Ο παγκόσμιος τουρισμός σπάει ρεκόρ, αλλά ταυτόχρονα γίνεται πιο ευάλωτος από ποτέ. Πίσω από την έκρηξη των ταξιδιών, πόλεμοι, εντάσεις και πολιτικές αποφάσεις επηρεάζουν άμεσα το πού ταξιδεύουμε, πόσο πληρώνουμε και αν τελικά φτάνουμε στον προορισμό μας. Όπως σημειώνει ο Economist, οι επιπτώσεις είναι ήδη εμφανείς.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Καραϊβική. Όταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ξεκίνησε επιχειρήσεις κατά φερόμενων διακινητών ναρκωτικών στην περιοχή, δεν είχε στόχο τον τουρισμό. Ωστόσο, στο Τομπάγκο οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές: σύμφωνα με τον επιχειρηματία Μπρετ Κένι, οι κρατήσεις για τη χειμερινή περίοδο έχουν μειωθεί, ενώ ορισμένα οργανωμένα γκρουπ απέχουν. Σε άλλες χώρες της περιοχής, το πλήγμα ήταν ακόμη μεγαλύτερο, ιδίως μετά την επιδρομή στη Βενεζουέλα που προκάλεσε ακυρώσεις πτήσεων και εγκλώβισε ταξιδιώτες.
Από το Grand Tour στα 1,5 δισ. ταξίδια
Η επίδραση της γεωπολιτικής στον τουρισμό δεν είναι κάτι νέο. Ήδη από την εποχή του Grand Tour, οι πόλεμοι και οι επαναστάσεις άλλαζαν τις διαδρομές των ταξιδιωτών. Σήμερα, ωστόσο, το φαινόμενο έχει μεγαλύτερη ένταση. Το 2025 καταγράφηκαν 1,5 δισ. διεθνείς ταξιδιωτικές μετακινήσεις — περισσότερες από ποτέ και πάνω από τα επίπεδα πριν την πανδημία.
Όμως, όσο μεγαλώνει η τουριστική αγορά, τόσο αυξάνονται και οι ευκαιρίες για διαταραχές — είτε σκόπιμες είτε ακούσιες. Ο τουρισμός γίνεται έτσι ένα μικρό «καθρέφτισμα» της σύγκρουσης ανάμεσα στην παγκοσμιοποίηση και τον προστατευτισμό.
Πόλεμοι και άμεσες επιπτώσεις
Οι πολεμικές συγκρούσεις προκαλούν τα πιο έντονα σοκ. Μετά τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν, χιλιάδες πτήσεις ακυρώθηκαν. Στα αντίποινα, το Ιράν έπληξε στόχους σε γειτονικές χώρες, μεταξύ των οποίων το αεροδρόμιο του Ντουμπάι — βασικό διεθνή κόμβο — και ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις στο Palm Jumeirah.
Το κόστος για ιδιωτικά αεροσκάφη εκτοξεύτηκε, καθώς εύποροι ταξιδιώτες αναζητούσαν εναλλακτικές διαδρομές μέσω Σαουδικής Αραβίας και Ομάν. Η περιοχή χάνει τουλάχιστον 600 εκατ. δολάρια ημερησίως από τουρισμό, σύμφωνα με το WTTC.
Στο Ισραήλ, η ανάκαμψη παραμένει δύσκολη μετά τα γεγονότα της 7ης Οκτωβρίου 2023 και τον πόλεμο στη Γάζα. Οι διεθνείς αφίξεις έπεσαν κατά 71% σε σχέση με το 2019, φτάνοντας μόλις τα 1,3 εκατ. επισκέπτες. Ακόμη και νέα επενδυτικά σχέδια, όπως πολυτελές ξενοδοχείο στην Ιερουσαλήμ, επηρεάζονται από το κλείσιμο του εναέριου χώρου.
Ρωσία: Αλλαγή χάρτη ταξιδιών
Η εισβολή στην Ουκρανία άλλαξε ριζικά και τις ταξιδιωτικές συνήθειες των Ρώσων. Οι επισκέψεις στη ζώνη Σένγκεν έχουν μειωθεί κατά 90% σε σχέση με το 2019, ενώ οι περιορισμοί στις βίζες ωθούν τους ταξιδιώτες σε νέους προορισμούς.
Η Τουρκία παραμένει βασική επιλογή, όμως πλέον ανεβαίνουν χώρες όπως η Αίγυπτος, το Βιετνάμ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Αντίστοιχα, η Ρωσία δέχεται λιγότερους Δυτικούς επισκέπτες και περισσότερους από χώρες όπως η Ινδία και το Ιράν.
