Μια νύχτα του Φεβρουαρίου του 2014, εν μέσω ενός πολυσύχναστου δείπνου στο φημισμένο εστιατόριο Noma της Κοπεγχάγης, ο ιδρυτής και σεφ René Redzepi διέταξε όλο το προσωπικό της κουζίνας να τον ακολουθήσει έξω στο κρύο.
Έσπρωχνε μπροστά του έναν υποσέφ, έναν νεαρό άνδρα που είχε βάλει techno μουσική, ένα είδος που ο Redzepi δεν συμπαθούσε, στην κουζίνα παραγωγής, η οποία βρισκόταν μακριά από την τραπεζαρία -εκεί που οι άμισθοι ασκούμενοι εργάζονταν 16 ώρες την ημέρα, εκτελώντας εργασίες όπως η συλλογή βοτάνων και ο καθαρισμός κουκουναριών για να διακοσμήσουν τα φημισμένα σκανδιναβικά πιάτα του Redzepi.
Η απόλυτη ταπείνωση
Ο Redzepi χλεύαζε τον σεφ ξανά και ξανά, ενώ περίπου 40 μάγειρες, με κοντομάνικα και ποδιές, σχημάτιζαν τον συνηθισμένο κύκλο γύρω από τους δύο άνδρες. Δεν ήταν η πρώτη φορά που αναγκάζονταν να συμμετάσχουν σε μια δημόσια ταπείνωση, σύμφωνα με δύο σεφ που ήταν παρόντες.
Ο Redzepi ενέτεινε την επίθεσή του, χτυπώντας τον υπάλληλό του στα πλευρά και φωνάζοντας ότι κανείς δεν θα επέστρεφε στο εσωτερικό μέχρι ο σεφ να πει, αρκετά δυνατά ώστε να τον ακούσουν όλοι, ότι του άρεσε να κάνει στοματικό σεξ σε DJ.
Οι συνάδελφοί του στάθηκαν σιωπηλοί μέχρι που αυτός, λαχανιασμένος, συμμορφώθηκε. Στη συνέχεια, επέστρεψαν στην κουζίνα και συνέχισαν τη δουλειά τους.
Μια συνήθεια του παρελθόντος
Το επεισόδιο δεν αναφέρθηκε ξανά. Δεκάδες πρώην υπάλληλοι περιέγραψαν άλλες βίαιες τιμωρίες και είπαν ότι η σιωπή μεταξύ του προσωπικού ήταν συνηθισμένη μετά από αυτό.
«Το να πηγαίνω στη δουλειά ήταν σαν να πηγαίνω στον πόλεμο» είπε η Alessia, που τώρα είναι σεφ στο Λονδίνο, η οποία ήταν σε αυτόν τον κύκλο και ζήτησε να μην χρησιμοποιηθεί το επώνυμό της επειδή φοβόταν αντίποινα. «Έπρεπε να αναγκάζεις τον εαυτό σου να είναι δυνατός, να μην δείχνεις φόβο».
Ενώ ο Redzepi και όσοι εργάζονται τώρα μαζί του λένε ότι η κακοποίηση ανήκει στο παρελθόν, οι πρώην υπάλληλοι υποστηρίζουν ότι δεν έχει ποτέ λογοδοτήσει πραγματικά.
Για την αποτελεσματική μετατροπή της χώρας σε γαστρονομικό προορισμό, ο Redzepi αναγορεύτηκε ιππότης από τη βασίλισσα της Δανίας. Το 2013, ο θρυλικός Anthony Bourdain τον χαρακτήρισε «χωρίς αμφιβολία, τον πιο επιδραστικό, προκλητικό και σημαντικό σεφ στον κόσμο»
O René Redzepi ασκούσε σωματική και ψυχολογική βία στο προσωπικό του Noma για χρόνια / REUTERS
Πιάτα-κοσμήματα
Από το 2004, ο Redzepi έχει ξαναγράψει τους κανόνες της υψηλής γαστρονομίας, προωθώντας τη βιώσιμη διατροφή και δημιουργώντας πιάτα που μοιάζουν με κοσμήματα, τα οποία χάρισαν στο Noma τρία αστέρια Michelin και το έφεραν πέντε φορές στην πρώτη θέση της λίστας με τα 50 καλύτερα εστιατόρια του κόσμου.
