Πρωτοφανές κύμα φυγής πλήττει το προσωπικό, με ποσοστό απώλειας που φτάνει το 50% του δυναμικού της υπηρεσίας.
Ο Στέλιος Κούλογλου γεννήθηκε στην Αθήνα αλλά έχει ταξιδέψει σε πάρα πολλές χώρες. Σπούδασε δημοσιογραφία στο Παρίσι, στο Τόκιο και στην Ινδία. Για πολλά χρόνια εργάστηκε ως πολιτικός συντάκτης στην Ελλάδα και ως ανταποκριτής στο Παρίσι και στη Μόσχα, παρακολουθώντας τις εξελίξεις στη Σοβιετική Ένωση και στις άλλες πρώην σοσιαλιστικές χώρες.
Η τηλεοπτική του εκπομπή “Ρεπορτάζ Χωρίς Σύνορα” και τα ντοκιμαντέρ του έχουν βραβευθεί στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Πριν λίγες μέρες ο πρώην ευρωβουλευτής ήταν ομιλητής σε εκδήλωση που πραγματοποίησαν οι ΕΝΕΡΓΟΙ ΠΟΛΙΤΕΣ στην πόλη του Βόλου με θέμα την πολιτική βία αλλά και κάθε μορφή βίας που μπορεί να φοβίσει ή να «φιμώσει» έναν πολίτη, με το κεντρικό μήνυμα ΣΠΑΣΕ ΤΗ ΣΙΩΠΗ. Με αφορμή την επίσκεψη του δημοσιογράφου, σκηνοθέτη, συγγραφέα και πρώην ευρωβουλευτή, είχαμε την ευκαιρία να συζητήσουμε για όσα απασχολούν αλλά και για όσα μέσα από τη δικαιοσύνη μπορούμε να καταφέρουμε και για τη δύναμη της τέχνης που μπορεί να αλλάξει ακόμα και τον τρόπο που ζει κάποιος τη ζωή του.
Συνέντευξη στην Εννη Λεβέντη από την «Πολιτεία Θεσσαλών» Κυριακή 29 Μαρτίου 2026
«Σπάζοντας τη σιωπή, η δικαιοσύνη απέναντι στη βία». Ένα επίκαιρο θέμα, σωστά κ Κούλογλου;
θέλω να διευκρινίσω, πριν ανοίξουμε την κουβέντα μας, ότι είμαι όπως πολύ σωστά είπατε, πρώην ευρωβουλευτής, έχω επανέλθει στη δημοσιογραφία και θα παραμείνω εκεί.
Έχετε αποφασίσει δηλαδή ότι δεν θα επιστρέψετε στον χώρο της πολιτικής;
Ακριβώς, το έχω δηλώσει ξανά και δεν πρόκειται να επιστρέψω στην πολιτική. Θα παραμείνω στον χώρο της δημοσιογραφίας και της σκηνοθεσίας Ντοκιμαντέρ. Έχω να γράψω βιβλία, έχω πολλά δημιουργικά πράγματα να ασχοληθώ. Ήμουν στο φεστιβάλ Θεσσαλονίκης Ντοκιμαντέρ, πήρα ένα βραβείο και ελπίζω να προβληθεί το «ντοκιμαντέρ και στη Λάρισα και στο Βόλο και γενικά στη Θεσσαλία.
Ποιος είναι ο τίτλος;
«Γεννημένος δύο φορές»
Θα μας πείτε περισσότερα για την ταινία, όμως να μείνουμε στο θέμα της εκδήλωσης στην οποία μιλήσατε. Η δικαιοσύνη απέναντι στη βία ήταν το θέμα, σπάζοντας τη σιωπή. Εσείς, κύριε Κούλογλου, πώς ορίζετε αυτή τη συνήθεια στη βία;
Κοιτάξτε, ένα πολύ βασικό πράγμα είναι ότι επειδή ο άνθρωπος θέλει να πιστεύει, θέλει να ελπίζει, θεωρούμε όλοι ότι αυτά είναι προσωρινά πράγματα. Και λέμε, εντάξει, δεν πειράζει, έγινε και αυτό, αλλά θα φτιάξουν τα πράγματα. Συχνά όμως δεν γίνεται έτσι και όταν αφήνουμε ένα πράγμα να εξελίσσεται, όταν κάνουμε ότι δεν βλέπουμε, έχουμε χειρότερες καταστάσεις. Επομένως, συχνά πρέπει να αντιδρούμε όταν χρειάζεται. Και αυτή είναι η δικιά μου στάση απέναντι σε αυτά τα περιστατικά βίας, στον τοξικό πολιτικό λόγο και γι’ αυτό το λόγο δέχτηκα την πρόσκληση να έρθω στον Βόλο.
