Του Δημήτρη Γκάτσιου
Στη… βαριά σκιά ενός επαπειλούμενου ενεργειακού ιλίγγου, που θα θέσει σε δίνη τους προϋπολογισμούς εκατομμυρίων καταναλωτών και επιχειρήσεων στα κράτη-μέλη, οι “27” της Ένωσης έριξαν αυλαία, νωρίς τα ξημερώματα της Παρασκευής, στις εργασίες μιας Συνόδου Κορυφής, με χαρακτηριστικά κρισιμότητας ανάλογα με το ευρωπαϊκό συμβούλιο του Ιουλίου του 2020, το οποίο καταμεσής του πανδημικού ιού αποτέλεσε τον πυροδότη σχηματισμού του Ταμείου Ανάκαμψης. Η αποσταθεροποίηση στη Μέση Ανατολή, υπό το πρίσμα μιας γενικότερης περιφερειακής σύγκρουσης, σε συνδυασμό με τη διαταραχή της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα στενά του Ορμούζ και τα θυελλώδη απόνερα στην ενέργεια ορίζουν ως κεντρικό ζητούμενο των κρατών-μελών το σταδιακό άνοιγμα μιας βεντάλιας παρεμβάσεων, που θα θέσει (όσο αυτό είναι εφικτό, λόγω της αδυναμίας απαντήσεων για τη διάρκεια και την ένταση του αμερικανοϊσραηλινού πολέμου με το Ιράν) αναχώματα στις πιέσεις.
Το σήμα
Το ενδοοικογενειακό μοτίβο παρέμεινε και σε αυτή τη Σύνοδο στις Βρυξέλλες σταθερό μέχρι κεραίας. Επιβεβαιώνοντας τη ρήση περί “ενός καραβιού που στα μείζονα αργεί να στρίψει”, οι “27” βρέθηκαν, ουσιαστικά, χωρισμένοι σε δύο στρατόπεδα. Το πρώτο, που με πρόταγμα τα διδάγματα της ενεργειακής κρίσης του 2022, αναδεικνύει την ανάγκη άμεσων και στοχευμένων κινήσεων αρωγής των ευρωπαίων πολιτών. Το δεύτερο, που με σημαία την ανάγκη να μην ανατραπούν οι κανόνες της δημοσιονομικής πειθαρχίας, στέκεται σταθερό στην όχθη της αποφυγής βεβιασμένων κινήσεων. Και η Αθήνα; Η επιστροφή του πρωθυπουργού από τη βελγική πρωτεύουσα ταυτίζεται με την έναρξη ενός νέου κύκλου εσωτερικών συσκέψεων με το οικονομικό επιτελείο, που θα οριοθετήσει την επόμενη φάση των μέτρων απέναντι στο ενεργειακό σοκ για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Μια επόμενη φάση, η οποία θα έχει ως βατήρα εκκίνησης το υπερπλεόνασμα των δύο δισεκατομμυρίων ευρώ και θα συμπορεύεται με το ευρωπαϊκό πράσινο φως για παρεμβάσεις ευελιξίας. “Απαιτείται δράση με άμεσα μέτρα ανακούφισης όπου είναι δυνατόν και διαρθρωτικές αλλαγές όπου είναι αναγκαίο”, ήταν το σήμα που εξέπεμψε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν.
Το σταθερό σημείο στον ορίζοντα
Οι σαρωτικές σε ένταση εξελίξεις στην ευρύτερη ελληνική γειτονιά ή αλλιώς στα ανατολικά εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με αντίκτυπο στο ενεργειακό κόστος που αντιμετωπίζουν τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις μετατρέπουν την πορεία των επόμενων εβδομάδων σε μια άσκηση κινούμενης άμμου. Είναι ενδεικτικό ότι οι πιέσεις στις αγορές αλλάζουν εξακολουθητικά ταχύτητα, με χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτό της προηγούμενης Πέμπτης. Όταν στον απόηχο των επιθέσεων σε εγκαταστάσεις του Ιράν στο South Pars (αποτελεί μέρος του μεγαλύτερου κοιτάσματος φυσικού αερίου στον κόσμο) και στη βιομηχανική περιοχή Ras Laffan στο Κατάρ (στεγάζεται η μεγαλύτερη μονάδα εξαγωγής LNG παγκοσμίως) προκλήθηκε ασφυξία. Υπό αυτό το πρίσμα, το Μέγαρο Μαξίμου, μετά και τα σχετικά μηνύματα από τις Βρυξέλλες, εξετάζει νέα, στοχευμένα μέτρα, με άγνωστη (προς το παρόν) την ημερομηνία ανακοίνωσης και εφαρμογής. Ο πρωθυπουργός έσπευσε, όταν τα φώτα της Συνόδου Κορυφής χαμήλωσαν, να επισημάνει πως η κυβέρνηση είναι “έτοιμη, στο πλαίσιο των δυνατοτήτων της, να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις των αυξήσεων σε καύσιμα και ηλεκτρική ενέργεια”. Πολλαπλασιαστής είναι, σε παράλληλο χρόνο, η καθαρή δήλωση της κ. Φον Ντερ Λάιεν, ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα ενισχύσει περαιτέρω την ευελιξία των κρατικών ενισχύσεων και θα συνεργαστεί στενά με τα κράτη-μέλη για τη μείωση του κόστους καυσίμων στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. “Είμαστε εδώ, για να δώσουμε τις απαραίτητες λύσεις στα προβλήματα που αντιμετωπίζει και θα αντιμετωπίσει η κοινωνία από τη συνεχιζόμενη σύρραξη στη Μέση Ανατολή”, σχολιάζει μιλώντας στο “Κ” κυβερνητικό στέλεχος.