Για την αποτελεσματική μετατροπή της χώρας σε γαστρονομικό προορισμό, ο Redzepi αναγορεύτηκε ιππότης από τη βασίλισσα της Δανίας. Το 2013, ο θρυλικός Anthony Bourdain τον χαρακτήρισε «χωρίς αμφιβολία, τον πιο επιδραστικό, προκλητικό και σημαντικό σεφ στον κόσμο».
Στόχος οι πλούσιοι γευσιγνώστες
Στην κορυφή της φήμης του, το 2023, ο Redzepi ανακοίνωσε ότι θα κλείσει το Noma ως εστιατόριο για να αφιερωθεί στο αυτοκρατορικό του έργο καινοτομίας: την πειραματική κουζίνα, τις συνεργασίες στον τομέα της βιοτεχνολογίας και τα παγκόσμια pop-up εστιατόρια, τα οποία έχουν γίνει προορισμοί που πρέπει να επισκεφθούν οι πλούσιοι γευσιγνώστες από όλο τον κόσμο.
Ωστόσο, τις τελευταίες εβδομάδες, το επερχόμενο pop-up του Noma στο Λος Άντζελες, μια σειρά δείπνων με κόστος 1.500 δολάρια ανά άτομο (1.300 ευρώ) που ξεκινά στις 11 Μαρτίου, έχει πυροδοτήσει μια δημόσια συζήτηση σχετικά με τη συμπεριφορά του Redzepi στο παρελθόν.
Αληθινές μαρτυρίες
Ο Jason Ignacio White, πρώην επικεφαλής του εργαστηρίου ζύμωσης του Noma, άρχισε να δημοσιεύει τον περασμένο μήνα στο Instagram, λέγοντας ότι είχε γίνει μάρτυρας σωματικής και ψυχολογικής κακοποίησης κατά τη διάρκεια των τριών ετών που εργάστηκε στο εστιατόριο.
Δημοσίευσε καταγγελίες που του έστειλαν πολλοί άλλοι πρώην υπάλληλοι του Noma. Αυτές οι αναρτήσεις έχουν προβληθεί περισσότερες από 14 εκατομμύρια φορές.
Οι New York Times πραγματοποίησαν ανεξάρτητες συνεντεύξεις με 35 πρώην υπαλλήλους, οι οποίοι περιέγραψαν ένα μοτίβο σωματικής τιμωρίας που ο Redzepi επέβαλε στο προσωπικό του. Σύμφωνα με τους ίδιους, μεταξύ 2009 και 2017, ο Redzepi χτυπούσε τους υπαλλήλους στο πρόσωπο, τους τρυπούσε με μαγειρικά σκεύη και τους έσπρωχνε με δύναμη στους τοίχους.
Οι απειλές
Περιέγραψαν το μόνιμο τραύμα που τους προκάλεσαν οι πολλαπλές ψυχολογικές κακοποιήσεις, όπως εκφοβισμός, σωματική ταπείνωση και δημόσια γελοιοποίηση.
Ο Redzepi, σύμφωνα με τις μαρτυρίες τους, απειλούσε να χρησιμοποιήσει την επιρροή του για να τους βάλει στη μαύρη λίστα εστιατορίων σε όλο τον κόσμο, να απελάσει τις οικογένειές τους ή να απολύσει τις συζύγους τους από τις δουλειές τους σε άλλες επιχειρήσεις.
Από τότε που ο Redzepi εμφανίστηκε για πρώτη φορά στην κάμερα να φωνάζει στους μάγειρες στο ντοκιμαντέρ του 2008 «Noma at Boiling Point», έχει ζητήσει συγγνώμη δημοσίως αρκετές φορές.
Σε ένα δοκίμιο του 2015, αναγνώρισε ότι ήταν ένα «θηρίο» που πίεζε και εκφοβίζει τους υφισταμένους του. Σε μια συνέντευξη του 2022 στην εφημερίδα The Times of London, εξέφρασε τη λύπη του για το παρελθόν του, λέγοντας ότι «ποτέ δεν χτύπησε κανέναν», αλλά «πιθανώς έπεσε πάνω σε ανθρώπους».