Πιστεύετε ότι η πολιτική ηγεσία δεν έχει πάρει αρκετά σοβαρά το θέμα των εκδηλώσεων βίας και ίσως θα έπρεπε να βρούμε κάποιους τρόπους προκειμένου να οριοθετηθεί όλη αυτή η έξαρση της βίας που έχει απλωθεί; Σας έχει απασχολήσει το θέμα ώστε να έχετε ίσως σκεφτεί κάποιες δράσεις προκειμένου να ενισχυθεί ο αλληλοσεβασμός και η αλληλεγγύη έναντι της βίας;
Η βία αυτή τη στιγμή στην ελληνική κοινωνία αλλά και διεθνώς, εκφράζεται σε πάρα πολλά επίπεδα. Είναι η βία του Τραμπ στο Ιράν και του πολέμου, της γενοκτονίας στη Γάζα, αλλά είναι και η βία που συμβαίνει σε περιστατικά στην καθημερινότητα. Η καθημερινή βία εκφράζεται από την βία στα σχολεία που έχουμε έξαρση μέχρι τις γυναικοκτονίες. Άρα είναι πολύ μεγάλο το θέμα. Αυτή η εκδήλωση που έγινε στην πόλη του Βόλου αφορά στην πολιτική βία . Σε αυτό το κομμάτι της πολιτικής βίας, του επιθετικού πολιτικού τοξικού λόγου που έχουμε δυστυχώς πολύ μεγάλη χειροτέρευση. Όχι μόνο στο Βόλο με ευθύνη της δημοτικής αρχής και του δημάρχου, αλλά έχουμε μια γενική επιδείνωση θα έλεγα στη χώρα μας.
Αν δείτε ορισμένους υπουργούς, όχι όλους, υπάρχουν υπουργοί που σέβονται τον πολιτικό διάλογο και τον πολιτικό πολιτισμό, αλλά υπάρχουν και άλλοι οι οποίοι αυτή τη στιγμή πρωτοστατούν στον τοξικό λόγο. Άρα εγώ λέω ότι υπάρχει ένα είδος μιθριδατισμού, δηλαδή σταδιακής δηλητηρίασης με μικρές δόσεις που εμείς σιγά-σιγά συνηθίζουμε. Ξέρετε, όταν περνάμε δύσκολους καιρούς, ένας τρόπος αντιμετώπισης είναι να υποκρινόμαστε ότι είναι κανονικοί, ενώ δεν είναι έτσι. Πρέπει να αντιμετωπίσουμε τα άσχημα φαινόμενα όταν εμφανίζονται, όχι να ελπίζουμε ότι με ένα μαγικό τρόπο θα εξαφανιστούν, γιατί αν δεν αντιδράσουμε δεν πρόκειται να γίνει αυτό.
Ωστόσο, κύριε Κούλουγλου, με αφορμή αυτό που λέτε, θα πω ότι εσείς πάλι έχετε πει ότι η κοινωνία αφήνει τη βία να περνάει, επειδή δεν γνωρίζει τι συμβαίνει. Και με αυτό που μόλις μας περιγράψατε, πιστεύετε ότι ο κόσμος, η κοινωνία δεν αντιδρά ή αντιδρά λιγότερο κάθε φορά για λόγους επιβίωσης ή αδιαφορίας;
Είναι και απάθεια και ανάγκη επιβίωσης. Είναι και η ελπίδα ότι αυτά όλα είναι προσωρινά. Θα σας δώσω ένα παράδειγμα. Όταν το 1945 βομβαρδίζανε το Βερολίνο, ήταν όλα τα κτίρια καταστραμμένα, αλλά ο κόσμος πήγαινε σε μια συναυλία, σε ένα κατεστραμμένο κτίριο, γιατί είχε συνηθίσει να είναι όλα τα κτίρια καταστραμμένα, γιατί είχε συνηθίσει στη βία και γιατί ήλπιζε ότι κάποια στιγμή όλο αυτό το πράγμα θα τελειώσει, παρότι κινδύνευε να του πέσει η βόμβα στο κεφάλι. Αυτό είναι ένα ακραίο παράδειγμα αλλά το αναφέρω για να επισημάνω πόσα διάφορα πράγματα στην καθημερινότητά μας, τα περνάμε και τα συνηθίζουμε.
