Το σχέδιο της κυβέρνησης για τη στήριξη της…

Του Τάσου Δασόπουλου

Εκτός από τα μέτρα στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων που βρίσκονται στη φάση του σχεδιασμού, η κυβέρνηση επεξεργάζεται και ένα δεύτερο σχέδιο, για την ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων της τρέχουσας κρίσης στην οικονομία.

Το σχέδιο έχει στο κέντρο του την ορθή υλοποίηση του Προϋπολογισμού του 2026, χωρίς αποκλίσεις σε μεγέθη πλην του πληθωρισμού, ο οποίος είναι πλέον δεδομένο ότι θα είναι αρκετά υψηλότερος από το 2,2% που έχει θέσει ως στόχο ο Προϋπολογισμός. Βασικό κεφάλαιο σε αυτή την προσπάθεια θα είναι η υλοποίηση του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων των 16,7 δισ. ευρώ, αφού από αυτό κυρίως εξαρτάται αν θα πετύχει η οικονομία ρυθμό ανάπτυξης 2,4%, όπως προβλέπει ο Προϋπολογισμός του 2026.

Το πρώτο βήμα στην κατεύθυνση αυτή είναι να αξιοποιήσουμε την εμπειρία από την προηγούμενη κρίση και να επανεξετάσουμε το κόστος των επενδύσεων που συγχρηματοδοτούνται από την Ε.Ε. Ο επανέλεγχος του κόστους των έργων, κυρίως του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, που θα πρέπει να ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος Αυγούστου, είναι κρίσιμο σημείο, ώστε να μην έχουμε καθυστερήσεις που θα οδηγήσουν σε απώλεια πολύτιμων κοινοτικών πόρων. Αν και είναι σχετικά νωρίς, αφού η κρίση στο Ιράν ολοκλήρωσε μόλις την τρίτη εβδομάδα, θα επανεξεταστεί σε συνεργασία με τους αναδόχους το κόστος κατασκευής των έργων με μια προβολή για την επίπτωση του πληθωρισμού, ώστε να μην έχουμε υπερβάσεις στους προϋπολογισμούς (όπως συνέβη το 2022) και καθυστερήσεις στην ολοκλήρωσή τους. Όσο για τις ιδιωτικές επενδύσεις των 18 δισ. που αναμένουμε φέτος, κρίσιμο ρόλο θα παίξουν η συνολική εικόνα της οικονομίας και η ανθεκτικότητα που θα δείξει στην τρέχουσα κρίση.

Τα εισοδήματα 

Μια δεύτερη κρίσιμη παράμετρος για την πορεία της οικονομίας θα είναι η αύξηση των εισοδημάτων και η διατήρηση –όσο αυτό είναι δυνατό– της αγοραστικής δύναμης των καταναλωτών. Στην κατεύθυνση αυτή, τον επόμενο μήνα αναμένεται να ανακοινωθεί η νέα αύξηση του κατώτατου μισθού, ενώ από την αρχή του χρόνου ισχύουν οι φορολογικές μειώσεις που δρομολογήθηκαν από το 2025 σε μισθωτούς και οικογένειες με παιδιά. Επίσης, θα πρέπει να σχεδιαστεί και ένα νέο γενναίο πακέτο ελαφρύνσεων, το οποίο θα ανακοινωθεί στη ΔΕΘ, ώστε να συντηρηθεί η οριζόντια αύξηση των εισοδημάτων μέσα σε άλλη μία κρίση όπως η τρέχουσα. 

Τη στήριξη της αγοραστικής δύναμης απέναντι στον υψηλό πληθωρισμό που αναμένεται θα την εξασφαλίσουν τα μέτρα που βρίσκονται σε αυτή τη φάση σχεδιασμού από την κυβέρνηση και θα διατεθούν μέχρι να ομαλοποιηθούν οι τιμές στην αγορά.

