Εν μέσω στρατηγικής ασάφειας, διάχυσης της κρίσης, ισχυρών αναταράξεων στη διεθνή οικονομία και χωρίς ορατή στρατηγική εξόδου, ο πόλεμος που κήρυξαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ κατά του θεοκρατικού Ιράν πριν από δύο εβδομάδες αποκτά όλο και ευρύτερες γεωπολιτικές διαστάσεις, από τις οποίες είναι πολύ νωρίς να κρίνει κανείς ποιος θα βγει τελικά χαμένος ή νικητής.
Μέσα στην «ομίχλη του πολέμου» ωστόσο αναλυτές διαβλέπουν, τουλάχιστον στην παρούσα φάση, δύο αφανείς πρωταγωνιστές εκ του παρασκηνίου ως κύριους ωφελημένους. «Σε αυτό το σημείο, θα στοιχημάτιζα στη Ρωσία και την Κίνα», γράφει στην «Washington Post» ο Μαξ Μπουτ, εξέχων ρωσοαμερικανός στρατιωτικός ιστορικός και συγγραφέας.
Χθες μάλιστα η κυβέρνηση Τραμπ έδωσε 30ήμερη απαλλαγή κυρώσεων σε τρίτες χώρες για την αγορά ρωσικού αργού πετρελαίου και προϊόντων του που είναι ήδη υπό θαλάσσια μεταφορά, κάνοντας με τον υπουργό Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ να κάνει λόγο για βήμα προς σταθεροποίηση των παγκόσμιων ενεργειακών αγορών που έχουν πληγεί από τον πόλεμο στο Ιράν. Κίνηση, που χαιρέτισε το Κρεμλίνο και προκάλεσε την έντονη δυσαρέσκεια της ΕΕ και της Ουκρανίας.
«Η μονομερής απόφαση των ΗΠΑ να άρουν τις κυρώσεις στις εξαγωγές ρωσικού πετρελαίου είναι πολύ ανησυχητική, καθώς επηρεάζει την ευρωπαϊκή ασφάλεια», υπογράμμισε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα. «Εξι μέλη της G7 εξέφρασαν πολύ σαφή άποψη ότι αυτό δεν ήταν το σωστό μήνυμα», σχολίασε ο γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, αφήνοντας αιχμές για τη στάση της Ουάσιγκτον. Η Μόσχα «κάνει λάθος» αν ελπίζει ότι ο πόλεμος στο Ιράν θα της προσφέρει μια αναστολή των εις βάρος της μέτρων, προειδοποίησε ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν.
Για τη Ρωσία οι υπολογισμοί της εφημερίδας «Financial Times» ανεβάζουν το κέρδος της Μόσχας σε επιπλέον έσοδα από τις πωλήσεις πετρελαίου σε 150 εκατομμύρια δολάρια την ημέρα, «καθιστώντας την τον μεγαλύτερο κερδισμένο από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή». Μετά το «κλείσιμο» των Στενών του Ορμούζ που οδήγησε σε αυξανόμενη ζήτηση για ρωσικό αργό πετρέλαιο από την Ινδία και την Κίνα, η Ρωσία έχει κερδίσει μέχρι στιγμής περίπου 1,3 – 1,9 δισ. δολάρια από τους φόρους στις εξαγωγές πετρελαίου.
«Η ρωσική κυβέρνηση θα μπορούσε να αποκομίσει συνολικά πρόσθετα έσοδα 3,3 – 4,9 δισ. δολαρίων μέχρι τα τέλη Μαρτίου», αναφέρεται. Μια μεγάλη ανατροπή της κατάστασης για τη Μόσχα, η οποία πριν από τον πόλεμο στο Ιράν αντιμετώπιζε δυσκολίες με την πτώση των τιμών του πετρελαίου και την απώλεια του μεγαλύτερου μέρους των πωλήσεών της στην Ινδία, κυρίως λόγω της πίεσης από την Ουάσιγκτον, η οποία τώρα τη χαλαρώνει προσωρινά.
«Η αναστάτωση στην πετρελαϊκή βιομηχανία ωφελεί τη Ρωσία», τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, εξηγεί ο Μαξ Μπουτ, «όπως και η λιγότερη στρατιωτική βοήθεια των ΗΠΑ προς την Ουκρανία» – σύμφωνα με τον πρόεδρο Ζελένσκι, μέσα σε μόλις τρεις ημέρες του πολέμου με το Ιράν χρησιμοποιήθηκαν περισσότεροι πύραυλοι Patriot από όσους έχει λάβει το Κίεβο από την έναρξη της ρωσικής πλήρους εισβολής το 2022. Το Κρεμλίνο ήδη εργαλειοποιεί την ενέργεια ως μοχλό πιέσεων στην Ευρώπη, ενώ δίνει τηλεφωνικά στον Ντόναλντ Τραμπ προτάσεις για τερματισμό του πολέμου στο Ιράν (αν και ο αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε χθες «πιθανό» η Μόσχα να «βοηθά λίγο» την Τεχεράνη). Αυτά, σε μια κρίσιμη καμπή των ειρηνευτικών διαβουλεύσεων για το Ουκρανικό.