Τα κουκουλώνουμε, ας πούμε;
Με κάποιο τρόπο, δεχόμαστε ένα είδος βιασμού, της προσωπικής μας ζωής. Είναι ένα είδος βίας. Ο κόσμος σιγά-σιγά θεωρεί ότι η παρακολούθηση της προσωπικής ζωής είναι κάτι το οποίο, λίγο-πολύ είναι κανονικό. Δηλαδή, ακούω πάρα πολλούς με τους οποίους μιλάω και λένε «Εντάξει, τώρα μας παρακολουθούν» Και το θεωρούμε δεδομένο. Δεδομένο αυτό δεν είναι και δεν θα έπρεπε να είναι. Θα έπρεπε να αντιδρούμε και δυστυχώς αυτό ισχύει σε πολλαπλά επίπεδα και στην πολιτική και στην καθημερινότητά μας. Η δικιά μου πρόθεση, αλλά και η αιτία να συμμετέχω σε αυτή την εκδήλωση είναι ακριβώς να προειδοποιήσω εναντίον του μιθριδατισμού στην καθημερινή ζωή και στη βία.
Αν θέλαμε να ανοίξουμε τη βεντάλια και σύμφωνα με όσα συζητάμε τώρα, ότι στην πυραμίδα της τοξικότητας πολιτικών προσώπων, θα μπορούσαμε να δώσουμε το στέμμα στον Ντονάλντ Τραμπ. Τον έχετε εξάλλου χαρακτηρίσει ως «βασιλιά». Αυτός ο πολιτικός ναρκισσισμός, πιστεύετε ότι θα κοστίσει στις υπόλοιπες χώρες
Μου δίνετε μια πολύ καλή ευκαιρία για να συζητήσω αυτό το θέμα . Τους προηγούμενους μήνες, ακόμα και μέχρι την απαγωγή του Μαδούρο και την εισβολή στη Βενεζουέλα, λέγαμε ότι ένα από τα βασικά επιχειρήματα που άκουγαν διεθνώς και στα κανάλια, στα διεθνή και στην Ελλάδα, ή γραφόταν συχνά, ήταν παραβίαση του διεθνούς δικαίου να μπεις σε μια χώρα. Στην περίπτωση του Ιράν, που είναι επίσης μια ακόμη πιο χονδροειδής παραβίαση στο διεθνούς δικαίου, γιατί δεν έχουμε μόνο απαγωγή του πρόεδρου χώρας, αλλά έχουμε και επίθεση, ανεξάρτητα τι είναι το καθεστώς του Ιράν που δε μ’ αρέσει καθόλου, αλλά παρόλα αυτά είχαμε επίθεση σε μια ανεξάρτητη χώρα. Αυτό περνάει, πέρασε σε δεύτερη μοίρα. Δηλαδή, το άκουγα όλο και λιγότερο. Και περισσότερο λέγανε, ας πούμε, τι έγινε εκεί, αν έχει χτυπήσει μια βόμβα εδώ, πώς απαντάει η Τεχεράνη, ας πούμε σκοτώθηκε ο Χαμενει, κτλ. και στη δημόσια κουβέντα, αυτό έγινε κανονικότητα Μάλιστα, ο γερμανός Καγκελάριος, με αφορμή την επίθεση στο Ιράν, είπε ότι αυτή δεν είναι η στιγμή να συζητήσουμε για την παραβίαση του διεθνούς δικαίου. Μα είναι κατ εξοχήν η στιγμή να το συζητήσουμε. Γιατί όταν παραβιάζεις τους νόμους, ερχόμαστε στο σημείο όπου η βία γίνεται και επιτρεπτή και νόμιμη και καθημερινότητα.
