Του Τάσου Δασόπουλου
Το “μαξιλάρι” των έκτακτων συνθήκων που επιβάλλουν οι νέοι δημοσιονομικοί κανόνες, ειδικά για τις χώρες με μεγάλο χρέος, θα επιστρατεύσει το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για να χρηματοδοτήσει τα μέτρα στήριξης επιχειρήσεων και νοικοκυριών αν η κρίση στη Μέση Ανατολή έχει μεγάλη διάρκεια.
Το απόθεμα αυτό (υπολογίζεται στα 5-6 δισ. ευρώ) είναι η υπεραπόδοση της οικονομίας για το 2024 και το 2025, η οποία δεν μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για μόνιμα μέτρα ελάφρυνσης. Ως γνωστόν, το 2024 το πρωτογενές πλεόνασμα ανήλθε στα 11,4 δισ. ευρώ. Από αυτό, για μόνιμες παρεμβάσεις διατέθηκαν 3 δισ. ευρώ, ενώ 4 δισ. ευρώ δόθηκαν για τη μείωση χρέους. Η μείωση του χρέους χρηματοδοτήθηκε από τα έσοδα, συνολικού ύψους 8 δισ. ευρώ, τα οποία είχε το Δημόσιο από αποκρατικοποιήσεις, λόγω της ιδιωτικοποίησης των εμπορικών τραπεζών.
Τα υπόλοιπα 4,4 δισ. του πλεονάσματος έγιναν “απόθεμα για δύσκολες μέρες”, όπως προβλέπουν οι νέοι δημοσιονομικοί κανόνες. Το 2025 ο στόχος ήταν για πρωτογενές πλεόνασμα 3,7% του ΑΕΠ ή 9, 1 δισ. ευρώ, αλλά αναμένεται να ξεπεράσει τα 10 δισ. ευρώ. Από αυτά, οι μόνιμες παρεμβάσεις φτάνουν σωρευτικά τα 7,9 δισ. ευρώ, άρα και από τον προηγούμενο χρόνο υπάρχει ένα ποσό τουλάχιστον 2 δισ. που θα μείνει στο αποθεματικό.
Το “μαξιλάρι” αυτό, σύμφωνα με τους νέους δημοσιονομικούς κανόνες, θα πρέπει να τηρείται απαρέγκλιτα ειδικά από τις χώρες με μεγάλο χρέος όπως η Ελλάδα, για να μην έχουν απόκλιση από τον στόχο για έλλειμμα έως 3% του ΑΕΠ. Και σε αυτό το θέμα η Ελλάδα βρίσκεται σε μια πιο άνετη θέση. Τούτο με δεδομένο ότι και φέτος θα έχει ισοσκελισμένο Προϋπολογισμό, ενώ το 2024 και 2025 είχε καθαρό πλεόνασμα στον Προϋπολογισμό της. Άρα σήμερα, εν όψει ενός νέου κύματος πληθωρισμού, το “μαξιλάρι” μπορεί να διατεθεί για να ενισχύσει νοικοκυριά και επιχειρήσεις, ώστε η χώρα να διατηρήσει θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης, που είναι και το ζητούμενο.
Συντονισμός με Βρυξέλλες
Βεβαίως, ό,τι γίνει αυτή τη φορά θα πρέπει να αποφασιστεί στις Βρυξέλλες, όπου συζητείται παράλληλα σε κεντρικό επίπεδο η μείωση των τελών μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, που φτάνουν το 18% του συνολικού κόστους της ενέργειας που διακινείται εντός της Ε.Ε.
Οι Βρυξέλλες επιμένουν επίσης ότι κάθε είδους μέτρο θα πρέπει να δικαιολογείται από την οξύτητα της κατάστασης. Για παράδειγμα, θα πρέπει να υπάρξει ένα ανώτατο όριο στις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, πάνω από τις οποίες θα μπαίνουν αυτόματα σε εφαρμογή τα έκτακτα μέτρα στήριξης. Τα όρια αυτά θα πρέπει να λαμβάνουν υπ’ όψιν τις ιδιαιτερότητες του κάθε κράτους-μέλους και τις δημοσιονομικές του δυνατότητες, ώστε να μην έχουμε ανεξέλεγκτη αύξηση ελλειμμάτων και χρέους. Επίσης, θα πρέπει να λαμβάνεται υπ’ όψιν και η οξύτητα του φαινομένου του πληθωρισμού σε κάθε χώρα, αφού άλλες χώρες έχουν υψηλή και άλλες μέτρια ή χαμηλή εξάρτηση από το πετρέλαιο.
Τα ερωτηματικά
Με βάση τους νέους κανονισμούς, υπάρχει η πρόβλεψη για έκτακτα μέτρα κάτω από έκτακτες συνθήκες, όπως ο πόλεμος ΗΠΑ και Ισραήλ με το Ιράν. Εκείνο που όμως είναι ασαφές, αν και δεν θα έπρεπε, είναι η δημοσιονομική αντιμετώπιση του κόστους των έκτακτων μέτρων, με δεδομένο ότι μοναδικό κριτήριο για την αξιολόγηση της προόδου των τετραετών δημοσιονομικών σχεδίων είναι οι προαποφασισμένες οροφές αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών.
Κανονικά, για χώρες οι οποίες διαθέτουν απόθεμα και χαμηλό έλλειμμα, όπως η Ελλάδα, το ποσό των έκτακτων μέτρων το οποίο χρηματοδοτείται από το δημοσιονομικό “μαξιλάρι” κάθε χώρας δεν μπορεί να αθροιστεί με τις υπόλοιπες καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Τι συμβαίνει, όμως, με τις χώρες που έχουν έλλειμμα μεγαλύτερο από 3% του ΑΕΠ σήμερα; Ο κανονισμός προνοεί ότι σε εξαιρετικά απρόβλεπτες δημοσιονομικές συνθήκες για κάποια χώρα ενεργοποιείται συνολική ρήτρα διαφυγής για όσο καιρό συνεχίζεται η κρίση.
Το πρόβλημα είναι ότι, αν ακολουθηθεί μια τέτοια λύση, θα πρέπει πάνω από τα 3/5 των κρατών μελών της Ε.Ε. να εισέλθουν σε μια περίοδο όπου δεν θα υπάρχουν όρια για χρέος και ελλείμματα, ενώ τα άλλα 2/5, τα οποία ακολουθούν συνετή δημοσιονομική πολιτική, θα υπομένουν περιορισμούς. Αυτό είναι ένα θέμα που θα πρέπει να συζητηθεί και να αποφασιστεί κεντρικά πριν ισχύσει στην πράξη.
Πηγή: capital.gr