Η πρόοδος στα δημοσιονομικά 

Στον τομέα της συνέχισης της δημοσιονομικής εξυγίανσης, όσο και αν αυτό ακούγεται παράλογο, τα πράγματα είναι καλύτερα. Τα φορολογικά έσοδα –ειδικά από έμμεσους φόρους– θα είναι υψηλότερα λόγω πληθωρισμού. To 2022 οι έμμεσοι φόροι αυξήθηκαν κατά 10,7% ή 3,04 δισ. ευρώ λόγω και του εισαγόμενου πληθωρισμού, από τις τιμές της ενέργειας. Ο μόνος λόγος να μην πάνε καλά τα έσοδα από φόρους είναι να καταρρεύσει η ιδιωτική κατανάλωση, η οποία αναμένεται φέτος να αυξηθεί κατά 1,9%. Στον τομέα των δαπανών θα πρέπει να υπάρξουν κεντρικές αποφάσεις, ώστε οι Βρυξέλλες να μην μετρήσουν στις οροφές δαπανών τα έκτακτα μέρα για τη στήριξη από τις επιπτώσεις της κρίσης, κάτι που φαίνεται λογικό, αφού οι επιπτώσεις της κρίσης θα είναι οριζόντιες για όλες τις χώρες της Ε.Ε. 

Με αυτά τα δεδομένα η Ελλάδα θα πετύχει τον στόχο της για πρωτογενές πλεόνασμα 2,6% του ΑΕΠ και δημοσιονομικό έλλειμμα 0,5% του ΑΕΠ. Θετική θα είναι η κρίση και για την πορεία του χρέους. Ο υψηλότερος πληθωρισμός θα αυξήσει το ονομαστικό ΑΕΠ και θα μειώσει τον λόγο του χρέους ως προς το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν. Το δημόσιο χρέος, με τη βοήθεια και των 7 δισ. ευρώ που θα αποπληρώσει πρόωρα η Ελλάδα στο διμερές δάνειο με την Ευρωζώνη, αναμένεται να μειωθεί ως ποσοστό του ΑΕΠ κατά περίπου 10% του ΑΕΠ, αντί 7,7% του ΑΕΠ που προβλέπει ο Προϋπολογισμός, στο 135,2% του ΑΕΠ, από 145,9% του ΑΕΠ το 2025.

Μεταρρυθμίσεις 

Ένα ακόμη κεφάλαιο που θα πρέπει να προσεχθεί ειδικότερα στην παρούσα συγκυρία, είναι η συνέχιση και ολοκλήρωση των μεταρρυθμίσεων που αναμένει επί χρόνια η οικονομία, όπως η επιτάχυνση της απονομής δικαιοσύνης, το κτηματολόγιο, τα πολεοδομικά σχέδια σε όλη τη χώρα, η μείωση της γραφειοκρατίας, που έχουν άλλωστε δρομολογηθεί μέσα από τα κονδύλια του ΤΑΑ. Οι 76 μεταρρυθμίσεις του ΤΑΑ και οι άλλες που είναι αποτέλεσμα εθνικής πρωτοβουλίας θα βελτιώσουν ακόμη περισσότερο την ανθεκτικότητας της χώρας στις παγκόσμιες κρίσεις.

Πιέσεις για αλλαγές στην Ε.Ε. 

Τέλος, ένα μεγάλο βήμα για να ξεπεράσει γρήγορα η χώρα τις όποιες συνέπειες από την κρίση στο Ιράν, είναι και η πίεση της Ελλάδας μαζί με τις υπόλοιπες χώρες της Ε.Ε. στην κατεύθυνση της δημιουργίας μιας ενιαίας, καλά δομημένης αγοράς ενέργειας. Το επιθυμητό είναι να αποφασιστεί από τις Βρυξέλλες η ενοποίηση δικτύων μεταφοράς και αποθήκευσης ενέργειας και να ενοποιηθούν τα τέλη διέλευσης, ώστε να μειωθεί το κόστος ενέργειας και η Ευρώπη να γίνει πιο ανθεκτική σε ενεργειακές κρίσεις. 

Προς το παρόν, θα πρέπει Κομισιόν και κράτη να βρουν και να υλοποιήσουν το κατάλληλο πακέτο μέτρων, ώστε να στηρίξουν για όσο καιρό χρειαστεί επιχειρήσεις και νοικοκυριά που θα δοκιμαστούν από την κρίση.