Πιστεύετε, λοιπόν, ότι ο συνδυασμός όλης αυτής της πολιτικής τοξικολογίας, θα λέγαμε, που επικρατεί γενικότερα παγκόσμια, με πολέμους. Ο πόλεμος στην Ουκρανία επίσης συνεχίζει και βλέπουμε και μια ακροδεξιά σε ευρωπαϊκό επίπεδο να ανεβαίνει ραγδαία, ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση στο άμεσο μέλλον θα έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά;
Ναι. Η Ευρωπαϊκής Ένωσης – η οποία θα πάει όπως η Σοβιετική – θα διαλυθεί κάποια στιγμή. Η Ευρωπαϊκή Ένωση αποφάσισε να επιβάλλει κυρώσεις εναντίον Ιρανών για την πράγματι βίαιη αντιμετώπιση των διαδηλώσεων τους περασμένους δύο μήνες. Δηλαδή η Ευρωπαϊκή Ένωση αποφάσισε αυτό, ενώ δεν έχει πάρει θέση ώστε να πει ότι η εισβολή στο Ιράν η επίθεση στο Ιράν μάλλον, από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, είναι παράνομη, όπως και η επίθεση του Ισραήλ στο Λίβανο και δεν έχει πάρει καθόλου θέση. Τι θέλω να πω με αυτό; Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει χάσει, γιατί μετατρέπεται σταδιακά σε μια αξιολύπητη περίπτωση και αυτό διευκολύνει την άνοδο της ακροδεξιάς γιατί η ακροδεξιά δεν θέλει να υπακούσει στους νόμους. Σε αυτούς τους νόμους, τους διεθνείς. Επομένως, έχουμε άνοδο της ακροδεξιάς στην Ευρώπη και κινδυνεύουμε μετά από δύο χρόνια στις κυριότερες ευρωπαϊκές χώρες να κυβερνά η ακροδεξιά μετά την Ιταλία, η Γαλλία και η Γερμανία. Η ακροδεξιά δεν θέλει την Ευρωπαϊκή Ένωση. Θέλει επιστροφή στα κράτη-έθνη που συγκρούονταν μεταξύ τους. Επομένως, ναι, θεωρώ ότι με τη σημερινή της μορφή η Ευρωπαϊκή Ένωση θα είναι δύσκολο να υπάρχει μετά από μερικά χρόνια.
Έχετε χαρακτηρίσει την Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν ως τη χειρότερη πρόεδρο της Κομισιόν. Από πού εδράζεται αυτή την τόσο αυστηρή κριτική σας
Διότι με τους προηγούμενους πρόεδρους της Κομισιόν αυτοί σέβονταν κατά κάποιο τρόπο τους κανόνες του παιχνιδιού. Η κυρία Φον ντερ Λάιεν, που κανείς δεν ήταν άγγελος, ούτε ο Γιούνγκερ και ούτε οι προηγούμενοι αλλά σέβονταν κάποιους κανόνες του δημοκρατικού παιχνιδιού. Η κυρία Φον ντερ Λάιεν τους παραβίασε. Τι εννοώ με αυτό; Παράδειγμα ο κανόνας της διαφάνειας. Πρώτη φορά έχουμε μια Κομισιόν τόσο αδιαφανή. Εμείς τη ζητάγαμε και την εποχή που ήμουνα ευρωβουλευτής, είχε κάνει μια συμφωνία για τα εμβόλια με τον Διευθύνοντα Σύμβουλο της Pfizer. Για αυτή τη συμφωνία ανταλλάξανε κάποια SMS. Ζητάγαμε λοιπόν για χρόνια να μας δώσει στη δημοσιότητα αυτά τα SMS. Δεν ήταν προσωπικά της.
Αν είχαν ερωτική σχέση, ok. αλλά δεν είναι αυτή η περίπτωση. Έπρεπε λοιπόν να μας πει πώς έκλεισε μια συμφωνία δισεκατομμυρίων με τη Pfizer . Δεν τα έδινε ποτέ. Έφτασαν οι New York Times να κάνουνε μήνυση στην Φόν ντερ Λάιεν, δεν τα έδωσε ποτέ και στη συνέχεια είπε ότι τα κατέστρεψε. Αυτό ήταν ένα παράδειγμα. Το δεύτερο παράδειγμα είναι η χονδροειδής παραβίαση των προεκλογικών της υποσχέσεων. Δηλαδή η Φόν ντερ Λάιεν εκλέχτηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρόεδρος της Κομισιόν και είπε ότι θα κάνει μια σειρά από πράγματα. Θα σεβαστεί την Πράσινη Συμφωνία, τα μέτρα για τη μετάβαση σε μια πράσινη οικονομία, τον περιορισμό της κλιματικής κρίσης και τα λοιπά. Δεν έκανε τίποτα από αυτά.