Σύμφωνα με τους ίδιους, μεταξύ 2009 και 2017, ο Redzepi χτυπούσε τους υπαλλήλους στο πρόσωπο, τους τρυπούσε με μαγειρικά σκεύη και τους έσπρωχνε με δύναμη στους τοίχους
Διαχείριση του θυμού
Σε μια δήλωση προς την εφημερίδα The Times την Παρασκευή, είπε: «Αν και δεν αναγνωρίζω όλες τις λεπτομέρειες σε αυτές τις ιστορίες, μπορώ να δω αρκετά από το παρελθόν μου να αντικατοπτρίζεται σε αυτές, ώστε να καταλάβω ότι οι πράξεις μου ήταν επιβλαβείς για τους ανθρώπους που δούλευαν μαζί μου. Σε όσους υπέφεραν υπό την ηγεσία μου, την κακή κρίση μου ή τον θυμό μου, λυπάμαι βαθιά και έχω προσπαθήσει να αλλάξω».
Είπε ότι αποχώρησε από την ηγεσία των καθημερινών υπηρεσιών πριν από χρόνια, έχει υποβληθεί σε θεραπεία και «βρήκε καλύτερους τρόπους για να διαχειρίζεται τον θυμό του».
Άνοιξαν πόρτες
Πολλοί πρώην υπάλληλοι δήλωσαν ότι η εργασία στο Noma, αν και δεν ήταν ποτέ εύκολη, άξιζε τον κόπο λόγω του τρόπου με τον οποίο ο Redzepi είχε ανοίξει το χώρο της υψηλής γαστρονομίας σε πρακτικές όπως η συλλογή άγριων φυτών και η ζύμωση.
«Πηγαίναμε έξω για να μελετήσουμε την εξέλιξη των άγριων σκόρδων και μετά στο εργαστήριο του εμπορευματοκιβωτίου για να μάθουμε για το koji» δήλωσε ο Julian Fortu, ασκούμενος το 2015. Όπως πολλοί άλλοι, είπε ότι μετά το Noma, του άνοιξαν πόρτες που διαφορετικά δεν θα μπορούσε ποτέ να περάσει.
«Απλά περνούσε από όλους μας και μας χτυπούσε στο στήθος» ενώ φώναζε βρισιές στα πρόσωπά τους, είπε ο σεφ, ο οποίος ζήτησε να μην χρησιμοποιηθεί το επώνυμό του επειδή φοβόταν αντίποινα
Τα πιάτα στο Noma, που συνθέτονται με μεγάλη προσοχή από συστατικά όπως «πέταλα» κρεμμυδιού, απαιτούν πολυάριθμο προσωπικό. Μέχρι το 2022, περίπου 30 από αυτούς ήταν άμισθοι ασκούμενοι. Photo: Christian Charisius/REUTERS
Πάνω στη δουλεία και τον πόνο τους
Οι κουζίνες των εστιατορίων είναι σκληροί χώροι εργασίας, όπως αντικατοπτρίζεται σε δημοφιλείς τηλεοπτικές σειρές και ταινίες όπως «The Bear» και «The Menu», και πολλοί σεφ έχουν παραδεχτεί ότι εκφοβίζουν τους εργαζομένους. Ωστόσο, οι πρώην υπάλληλοι του Noma δήλωσαν ότι ο Redzepi δεν έχει αναγνωρίσει την έκταση της βίας που, όπως λένε, τους επέβαλε για χρόνια.
Αυτό, σύμφωνα με αρκετούς, είναι ο λόγος για τον οποίο μιλούν τώρα. Το pop-up εστιατόριο του Redzepi στο Λος Άντζελες και οι υψηλές τιμές που χρεώνει, λένε, τους θυμίζουν ότι η αυτοκρατορία του χτίστηκε πάνω στη δουλειά και τον πόνο τους.
«Μας χτυπούσε στο στήθος»
Ο Ben, ένας σεφ στην Αυστραλία, ο οποίος εργάστηκε στο Noma το 2012, είπε ότι η τιμωρία όλων των υπαλλήλων για το λάθος ενός ατόμου ήταν ρουτίνα. «Απλά περνούσε από όλους μας και μας χτυπούσε στο στήθος» ενώ φώναζε βρισιές στα πρόσωπά τους, είπε ο σεφ, ο οποίος ζήτησε να μην χρησιμοποιηθεί το επώνυμό του επειδή φοβόταν αντίποινα.
«Ακόμα και οι ασκούμενοι που ήταν στον πάνω όροφο και μάζευαν άνθη σαμπούκου».
