Του Τάσου Δασόπουλου
Αρνητική είναι η απάντηση της Κομισιόν για το ενδεχόμενο δημοσιονομικής χαλάρωσης με την μορφή ενεργοποίησης γενικής ρήτρας διαφυγής ώστε τα κράτη μέλη να μπορούν να στηρίξουν με έκτακτά μέτρα νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Σε έγγραφο το οποίο εκδόθηκε με αφορμή το σημερινό έκτακτο Eurogroup που θα γίνει μέσω τηλεδιάσκεψης, τονίζεται μεταξύ άλλων ότι “η ενεργοποίηση της Γενικής Ρήτρας Διαφυγής ή των εθνικών ρητρών διαφυγής δεν θα ήταν σκόπιμη αυτή τη στιγμή κατόπιν σύστασης της Επιτροπής, το Συμβούλιο μπορεί να εκδώσει σύσταση για την ενεργοποίηση της Γενικής Ρήτρας Διαφυγής”.
Στο ίδιο έγγραφο εξηγείται ότι η ρήτρα διαφυγής μπορεί να ενεργοποιηθεί μόνο σε περίπτωση σοβαρής οικονομικής ύφεσης στην ευρωζώνη ή στην ΕΕ στο σύνολό της. Στην παρούσα φάση όμως, αν και οι κίνδυνοι για τις οικονομικές προοπτικές της ΕΕ έχουν αυξηθεί σημαντικά τις τελευταίες εβδομάδες, δεν μπορεί να συναχθεί σε αυτό το στάδιο ότι αυτή η προϋπόθεση έχει ή θα καλυφθεί σύντομα. Επιπλέον, η Εθνική Ρήτρα Διαφυγής (ΕΡΔ) έχει ενεργοποιηθεί για πολλά κράτη μέλη για τις αμυντικές δαπάνες. Η ενεργοποίηση τόσο ως γενικό όσο και ως εθνικό μέτρο εξαρτάται από το αν θα τεθεί σε κίνδυνο η μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική βιωσιμότητα (η λεγόμενη “ρήτρα βιωσιμότητας”).
Σημειώνεται επίσης ότι η Επιτροπή πρέπει να αξιολογήσει αυτήν την προϋπόθεση πριν συστήσει την ενεργοποίηση των ρητρών διαφυγής. Η Επιτροπή έχει δείξει, σε έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της, ότι το άνοιγμα της ΕΡΔ για την άμυνα θα οδηγήσει σε αύξηση του ελλείμματος και του χρέους σε πολλά κράτη – μέλη και θα αναβάλει τη μείωση του χρέους στα κράτη – μέλη με υψηλό χρέος κατά αρκετά χρόνια.
Φανερώνοντας κρυφές ανησυχίες, η Κομισιόν τονίζει ότι όπως έχει δείξει η πρόσφατη εμπειρία, ακόμη και αν τα μέτρα ενεργειακής στήριξης εισαχθούν σε προσωρινή βάση, είναι πιθανό να παραμείνουν σε ισχύ για μεγάλο χρονικό διάστημα ή ακόμη και να γίνουν μόνιμα. Επιπλέον, σε αντίθεση με την αντιμετώπιση μιας φυσικής καταστροφής, οι κυβερνήσεις έχουν σημαντικό βαθμό ελέγχου επί του μεγέθους και του σχεδιασμού αυτών των μέτρων.
Ως εκ τούτου – συνεχίζει το ίδιο έγγραφο – η αντιμετώπιση των μέτρων ενεργειακής στήριξης ως έκτακτων μέτρων θα αποτελούσε απόκλιση από την καθιερωμένη πρακτική και ενέχει τον κίνδυνο να υπονομεύσει την έννοια του έκτακτου μέτρου. Για αυτούς τους λόγους επίσης, τα μέτρα ενεργειακής στήριξης που εισήχθησαν ως απάντηση στην αύξηση των τιμών ενέργειας το 2021 δεν χαρακτηρίστηκαν ως έκτακτα. Η ίδια λογική εφαρμόστηκε και στην περίπτωση των μέτρων που εισήχθησαν ως απάντηση στην COVID-19.
Μέτρα με βάση τους κανόνες
Καταλήγοντας, το έγγραφο της Κομισιόν θυμίζει ότι σύμφωνα με το δημοσιονομικό πλαίσιο της ΕΕ, οποιαδήποτε δημοσιονομικά μέτρα που θεσπίζονται θα πρέπει να παραμένουν συμβατά με τις πορείες αύξησης των καθαρών δαπανών που συνιστά το Συμβούλιο.
Τα κράτη μέλη μπορούν να θεσπίσουν δημοσιονομικά μέτρα που θεωρούν απαραίτητα, υπό την προϋπόθεση ότι η αύξηση των καθαρών δαπανών τους παραμένει εντός των ορίων της συνιστώμενης από το Συμβούλιο πορείας αύξησης των καθαρών δαπανών.
Ξεκαθαρίζει, τέλος, ότι οι αποκλίσεις από την πορεία των καθαρών δαπανών θα αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο, ανεξάρτητα από το αν προέρχονται από μέτρα ενεργειακής στήριξης ή από οποιοδήποτε άλλο δημοσιονομικό μέτρο. Αυτή η προσέγγιση ενισχύει την αξιοπιστία και τη διαφάνεια του δημοσιονομικού πλαισίου και αποφεύγει τη δημιουργία προηγούμενου που μπορεί να υπονομεύσει τους δημοσιονομικούς κανόνες στο μέλλον. Στο βαθμό που τα μέτρα είναι προσωρινού χαρακτήρα, ο αντίκτυπός τους στη σωρευτική απόκλιση θα είναι περιορισμένος σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα.
Πηγή: capital.gr
