελαίου brent είχε υποχωρήσει σημαντικά στα 69,14 δολάρια το 2025. Αντίστοιχα οι μέσες ετήσιες τιμές του brent, ήταν στα 100,93 δολάρια το 2022 και στα 82,49 δολάρια το 2023 (σύμφωνα με το Statista).
Τι έδειχναν τα αντίστοιχα σενάρια της ΕΚΤ
Το βασικό σενάριο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για την Ευρώπη, υποθέτει ότι οι τριμηνιαίες μέσες τιμές του πετρελαίου και οι τιμές του ευρωπαϊκού φυσικού αερίου θα κορυφωθούν σε περίπου 90 δολάρια το βαρέλι (και 50 ευρώ ανά MWh αντίστοιχα για το φυσικό αέριο) στο δεύτερο τρίμηνο του 2026 και στη συνέχεια θα μειωθούν σχετικά γρήγορα τα επόμενα τρίμηνα.
Στο δυσμενές σενάριο, οι αναταράξεις του εφοδιασμού προκαλούν περαιτέρω απότομες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας, με αύξηση της τιμής του πετρελαίου σε σχεδόν 120 δολάρια ΗΠΑ ανά βαρέλι και διαμόρφωση των τιμών του φυσικού αερίου σε σχεδόν 90 ευρώ ανά MWh στο δεύτερο τρίμηνο του 2026.
Αναμένεται βάσει των υποθέσεων, ο εφοδιασμοί να επανέλθουν γρήγορα σε κανονικά επίπεδα και να αρχίσουν να μειώνονται οι τιμές από το τέταρτο τρίμηνο του 2026, συγκλίνοντας προς τις υποθέσεις του βασικού σεναρίου μέχρι το τρίτο τρίμηνο του 2027.
Υπήρχε τέλος και μία άσκηση για ένα ακραίο σενάριο όπως το αποκαλεί η ΕΚΤ, για το οποίο οι πιθανότητες θεωρούνται μηδαμινές όπως λέει. Σύμφωνα με αυτό, η πολύ ισχυρότερη αρχική διατάραξη του εφοδιασμού ωθεί τις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου σε σχεδόν 150 δολάρια το βαρέλι και 110 ευρώ ανά MWh αντίστοιχα στο δεύτερο τρίμηνο του 2026. Οι πιθανότητες για ένα σενάριο όπως αυτό, λέει η ΕΚΤ, είναι μηδαμινές.
Το βασικό σενάριο της ΕΚΤ για την Ευρωζώνη, συνεπάγεται πιο συγκρατημένη δυναμική της κατανάλωσης και των επενδύσεων από ότι αναμενόταν προηγουμένως για το δεύτερο και τρίτο τρίμηνο του 2026. Στο βασικό σενάριο στο δεύτερο τρίμηνο η τριμηνιαία άνοδος του ΑΕΠ υποχωρεί σε 0,1%. Μεσοπρόθεσμα, λέει η ΕΚΤ, ο ετήσιος ρυθμός αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ αναμένεται, να επιταχυνθεί από 0,9% το 2026 σε 1,3% το 2027 και 1,4 % το 2028, καθώς η εγχώρια ζήτηση θα ανακάμπτει. Ο πληθωρισμός προβλέπεται στο 2,6% φέτος, στο 2% το 2027 και στο 2,1% το 2028.
Στο δυσμενές σενάριο η ανάπτυξη της Ευρωζώνης προβλέπεται σε 0,6% φέτος, 1,2% το 2027 και 1,6% το 2028. Ο πληθωρισμός προβλέπεται να αυξηθεί σε 3,5% φέτος 2,1% το 2027 και 1,6% το 2028.
Τέλος στο ακραίο σενάριο, η ανάπτυξη υποχωρεί σε μόλις 0,4% φέτος με πληθωρισμό 4,4%. Το 2027 η ανάπτυξη φθάνει το 0,9% με πληθωρισμό 4,8% και η οικονομία επανέρχεται σε ανάπτυξη 1,9% με πληθωρισμό 2,8% το 2028.
Πηγή: capital.gr