Όταν ο Redzepi ήθελε να τους επιβάλει πειθαρχία, αλλά υπήρχαν πελάτες στην τραπεζαρία, αρκετοί υπάλληλοι είπαν ότι έσκυβε κάτω από τους πάγκους στην ανοιχτή κουζίνα και τους χτυπούσε στα πόδια και τα δάχτυλά τους με κάποιο μαγειρικό σκεύος, όπως ένα πιρούνι του μπάρμπεκιου.
Photo: Wikimedia Commons
Με δύναμη στον τοίχο
Ένας πρώην μάγειρας, ο οποίος ζήτησε να παραμείνει ανώνυμος επειδή φοβόταν αντίποινα, είπε ότι ο Redzepi του είχε επιτεθεί σωματικά περισσότερες φορές από όσες μπορούσε να θυμηθεί κατά τη διάρκεια της θητείας του στο Noma.
Θυμήθηκε ότι μια νύχτα το 2011 ο Redzepi παρατήρησε ότι είχε αφήσει ένα μικρό σημάδι από τσιμπιδάκι σε ένα πέταλο λουλουδιού καθώς το τοποθετούσε σε ένα πιάτο. Ο Redzepi, είπε, άρπαξε τις τιράντες της ποδιάς του και τον έσπρωξε με δύναμη στον τοίχο, και στη συνέχεια τον χτύπησε δύο φορές στο στομάχι.
Από το πρωί μέχρι τη μία το βράδυ
Περίπου 30 πρώην υπάλληλοι δήλωσαν ότι το να δέχονται σωματική βία από τον Redzepi και από τους ανώτερους μάγειρες που διεύθυναν την κουζίνα ήταν κάτι συνηθισμένο.
Πολλά πιάτα στο Noma και στα pop-up εστιατόρια του περιλαμβάνουν 20 ή περισσότερα συστατικά, ενώ το χαρακτηριστικό του στυλ περιλαμβάνει σύνθετα, ευαίσθητα στοιχεία, όπως έντομα από αποξηραμένα φρούτα και μικροσκοπικά δαμάσκηνα τυλιγμένα σε φύκια.
Η εργασία χωριζόταν σύμφωνα με μια ιεραρχία που ξεκινούσε από τους ασκούμενους, οι οποίοι αναφέρονταν στους chefs de partie, οι οποίοι αναφέρονταν στους sous-chefs που διεύθυναν την κουζίνα κατά τη διάρκεια της υπηρεσίας και συχνά παρέμεναν στις θέσεις τους για χρόνια.
Για να παρασκευαστεί επαρκής ποσότητα για κάθε δείπνο, πολλοί από τους μάγειρες σε όλα τα επίπεδα ξεκινούσαν νωρίς το πρωί και δούλευαν μέχρι να καθαριστεί η κουζίνα, στις 1 π.μ.
Ήταν στο πάτωμα, αιμορραγούσε και έκλαιγε, θυμάται, αλλά κανείς δεν είπε κουβέντα καθώς έτρεχε προς την τουαλέτα. Όταν τελικά ένας υποσέφ την βρήκε, είπε, την ρώτησε μόνο αν ήταν εντάξει για να επιστρέψει στη δουλειά
«Ήταν κόλαση»
Αυτός ο φόρτος εργασίας, σε συνδυασμό με την τελειομανία που επέβαλε ο Redzepi από την κορυφή, δημιουργούσε, όπως είπαν, μια συνεχή, φρενήρη αίσθηση επείγοντος. «Ήταν σαν να δουλεύαμε σε ένα τμήμα επειγόντων περιστατικών ή σε ένα υποβρύχιο που βυθιζόταν», είπε ο Ben, ο Αυστραλός σεφ.
«Ήταν κόλαση, αλλά έμαθα τόσα πολλά που δεν μπορώ να πω ότι το μετανιώνω».
Τη χτύπησε με δύναμη στα πλευρά
Μια σεφ στο Λονδίνο, που είχε εργαστεί σε πολλά εστιατόρια με αστέρια Michelin στην Ευρώπη, έκανα οικονομίες για ένα χρόνο και πούλησε το αυτοκίνητό της για να μπορέσει να εργαστεί στο Noma το 2013. Είπε ότι δεν μπορούσε να σταματήσει να εργάζεται ώστε να φάει και έχασε 18 κιλά κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους. (Ζήτησε να παραμείνει ανώνυμη, λέγοντας ότι δεν ήθελε να αντιμετωπίσει τη δημόσια συζήτηση ενός τραυματικού γεγονότος).
