Του Χάρη Φλουδόπουλου
Σε κρίσιμο σταυροδρόμι βρίσκεται η ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική, καθώς η νέα αναταραχή στη Μέση Ανατολή και η άνοδος των τιμών σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο επαναφέρουν στο προσκήνιο τον κίνδυνο μιας νέας ενεργειακής κρίσης. Με τις τιμές του Brent να κινούνται κοντά στα 100 δολάρια και το φυσικό αέριο να σταθεροποιείται πέριξ των 50 €/MWh, οι Ευρωπαίοι ηγέτες καλούνται στη Σύνοδο Κορυφής της Πέμπτης να δώσουν σαφές στίγμα για τα μέτρα που θα ενεργοποιηθούν.
Στο επίκεντρο των διαβουλεύσεων βρίσκεται ο “οδικός χάρτης” της Κομισιόν, όπως αποτυπώνεται στην επιστολή της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν προς τους 27, με στόχο την ανάσχεση της ενεργειακής επιβάρυνσης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εστιάζει σε τέσσερις βασικούς άξονες που επηρεάζουν άμεσα το τελικό κόστος ενέργειας:
– Τιμές ηλεκτρικής ενέργειας
– Χρεώσεις δικτύων
– Φορολογία
– Κόστος ρύπων (ETS)
Οι παρεμβάσεις διακρίνονται σε άμεσες και πιο δομικές, με την Κομισιόν να αφήνει ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο ενεργοποίησης εθνικών μηχανισμών έκτακτης ανάγκης για τον περιορισμό της επίδρασης των υψηλών τιμών φυσικού αερίου στην ηλεκτροπαραγωγή, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα διαταραχθεί η ενιαία αγορά.
Παράλληλα, στο τραπέζι παραμένει και το σενάριο επανασχεδιασμού του πλαφόν στο φυσικό αέριο, με πιθανές τροποποιήσεις σε σχέση με το μηχανισμό του 2022-2023, όταν το όριο είχε τεθεί στα 180 €/MWh χωρίς τελικά να ενεργοποιηθεί.
Σύμφωνα με τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου, στο εσωτερικό της ΕΕ διαμορφώνονται δύο διακριτές γραμμές:
Από τη μία πλευρά, χώρες που εμφανίζονται επιφυλακτικές, εκτιμώντας ότι η κρίση μπορεί να αποδειχθεί παροδική και δεν απαιτεί άμεση λήψη μέτρων.
Από την άλλη, κράτη-μέλη –μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα– που θεωρούν αναγκαία την προετοιμασία συγκεκριμένων και στοχευμένων παρεμβάσεων, ώστε να μπορούν να ενεργοποιηθούν άμεσα σε περίπτωση επιδείνωσης της κατάστασης.
Όπως σημείωσε ο κ. Παπασταύρου, “είναι απαραίτητο να προετοιμαστούν από τώρα εργαλεία και ευελιξίες, ώστε η Ευρώπη να μην βρεθεί ξανά πίσω από τις εξελίξεις”.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει η ελληνική πλευρά στην ανάγκη ταχύτερων αντανακλαστικών σε σχέση με το παρελθόν. Ο υπουργός υπενθύμισε ότι στην ενεργειακή κρίση του 2022 η Ευρώπη χρειάστηκε περίπου 12 μήνες για να αντιδράσει αποτελεσματικά.
“Πρέπει να μάθουμε από τα λάθη μας και να θωρακίσουμε το σύστημα”, ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι σήμερα υπάρχει ήδη ένα “οπλοστάσιο” εργαλείων που μπορεί να δημιουργήσει αναχώματα στην άνοδο του ενεργειακού κόστους.
Ταυτόχρονα, ξεκαθάρισε ότι η ενεργειακή μετάβαση και η απανθρακοποίηση δεν μπορούν να μπουν σε δεύτερη μοίρα, παρά τις πιέσεις της συγκυρίας, καθώς αποτελούν βασικό πυλώνα για μια πιο ανταγωνιστική ευρωπαϊκή οικονομία.
Ωστόσο, η εφαρμογή των μέτρων δεν είναι απλή υπόθεση. Η εμπειρία των προηγούμενων παρεμβάσεων δείχνει ότι η μείωση φόρων στους λογαριασμούς ρεύματος εξαρτάται από τη δημοσιονομική ισχύ κάθε χώρας. Επιπλέον η περικοπή χρεώσεων δικτύων απαιτεί κρατική χρηματοδότηση για να καλυφθούν τα επενδυτικά κενά. Επίσης οι εθνικές παρεμβάσεις ενδέχεται να δημιουργήσουν στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό.
Χώρες με μεγαλύτερα δημοσιονομικά περιθώρια, όπως η Γερμανία, μπορούν να στηρίξουν πιο επιθετικά τις οικονομίες τους, εντείνοντας τις ανισορροπίες εντός της ενιαίας αγοράς.
Από ελληνικής πλευράς, δίνεται σαφές μήνυμα ότι οποιαδήποτε μέτρα θα πρέπει να κινούνται εντός των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων.
Ο κ. Παπασταύρου τόνισε ότι είναι κρίσιμο “να μην δημιουργηθεί εικόνα δημοσιονομικής χαλάρωσης που θα υπονομεύσει τη σταθερότητα”, επισημαίνοντας ότι η χώρα διαθέτει εργαλεία για στήριξη, τα οποία θα ενεργοποιηθούν ανάλογα με την πορεία της κρίσης.
Όπως ανέφερε, η κυβέρνηση θα παρέμβει εφόσον απαιτηθεί, ώστε να στηρίξει νοικοκυριά και επιχειρήσεις, αξιοποιώντας τη δημοσιονομική ευελιξία που επιτρέπουν οι ευρωπαϊκοί κανόνες.
Το μήνυμα της Συνόδου
Η αυριανή Σύνοδος Κορυφής αναμένεται να αποτελέσει το πρώτο κρίσιμο τεστ για τη συνοχή της ευρωπαϊκής απάντησης.
“Η Ευρώπη οφείλει να στείλει ένα σαφές μήνυμα στους πολίτες και τις επιχειρήσεις ότι είναι παρούσα”, σημείωσε ο υπουργός, υπογραμμίζοντας ότι η προετοιμασία των μέτρων πρέπει να γίνει εκ των προτέρων και όχι εκ των υστέρων.
Το ζητούμενο, σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές, δεν είναι μόνο η άμεση αποκλιμάκωση των τιμών, αλλά και η ενίσχυση της ανθεκτικότητας της ευρωπαϊκής ενεργειακής αγοράς απέναντι σε γεωπολιτικούς κραδασμούς.
Σε κάθε περίπτωση, οι αποφάσεις των ηγετών θα καθορίσουν όχι μόνο την αντίδραση στην τρέχουσα κρίση, αλλά και το πλαίσιο με το οποίο η Ευρώπη θα αντιμετωπίσει τις επόμενες ενεργειακές προκλήσεις.
Πηγή: capital.gr