Όχι μόνο δεν έκανε τίποτα, αλλά πήρε πίσω μια σειρά από πράσινους κανόνες στο όνομα της ανταγωνιστικότητας και της αποδοτικότητας της οικονομίας και στη συνέχεια, χωρίς να το έχει εξαγγείλει ποτέ, έβαλε μπροστά την επαναστρατιωτικοποίηση της Ευρώπης . Για να μην αναφέρω τη λήξη των ΕΣΠΑ για τη χώρα μας. Το Ταμείο Ανάκαμψης, είναι και το ΕΣΠΑ τα οποία τελειώνουν τα προγράμματα το 2027. Αυτό δεν το γνώριζαν οι ευρωβουλευτές που την ψήφισαν. Στη συνέχεια, μια άλλη παραβίαση που έκανε είναι ότι νομιμοποίησε την ακροδεξιά. Η ακροδεξιά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ήταν όλα τα προηγούμενα χρόνια, τελείως απονομιμοποιημένη. Εκείνη έκανε συμφωνίες με την ακροδεξιά και ευθύνεται και το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα. Όλα αυτά έγιναν με τις ευλογίες και την ενεργό συμμετοχή της Φόν ντερ Λάιεν.
Και υπάρχουν και μια σειρά από άλλα πράγματα. Υπάρχει ένα μεγάλο σκάνδαλο το οποίο είχαμε αντιμετωπίσει, το σκάνδαλο με το Πίπεν Γκέιτ όπως το λέγαμε. Αυτός ήταν ένας «κολλητός» της Φόν ντερ Λάιεν, η οποία «έφτιαξε» μια θέση και προκήρυξε ένα διαγωνισμό. Μια θέση αμειβόμενη 20.000 ευρώ το μήνα γιατί είναι απεσταλμένος για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Πήραν μέρος τρία άτομα. Αν και οι άλλοι δύο είχαν καλύτερα προσόντα για να καταλάβουν τη θέση, επέλεξε τον τρίτο, τον Πίπεν, τον «κολλητό» της με τη μέθοδο της προφορικής συνέντευξης.
Ναι, αλλά ξέρετε όταν το κάνει αυτό… Εντάξει, καλά να το κάνει τα Βαλκάνια, ας πούμε, αλλά εδώ πέρα ή να το κάνει μια κυβέρνηση.
Κύριε Κούλογλου, έχετε ταυτιστεί με την ερευνητική δημοσιογραφία. Πιστεύετε ότι σήμερα έχει περιοριστεί η δράση της ανεξάρτητης φωνής είναι πλέον τα περισσότερα μέσα ελεγχόμενα;
Γίνονται όλο και περισσότερο, ναι. Δηλαδή, υπάρχουν νέα παιδιά που είναι πάρα πολύ ενθαρρυντικό αυτό, τα οποία κάνουν σοβαρή ερευνητική δουλειά, αλλά σαν μικρές ομάδες δημοσιογραφικές. Αλλά τα μεγάλα μέσα ενημέρωσης γίνονται όλο και περισσότερο ελεγχόμενα. Αυτό δεν είναι μόνο ελληνικό φαινόμενο, είναι διεθνές. Δείτε την κατάντια της Washington Post, που ήταν μία εφημερίδα που είχε αποκαλύψει το WATERGATE και έριξε ένα πρόεδρο, που την αγόρασε ο ιδιοκτήτης της Amazon και την έχει μετατρέψει σε κάτι άλλο. Δυστυχώς έχουμε την κυριαρχία του χρήματος και της απληστίας πάνω σε όλες τις ανθρώπινες σχέσεις, σε διεθνές επίπεδο και έχουμε περιορισμό της ανεξάρτητης δημοσιογραφίας και αυτό κάνει πάρα πολύ κακό στη δημοκρατία.
