Της Ξανθής Γούναρη
Δεν χρειάστηκε να αγγίξει το πετρέλαιο τα 100 δολάρια το βαρέλι λόγω των πολεμικών συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή για να ξεκινήσει μια ακόμη ανοδική πορεία στις τιμές των τροφίμων στην ελληνική αγορά. Ήδη μέσα στις πρώτες δέκα εβδομάδες του 2026 έχουν καταγραφεί αυξήσεις τιμών σε περισσότερους από 7.500 κωδικούς προϊόντων, σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες. Το νέο αυτό κύμα ανατιμήσεων έρχεται να προστεθεί στις αυξήσεις σε περισσότερους από 11.500 κωδικούς που είχαν σημειωθεί στο τελευταίο τρίμηνο του 2025, με βάση τα στοιχεία από τους ελέγχους που διενήργησε η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή.
Η έκταση του φαινομένου δεν περιορίζεται σε μεμονωμένες κατηγορίες προϊόντων που επηρεάζονται έντονα από τις διεθνείς πιέσεις –όπως το μοσχάρι, ο καφές και η σοκολάτα– αλλά απλώνεται σε ένα ευρύ φάσμα βασικών ειδών καθημερινής κατανάλωσης. Γιαούρτι, τυριά, αυγά, βούτυρο, κοτόπουλο, χοιρινό, αλλαντικά, ακόμη και βρεφικές τροφές βρίσκονται ανάμεσα στα προϊόντα που εμφανίζουν αυξήσεις, δημιουργώντας ένα περιβάλλον έντονης ανησυχίας για την εξέλιξη των τιμών στο ράφι.
Πλαφόν πριν ξεφύγουν οι τιμές
Καθώς τα τελευταία χρόνια έχει αποδειχθεί επανειλημμένα ότι κάθε ενεργειακή αναταραχή μεταφέρεται με μεγάλη ταχύτητα στην τελική τιμή των προϊόντων, η κυβέρνηση επιχειρεί να προλάβει μια νέα ανεξέλεγκτη άνοδο των τιμών. Στο πλαίσιο αυτό επιβλήθηκε πλαφόν στο περιθώριο κέρδους σε 61 κατηγορίες προϊόντων σούπερ-μάρκετ, καθώς και στα υγρά καύσιμα, με ισχύ τουλάχιστον μέχρι το τέλος Ιουνίου.
Τα μέτρα καλύπτουν το σύνολο της αγοράς, από τη βιομηχανία τροφίμων και το οργανωμένο λιανεμπόριο μέχρι τις εταιρείες εμπορίας καυσίμων και τα πρατήρια, ενώ ταυτόχρονα προβλέπεται εντατικοποίηση των ελέγχων από τη νέα Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς.
Για όσους παρανομήσουν, τα πρόστιμα κυμαίνονται από 5.000 έως 5.000.000 ευρώ, με δημοσιοποίηση της επωνυμίας του παραβάτη. Σε περίπτωση υποτροπής, το πρόστιμο διπλασιάζεται. Επιπλέον, πρόστιμο έως 50.000 ευρώ προβλέπεται για όποιον αποκρύψει ή παραποιήσει στοιχεία κατά τους ελέγχους.
Ο πληθωρισμός των τροφίμων
Η ενεργοποίηση του μέτρου έρχεται σε μια περίοδο όπου οι πληθωριστικές πιέσεις στα τρόφιμα έχουν ήδη ενισχυθεί. Τον Φεβρουάριο ο πληθωρισμός των τροφίμων έφτασε στο 5,2%, συνεχίζοντας μια ανοδική πορεία που είχε ξεκινήσει από τον Οκτώβριο.
Η εξέλιξη αυτή προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία, καθώς τα τρόφιμα αντιστοιχούν περίπου στο 21% των συνολικών δαπανών των ελληνικών νοικοκυριών. Με δεδομένο ότι η ένταση στη Μέση Ανατολή μπορεί να επιτείνει τις ενεργειακές αναταράξεις, υπάρχει φόβος ότι οι επόμενες αυξήσεις τιμών θα προστεθούν πάνω σε ήδη ακριβό επίπεδο τιμών στο ράφι.
Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τον Φεβρουάριο αποτυπώνουν καθαρά το μέγεθος των πιέσεων σε ορισμένες κατηγορίες. Το μοσχαρίσιο κρέας εμφανίζει ετήσια αύξηση 25,6%, οι σοκολάτες 16,7%, ο καφές 15% και τα φρούτα 13,5%. Σημαντικές αυξήσεις καταγράφονται επίσης στη μαργαρίνη και στα φυτικά λίπη με 9,2%, στα λαχανικά με 7,2%, στα πουλερικά με 6,5% και στα ψάρια με 5,4%, ενώ μικρότερες αλλά σταθερές αυξήσεις εμφανίζονται στα γαλακτοκομικά, τα αυγά και το ψωμί.
Οι κωδικοί που καίνε
Η ανάλυση των 7.500 ανατιμημένων κωδικών προϊόντων μέσα στις πρώτες δέκα εβδομάδες του έτους επιβεβαιώνει την ευρεία διάχυση του φαινομένου στην αγορά. Πρώτη σε αριθμό κωδικών εμφανίζεται η κατηγορία του μοσχαριού με 1.450 προϊόντα και μέση ανατίμηση περίπου 3%. Ακολουθεί το συσκευασμένο τυρί με 930 κωδικούς και αύξηση 6,6%, ενώ τα αυγά εμφανίζουν περίπου 200 κωδικούς με μέση αύξηση 8%.
