Της Σίσσυς Σταυροπιερράκου
Μέτρα στήριξης των νοικοκυριών αλλά και των επιχειρήσεων που θα ενεργοποιούνται ανάλογα με τις εξελίξεις στο μέτωπο της Μέσης Ανατολής και τις τιμές του πετρελαίου σχεδιάζει το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης που παρακολουθεί με ψυχραιμία τη διαμόρφωση τους, διαμηνύοντας ότι είναι έτοιμο να παρέμβει, εφόσον η ενεργειακή κρίση λάβει μεγαλύτερες διαστάσεις. Με την επιστροφή του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στην Αθήνα, ο χρόνος μετράει αντίστροφα για την οριστικοποίηση και την ανακοίνωση των πρώτων μέτρων.
Mε τις διεθνείς τιμές της ενέργειας να καταγράφουν έντονες διακυμάνσεις, η κυβέρνηση επιλέγει τη στρατηγική των διαδοχικών παρεμβάσεων. Το θέμα συζητήθηκε σε σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε χθες το απόγευμα στο Μέγαρο Μαξίμου, όπου συζητήθηκαν τα προτεινόμενα μέτρα. Eίναι χαρακτηριστικό ότι μετά την εκτίναξη του Brent εως τα 118 δολάρια το βαρέλι,το βράδυ είχε υποχωρήσει κάτω από τα 100 δολάρια, ενδεικτικό των διακυμάνσεων των τιμών και της πρωτοφανούς αβεβαιότητας που επικρατεί.
Πληροφορίες αναφέρουν ότι το πρώτο μέτρο που αναμένεται να ενεργοποιηθεί προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων είναι η επιβολή πλαφόν στα περιθώρια κέρδους στην εμπορία και τη λιανική πώληση καυσίμων ώστε να μην υπάρξουν φαινόμενα αισχροκέρδειας στις τιμές των καυσίμων. Το ράλι του πετρελαίου έχει ήδη αρχίσει να μεταφέρεται στις αντλίες, με τις τιμές της αμόλυβδης να κινούνται ανοδικά και να εκτιμάται ότι θα σκαρφαλώσουν ακόμη και στα 2 ευρώ το λίτρο έως τα τέλη της εβδομάδας. Η μεγάλη ανησυχία είναι οι αυξήσεις στα καύσιμα να πυροδοτήσουν ένα νέο πληθωριστικό σπιράλ, επιβαρύνοντας ακόμα περισσότερο τα νοικοκυριά.
Σε ετοιμότητα το οικονομικό επιτελείο
Στην οδό Νίκης, η αξιολόγηση της κατάστασης δεν περιορίζεται μόνο στις διεθνείς τιμές ενέργειας. Στο μικροσκόπιο βρίσκονται επίσης οι θαλάσσιες μεταφορές, το ενδεχόμενο εμπλοκών στα Στενά του Ορμούζ, οι εφοδιαστικές αλυσίδες, οι αερομεταφορές, ακόμη και οι τιμές των λιπασμάτων και η επισιτιστική ασφάλεια — τομείς στους οποίους ενδέχεται να επεκταθούν οι συνέπειες της κρίσης.
Ο επικεφαλής του Eurogroup και υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, ξεκαθάρισε χθες ότι στη φαρέτρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπάρχει ήδη διαθέσιμη η “εργαλειοθήκη” μέτρων που ενεργοποιήθηκαν το 2022 κατά την ενεργειακή κρίση που πυροδότησε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Τα μέτρα αυτά θα μπορούσαν να τεθούν εκ νέου σε ισχύ εφόσον η ενεργειακή κρίση βαθύνει και οι πιέσεις σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις ενταθούν.
“Είμαστε ανοιχτοί στη συζήτηση μέτρων. Αυτό θα εξαρτηθεί από το πώς θα εξελιχθεί η κρίση τις επόμενες εβδομάδες”, ανέφερε προσερχόμενος στη συνεδρίαση του Eurogroup, για να συμπληρώσει: “Μέχρι σήμερα δεν έχουμε φτάσει σε αυτό το σημείο”.