Πιο ακριβά και πιο μακρινά ταξίδια
Οι γεωπολιτικές εντάσεις επηρεάζουν και τις ίδιες τις διαδρομές. Οι δυτικές αεροπορικές εταιρείες αποφεύγουν τον ρωσικό εναέριο χώρο, επιλέγοντας μεγαλύτερες πτήσεις προς την Ασία. Κάθε επιπλέον λεπτό αυξάνει το κόστος, ενώ νέες συγκρούσεις περιορίζουν ακόμη περισσότερο τις διαθέσιμες επιλογές.
Έτσι, πτήσεις όπως Λονδίνο–Δελχί διαρκούν πλέον έως και μία ώρα περισσότερο σε σχέση με το 2021, ενώ προς το Τόκιο η καθυστέρηση φτάνει τις δύο ώρες.
Η ζήτηση παραμένει ισχυρή
Παρά τα εμπόδια, η επιθυμία για ταξίδια δεν υποχωρεί. Η τουριστική ζήτηση ανακάμπτει δυναμικά μετά την πανδημία, ενισχυμένη από τα social media και την άνοδο του βιοτικού επιπέδου σε πολλές χώρες. Οι διεθνείς μετακινήσεις αναμένεται να αυξηθούν πάνω από 50% μέσα στην επόμενη δεκαετία.
Ο ρόλος της Κίνας
Η Κίνα αποτελεί πλέον καθοριστικό παράγοντα. Οι Κινέζοι ταξιδιώτες πραγματοποιούν πολλαπλάσια ταξίδια σε σχέση με το παρελθόν και ξοδεύουν περισσότερα από κάθε άλλη εθνικότητα — περίπου 50 δισ. δολάρια περισσότερα από τους Αμερικανούς.
Ωστόσο, το κράτος διατηρεί σημαντικό έλεγχο: εργαζόμενοι σε δημόσιους φορείς παραδίδουν τα διαβατήριά τους, ενώ οι μετακινήσεις τους εγκρίνονται ή αποθαρρύνονται πολιτικά. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Ιαπωνία, όπου οι αφίξεις Κινέζων μειώθηκαν σημαντικά εν μέσω εντάσεων.
Παράλληλα, αλλάζει και το προφίλ των ταξιδιωτών: από οργανωμένα γκρουπ, όλο και περισσότεροι Κινέζοι ταξιδεύουν πλέον αυτόνομα — από 14% το 2005 σε 83% σήμερα.
ΗΠΑ: Ποιος μπαίνει και ποιος όχι
Αντίθετα με την Κίνα, οι ΗΠΑ επηρεάζουν κυρίως την είσοδο ταξιδιωτών. Πολίτες από 19 χώρες δεν δικαιούνται τουριστική βίζα, ενώ οι διαδικασίες έχουν γίνει πιο αυστηρές και χρονοβόρες.
Παράλληλα, περιστατικά ελέγχων στα σύνορα και εικόνες κοινωνικής έντασης λειτουργούν αποτρεπτικά. Σύμφωνα με έρευνες, όλο και περισσότεροι ταξιδιώτες δηλώνουν ότι δεν αισθάνονται ευπρόσδεκτοι, ενώ οι διεθνείς αφίξεις στις ΗΠΑ μειώθηκαν κατά 6%.
Οι Καναδοί, που αποτελούσαν μεγάλο ποσοστό επισκεπτών, περιορίζουν τα ταξίδια τους, με ορισμένους να χαρακτηρίζουν τη χώρα «εχθρική». Το τουριστικό έλλειμμα των ΗΠΑ έφτασε τα 72 δισ. δολάρια το 2025.
Όταν η πολιτική καθορίζει το ταξίδι
Από τους κλειστούς εναέριους χώρους και την αύξηση του κόστους, μέχρι τις βίζες και τις ταξιδιωτικές οδηγίες, η γεωπολιτική επηρεάζει κάθε στάδιο ενός ταξιδιού: τον προορισμό, τη διαδρομή, την τιμή και ακόμη και το αν θα επιτραπεί η είσοδος.
Σε έναν κόσμο πιο συνδεδεμένο αλλά και πιο ασταθή, τα ταξιδιωτικά σχέδια γίνονται ολοένα και πιο ευάλωτα.
Κι όμως, τα ταξίδια δεν είναι απλώς μια πολυτέλεια. Είναι πηγή εμπειριών, γνώσης και κατανόησης. Όπως έγραφε ο Μαρκ Τουέιν, βοηθούν να περιοριστούν οι προκαταλήψεις και να ενισχυθεί η επαφή μεταξύ διαφορετικών πολιτισμών.
Σε μια εποχή εντάσεων, αυτός ο ρόλος γίνεται ακόμη πιο σημαντικός.
*Με πληροφορίες από: Εconomist
Πηγή: in.gr