Αντιστοίχως, παρατηρεί ο Μπουτ, «όλη η ενέργεια και προσοχή που διοχετεύουν οι ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή αποτελούν μια περαιτέρω απόσπαση από την αυξανόμενη οικονομική και στρατιωτική πρόκληση της Κίνας», που σύμφωνα με το Πεντάγωνο θα είναι σε θέση να εξαπολύσει επίθεση έως το 2027 για κατάληψη της Ταϊβάν. Προσώρας το Πεκίνο (όπως και η Μόσχα) αρκείται στο προσκήνιο σε ρητορική στήριξη στο άνευ καθεστωτικής αλλαγής συμμαχικό Ιράν. Καλεί σε αποκλιμάκωση και διατηρεί ανοιχτούς διαύλους με τις αραβικές μοναρχίες – εμπορικούς εταίρους στον Κόλπο προς αποτροπή μιας περιφερειακής αποσταθεροποίησης που θα απειλούσε τα δικά του συμφέροντα, ενόσω ο κινέζος πρόεδρος Σι ετοιμάζεται να υποδεχθεί τον Ντόναλντ Τραμπ.
Αναμένεται στο Πεκίνο στις 31 Μαρτίου, καθώς αναλυτές και η Τεχεράνη εκτιμούν ότι ο τρίτος πόλεμος στον Κόλπο έχει ως απώτερο στόχο να πλήξει την ενεργειακή ασφάλεια του ασιατικού γίγαντα, στο φόντο και της διακοπής της πετρελαϊκής τροφοδότησης του Πεκίνου από τη μετά Μαδούρο Βενεζουέλα. Στο πλαίσιο της προετοιμασίας της συνάντησης Τραμπ – Σι, ο Μπέσεντ συναντάται αύριο στο Παρίσι με τον αντιπρόεδρο της Κίνας Χε Λιφένγκ.
«Η Κίνα αναμφίβολα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη Μέση Ανατολή – το 55% του πετρελαίου που εισάγει διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ», λέει στο γαλλικό περιοδικό «Le Nouvel Obs» ο Εμανουέλ Χας, διευθυντής ερευνών στο Ινστιτούτο Διεθνών και Στρατηγικών Σχέσεων (IRIS). «Είναι ωστόσο μια χώρα που έχει τα μέσα να προστατευτεί από αυτές τις αναταράξεις», εξηγεί. «Διαθέτει στρατηγικά αποθέματα άνω των 1,4 δισ. βαρελιών, περισσότερο από το σύνολο των χωρών του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας». Εισάγει επίσης φθηνά πετρέλαιο από τη Ρωσία.
Παρ’ όλ’ αυτά, «το Πεκίνο ανησυχεί για τις αυξήσεις των τιμών, που θα μπορούσαν να βλάψουν την ήδη υπό πίεση εγχώρια οικονομία», παρατηρεί η «Wall Street Journal». «Ενώ η Κίνα αισθάνεται άβολα με τις πρόσφατες ενέργειες των ΗΠΑ, αυτή τη στιγμή βλέπει αρκετή αξία στη σταθεροποίηση της σχέσης», εκτιμά ο Κερτ Κάμπελ, πρώην αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών επί προεδρίας Τζο Μπάιντεν. «Ωστόσο, ενδέχεται να επανεκτιμήσει τη στάση της», προσθέτει, «εάν ο τρέχων πόλεμος αρχίσει να ξεφεύγει από κάθε έλεγχο».
Από την άλλη, ο πόλεμος θα μπορούσε να δημιουργεί και οικονομικές ευκαιρίες για το μέλλον. Οπως σημειώνει ο «Economist», αν η κρίση καταλήξει σε άρση κυρώσεων και ανοικοδόμηση του Ιράν (όπως συνέβη στο Ιράκ), οι κινεζικές εταιρείες θα πρωταγωνιστήσουν στα έργα υποδομών και ενέργειας.
Επί του παρόντος, Κίνα και Ρωσία καταγράφουν την κινήσεις των ΗΠΑ (και το οπλοστάσιό τους), αλλά και τον νέο διχασμό στη Δύση. Το δε πλήγμα γοήτρου και συμμαχικού κύρους για τον σινορωσικό άξονα από τις εξελίξεις στο Ιράν, δείχνει να αποτελεί για το Πεκίνο και τη Μόσχα ένα πιθανό αποδεκτό τίμημα, εφόσον η κρίση αποφέρει μακροπρόθεσμα γεωπολιτικά οφέλη. Στην πραγματικότητα, η νέα κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή δεν είναι απλώς ακόμη ένας πόλεμος, αλλά ένα τεστ για το πώς θα διαμορφωθεί η παγκόσμια ισορροπία ισχύος ανάμεσα στις μεγάλες δυνάμεις τα επόμενα χρόνια.
Πηγή: tanea.gr