Τα μέτρα
Η διάρκεια και η ένταση της κρίσης θα αποτελέσουν τους βασικούς παράγοντες που θα κρίνουν πότε και ποια μέτρα θα εφαρμοστούν για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Για τη χώρα μας, ένα ισχυρό ενεργειακό “σοκ” θα μπορούσε να οδηγήσει σε αναζωπύρωση του πληθωρισμού, σε περαιτέρω συμπίεση της αγοραστικής δύναμης των πολιτών και σε αύξηση του λειτουργικού κόστους των επιχειρήσεων, ιδιαίτερα σε κλάδους όπως η βιομηχανία, η αγροτική παραγωγή και οι μεταφορές.
Τα μέτρα που βρίσκονται αυτή τη στιγμή στο τραπέζι είναι τα εξής:
– Πλαφόν στο μικτό περιθώριο κέρδους στην εμπορία και τη λιανική καυσίμων, με στόχο τον περιορισμό της ακρίβειας. Μετά από τρία χρόνια εφαρμογής, έληξε στις 30 Ιουνίου 2025 το πλαφόν που ίσχυε για το μικτό περιθώριο κέρδους σε καύσιμα και βασικά είδη διατροφής. Το μέτρο είχε τεθεί αρχικά σε ισχύ ως έκτακτη ρύθμιση κατά τη διάρκεια της πανδημίας, το 2021, και παρατάθηκε αρκετές φορές, παραμένοντας ενεργό για μεγάλο χρονικό διάστημα. Σημειώνεται ότι η κυβέρνηση της Κροατίας ανακοίνωσε χθες την επιβολή πλαφόν στις τιμές της βενζίνης και του πετρελαίου κίνησης.
– Παροχή fuel pass. Το μέτρο, που εφαρμόστηκε για πρώτη φορά τον Απρίλιο του 2022, συνδέθηκε άμεσα με την ενεργειακή κρίση που προκάλεσε ο πόλεμος στην Ουκρανία και λειτούργησε ως ένα έκτακτο εργαλείο ανακούφισης για τους πολίτες. Ωστόσο, όπως τονίζουν αρμόδιες πηγές, αυτό το μέτρο δεν θα ενεργοποιηθεί παρά μόνο αν οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου κινηθούν πάνω από τα 100 δολάρια και ωθούν προς τα πάνω τις λιανικές τιμές των καυσίμων.
Άλλωστε έχουν τεθεί δυο βασικές προϋποθέσεις για την ενεργοποίηση της συγκεκριμένης ενίσχυσης:
• η τιμή του πετρελαίου να ξεπεράσει τα 100 δολάρια το βαρέλι και
• η αύξηση αυτή να διατηρηθεί για χρονικό διάστημα τουλάχιστον ενός μήνα.
Το προηγούμενο σχήμα ενίσχυσης είχε σχεδιαστεί με εισοδηματικά κριτήρια, ώστε να στοχεύει κυρίως τα πιο ευάλωτα και μεσαία νοικοκυριά. Δικαιούχοι ήταν φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδας με δηλωθέν οικογενειακό εισόδημα έως 30.000 ευρώ, ενώ η επιδότηση αφορούσε την κάλυψη μέρους του αυξημένου κόστους κατανάλωσης καυσίμων κίνησης για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.
– Επαναφορά επιδοτήσεων στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας, σε περίπτωση που η άνοδος του φυσικού αερίου συμπαρασύρει και τις τιμές χονδρικής στο ρεύμα. Το σενάριο προβλέπει μηχανισμό αυτόματης παρέμβασης με κρατική επιδότηση ανά κιλοβατώρα, ώστε να απορροφάται μέρος της αύξησης.
Για την ώρα, οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας έχουν μεγαλύτερη συμμετοχή στο ενεργειακό μείγμα της χώρας, με το φυσικό αέριο —που διαμορφώθηκε χθες κοντά στα 56 ευρώ ανά μεγαβατώρα— να ακολουθεί. Πρόκειται για ένα μέτρο, ωστόσο, του οποίου η ενεργοποίηση αναμένεται να αποφασιστεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Πηγή: capital.gr