Στην κατηγορία του κρέατος το χοιρινό καταγράφει 257 κωδικούς με μέση αύξηση 3,2%. Ιδιαίτερη περίπτωση αποτελούν τα αλλαντικά, όπου σε 174 κωδικούς καταγράφεται η υψηλότερη μέση ανατίμηση ολόκληρης της λίστας, που φτάνει το 22%. Στα γαλακτοκομικά, το γιαούρτι εμφανίζει 257 κωδικούς με αύξηση 7,3%, σημαντικά υψηλότερη από το γάλα, το οποίο σε μόλις 39 κωδικούς εμφανίζει αύξηση 3,5%, ενώ το βούτυρο σε 48 κωδικούς καταγράφει ανατίμηση 8,3%.
Στα προϊόντα παντοπωλείου ξεχωρίζουν τα αρτοσκευάσματα με 154 κωδικούς και αύξηση 7,5%, ο καφές με 138 κωδικούς και αύξηση περίπου 6%, οι χυμοί με 33 κωδικούς και αύξηση 9,22%, καθώς και η σοκολάτα με 42 κωδικούς και μέση ανατίμηση 7,84%. Τα αναψυκτικά κινούνται πιο ήπια, με 136 κωδικούς να εμφανίζουν αύξηση γύρω στο 5,5%, ενώ οι κρέμες βρεφικής ηλικίας σε 102 κωδικούς καταγράφουν αύξηση 4,5%. Ακόμη και σε μη διατροφικά προϊόντα καταγράφονται αυξήσεις, καθώς τα σαμπουάν σε 128 κωδικούς εμφανίζουν άνοδο 3,3%.
Πρέπει ωστόσο να σημειωθεί ότι τα ποσοστά αυτά αποτελούν αριθμητικούς μέσους όρους και όχι σταθμισμένους δείκτες. Με άλλα λόγια, κάθε κωδικός μετράει το ίδιο ανεξάρτητα από τον όγκο πωλήσεών του. Επιπλέον, οι συγκεκριμένοι κωδικοί δεν αντιπροσωπεύουν το σύνολο των προϊόντων που κυκλοφορούν στην αγορά, αλλά μόνο εκείνα στα οποία καταγράφηκε αύξηση τιμής, γεγονός που σημαίνει ότι αποτελούν ουσιαστικά το κατώτατο όριο της πραγματικής έκτασης των ανατιμήσεων.
Ανατιμήσεις και στα οπωροκηπευτικά
Παράλληλα, σημαντικές ανατιμήσεις καταγράφονται και στην αγορά των οπωροκηπευτικών. Τα δελτία τιμών του Οργανισμού Κεντρικών Αγορών και Αλιείας δείχνουν ότι μέσα σε μόλις δύο εβδομάδες σημειώθηκαν έντονες μεταβολές στη χονδρική αγορά.
Συγκρίνοντας τις τιμές της 26ης Φεβρουαρίου με εκείνες της 10ης Μαρτίου προκύπτει ότι τα κολοκύθια αυξήθηκαν από 1,30 σε 1,70 ευρώ το κιλό, το κουνουπίδι από 0,80 σε 1,40 ευρώ, ενώ οι μελιτζάνες από 1,80 ευρώ εκτινάχθηκαν στα 2,60 ευρώ. Τα μπρόκολα επίσης αυξήθηκαν σημαντικά, από 1,30 σε 2,20 ευρώ το κιλό. Στα φρούτα, τα μήλα και τα εσπεριδοειδή παρέμειναν σχετικά σταθερά, ωστόσο τα τοματίνια σημείωσαν εντυπωσιακή άνοδο, από 3,50 ευρώ στα 5 ευρώ το κιλό, αύξηση που προσεγγίζει το 43%.
Στο στόχαστρο των ελέγχων
Σύμφωνα με πληροφορίες, το βάρος των ελέγχων αναμένεται να πέσει στο χονδρεμπόριο κρεάτων, σε μεγάλες εταιρείες γαλακτοκομικών και τυροκομικών προϊόντων, σε παραγωγούς και εισαγωγείς σοκολάτας και καφέ, καθώς και σε βιομηχανίες αλλαντικών και παραγωγούς αυγών.
Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι η πιο άμεση αντίδραση των επιχειρήσεων θα είναι η εντατικοποίηση των προσφορών και των προωθητικών ενεργειών. Οι εταιρείες που δεν έχουν προχωρήσει σε σημαντικές ανατιμήσεις μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα promotions, ώστε να διατηρήσουν χαμηλό το περιθώριο κέρδους τους. Αντίθετα, όσοι έχουν ήδη αυξήσει τις τιμές βρίσκονται αντιμέτωποι με πολύ περιορισμένα περιθώρια κινήσεων, καθώς το τρίμηνο μπλόκο στις προσφορές προϊόντων που ανατιμώνται συνεχίζει να βρίσκεται σε ισχύ έως 30 Ιουνίου 2026, περιορίζοντας σημαντικά τη δυνατότητα περαιτέρω αναπροσαρμογών.
Πηγή: capital.gr