Να αλλάξουμε όμως θέμα και να μιλήσουμε για το ντοκιμαντέρ «γεννημένος δύο φορές». Το ντοκιμαντέρ «γεννημένος δύο φορές», προβλήθηκε και τιμήθηκε στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, είναι η ιστορία ενός άντρα που σώθηκε από τη μητέρα του όταν η οικογένειά του οδηγούνταν στο Άουσβιτς γιατί τον έσπρωξε έξω από το τρένο έξω και τώρα είναι 95 ετών. Ποιο ήταν το κίνητρο για να κάνετε αυτήν την ιστορία;
Αυτός ο άνθρωπος, στη διάρκεια του lockdown άνοιγε το παράθυρό του και έπαιζε στις Βρυξέλες πιάνο, για να δώσει θάρρος στη γειτονιά και μαζευόταν η γειτονιά, γιατί δεν είχε που να πάει και εγώ θέλησα να πάω να τον δω για να τον γνωρίσω. Δεν ήξερα τίποτα για την ιστορία του. Είχε γράψει μια βελγική εφημερίδα ότι ήταν επιζών του Ολοκαυτώματος, αλλά χωρίς λεπτομέρειες, χωρίς την υπόθεση με το τρένο που τον έσπρωξε η μάνα του και τα λοιπά και πήγα και συνάντησα έναν εξαιρετικό άνθρωπο που έχει τη δική του μπάντα τζαζ, είναι πολύ ενεργητικός έπαιξε πριν από δύο-τρία χρόνια με τον Woody Allen πήγε στη Νέα Υόρκη, μιλάει στα σχολεία και τον παρακολούθησα και κατέγραψα να μιλάει εναντίον του φασισμού, της ακροδεξιάς και δικηγορεί ακόμα υπέρ των αδυνάτων και με το που μου τα είπε όλα αυτά, μετά από ένα τέταρτο, του λέω θα σας κάνω ένα ντοκιμαντέρ. Και βεβαίως το κλου της ιστορίας είναι ότι ο καλύτερος του φίλος είναι ο γιος ενός διαβόητου δοσίλογου βέλγου – έχουν την ίδια ηλικία -αλλά ο μεγάλος αδελφός του φίλου του -που είναι του αδελφικού του φίλου τώρα, ήταν ο δεσμοφύλακας που οδήγησε τον δικό μου, τον πρωταγωνιστή τον Σιμόν, στο τρένο για το Auschwitz και αυτός ο μεγάλος αδελφός – δεσμοφύλακας ζήτησε τελικά συγνώμη, ζητάει συγνώμη από τον Σιμόν και πρέπει ο Σιμόν να αποφασίσει αν θα του δώσει συγνώμη.
Εσείς πιστεύετε ότι η συγχώρεση είναι το τελικό στάδιο της δικαιοσύνης;
Εγώ έχω μάθει πάρα πολλά από αυτόν τον άνθρωπο και βλέπω πόσο καλά τα έχει με τον εαυτό του και εμπνέομαι από αυτόν
Άρα συμφωνείτε ότι ο άνθρωπος ξεπερνάει τον ίδιο του τον εαυτό όταν καταφέρει να συγχωρήσει;
Θεωρώ ότι η συγχώρεση είναι ένα πολύ μεγάλο βήμα, δεν είναι εύκολο, αλλά πρέπει να το κάνεις. Πολλοί νέοι φοιτητές που είδαν το ντοκιμαντέρ είπαν «η ταινία μας άλλαξε τη ζωή»
Ποιο είναι το στοιχείο που αναζητάτε για να ξεκινήσετε μια ταινία. Ίσως παραδείγματα με ανθρώπινες πράξεις πολιτών που σπάνε τη σιωπή αναζητώντας δρόμους δικαιοσύνης και διεκδίκησης της ελευθερίας σε κάθε τομέα της ζωής τους;
Στη δικιά μου περίπτωση και αναφέρομαι στο ντοκιμαντέρ, υπάρχουν μια σειρά από αξίες: η μνήμη, η συγχώρεση και το ζητάω συγνώμη, που είναι πανανθρώπινες και ξεπερνούν τη συγκεκριμένη υπόθεση και γι’ αυτό τα παιδιά, οι φοιτητές τους οποίους δεν γνωρίζω, ήταν μέλη της κριτικής επιτροπής, αναφέρουν ότι η ταινία άλλαξε τη ζωή τους, άλλαξε τον τρόπο που σκέφτονται. Κι εμένα αυτός ο άνθρωπος, η ζωή του και ο τρόπος που την ζει, με άλλαξε.