Η Ηρώδου Αττικού 19 σε κάθε περίπτωση (κάτι που φαίνεται και από τις τοποθετήσεις του κυβερνητικού εκπροσώπου στην αίθουσα της ενημέρωσης) είναι ιδιαίτερα προσεκτική όσον αφορά το χρόνο της αποκάλυψης των επόμενων παρεμβάσεων, οι οποίες έχουν δύο κεντρικά σημεία αναφοράς. Τη στήριξη αυτών που πραγματικά έχουν ανάγκη ή αλλιώς των ευάλωτων νοικοκυριών. Τον άξονα των αντοχών του κρατικού προϋπολογισμού και της δημοσιονομικής ισορροπίας. Διόλου τυχαία, σε αυτό το σκηνικό, ο πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, επεσήμανε ότι η διάρκεια και το μέγεθος της διαταραχής θα καθορίσουν ποια εργαλειοθήκη θα χρησιμοποιηθεί. “Απαιτείται αποφασιστικότητα, αίσθηση καθήκοντος και πάνω από όλα ταχύτητα. Δεν είναι ώρα για δισταγμούς, είναι ώρα για αποφάσεις“, ανέφερε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας, δείχνοντας και αυτός με τον τρόπο του ότι τα κυβερνητικά ραντάρ είναι διαρκώς στραμμένα στις απαντήσεις που πρέπει να δοθούν στο μετέωρο βήμα της ενεργειακής σκακιέρας.
Το επόμενο στάδιο
Με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να κρατάει στα χέρια της την μπαγκέτα των εξελίξεων (από το τέμπο της εξαρτάται η ταχύτητα των κινήσεων), ο οδικός χάρτης ορίζεται από τα συμπεράσματα της Συνόδου Κορυφής. Οι “27” της Ένωσης ζητούν από την Κομισιόν να παρουσιάσει χωρίς καθυστέρηση μια συστάδα στοχευμένων προσωρινών μέτρων, με σκοπό την αντιμετώπιση των αυξήσεων στις τιμές των εισαγόμενων ορυκτών καυσίμων, που οφείλονται στην κρίση στη Μέση Ανατολή. Ταυτόχρονα, οι ηγέτες προτρέπουν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να κινηθεί προς την κατεύθυνση λήψης άμεσων μέτρων για τη μείωση των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας, προκειμένου να περιοριστούν οι οικονομικές συνέπειες. Στην κυβερνητική ατζέντα βρίσκονται υπό εξέταση όλα τα σενάρια. Όπως, για παράδειγμα, η μείωση φόρων που επιβαρύνουν τις τιμές καυσίμων. Μια κίνηση την οποία προέταξε για πρώτη φορά στη διάρκεια της θητείας του ο κ. Μητσοτάκης, αφήνοντας ανοιχτό παράθυρο στο ενδεχόμενο μείωσης του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης. Αν και δεν έχουμε φτάσει ακόμη σε αυτό το ορόσημο, καθώς φαίνεται να προηγούνται έτερες παρεμβάσεις, η οπτική του Μεγάρου Μαξίμου είναι στραμμένη στο ευμετάβλητο της αγοράς ενέργειας και στις έντονες διακυμάνσεις των τιμών. Η παντελής απουσία σταθερότητας σε αυτό το πεδίο είναι και ο λόγος που η κυβέρνηση επιλέγει να κρατάει συνεχώς εφεδρείες, οι οποίες θα χρειαστούν εφόσον η σύρραξη στη Μέση Ανατολή τραβήξει σε βάθος χρόνου.
* Αναδημοσίευση από την εφημερίδα “Κεφάλαιο”
Πηγή: capital.gr