Μια νύχτα, είπε, ο Redzepi την είδε να χρησιμοποιεί ένα τηλέφωνο, κάτι που απαγορευόταν αυστηρά κατά τη διάρκεια της υπηρεσίας. Πρόσθεσε ότι το χρησιμοποίησε για να χαμηλώσει την ένταση της μουσικής στην τραπεζαρία, κατόπιν αιτήματος ενός πελάτη.
Χωρίς να πει λέξη, είπε, την χτύπησε στα πλευρά με τόση δύναμη που έπεσε πάνω σε ένα μεταλλικό πάγκο και τρύπησε το ισχίο της στην αιχμηρή γωνία του.
Ήταν στο πάτωμα, αιμορραγούσε και έκλαιγε, θυμάται, αλλά κανείς δεν είπε κουβέντα καθώς έτρεχε προς την τουαλέτα. Όταν τελικά ένας υποσέφ την βρήκε, είπε, την ρώτησε μόνο αν ήταν εντάξει για να επιστρέψει στη δουλειά.
Επέστρεψε στη θέση της και τελείωσε τη βάρδια της. Μια ανταλλαγή email με τους γονείς της επιβεβαιώνει ότι τους είχε μιλήσει για το περιστατικό εκείνη την εποχή.
Ομολόγησε ότι εργάστηκε τους υπόλοιπους μήνες της σύμβασής της επειδή θεωρούσε ότι ήταν προνόμιο, ειδικά ως Λατίνα, να εργάζεται στο καλύτερο εστιατόριο του κόσμου. Οι συνάδελφοί της, διευκρίνισε, φαινόταν να θεωρούν τη βία ως κάτι φυσιολογικό.
«Μια γενιά τραμπούκων»
Μια εκπρόσωπος του Noma είπε ότι ο οργανισμός λαμβάνει σοβαρά υπόψη τον ισχυρισμό της και τον έχει διερευνήσει, αλλά δεν μπόρεσε να επαληθεύσει την αφήγηση της σεφ.
Ακόμη και μετά το 2017, καθώς ο Redzepi σταδιακά συγκρατούσε τον εαυτό του, πολλοί πρώην υπάλληλοι λένε ότι οι ανώτεροι σεφ διατηρούσαν την κουλτούρα κακοποίησης στην κουζίνα, με τη σιωπηρή έγκρισή του. «Ο René ανέθρεψε μια γενιά τραμπούκων, και αυτοί μας εκφόβιζαν», είπε ο Mehmet Çekirge, ο οποίος εργάστηκε ως ασκούμενος στο Noma το 2018.
Επειδή κατάγεται από την Τουρκία, ο Çekirge είπε ότι οι προϊστάμενοί του έκαναν περίεργους ήχους όταν περνούσε από τα πόστα τους. Τον κορόιδευαν για την προφορά του, τον αποκαλούσαν γάιδαρο και του έλεγαν ότι δεν ήταν κατάλληλος για το Noma.
«Τα κατάπια όλα, γιατί ήθελα να αποδείξω ότι ήμουν ομαδικός παίκτης, ότι μπορούσα να τα αντέξω», είπε. Όταν τελείωσε τη τρίμηνη θητεία του, είπε, ένιωθε ένα συντριπτικό βάρος ντροπής και αποτυχίας. «Μου πήρε χρόνια να συνέλθω».
Το άθλιο παράδειγμα
Ένας πρώην ασκούμενος, ο Αμερικανός προστατευόμενος του Redzepi, Blaine Wetzel, έφυγε το 2010 μετά από δύο χρόνια στο Noma για να ανοίξει ένα παρόμοιο εστιατόριο στον Βορειοδυτικό Ειρηνικό, το Willows Inn. Το εστιατόριο έκλεισε το 2022, αφού ο Wetzel κατηγορήθηκε για σωματική και λεκτική κακοποίηση.
Στο Noma, κάθε μία από τις τρεις ετήσιες «εποχές» έφερνε μια νέα ομάδα 30 έως 40 ασκούμενων που είχαν ανταγωνιστεί χιλιάδες άλλους για το προνόμιο να εργαστούν χωρίς αμοιβή για τρεις μήνες, ενώ ζούσαν σε μία από τις πιο ακριβές πόλεις του κόσμου.
Πολλοί έφυγαν με δάκρυα στα μάτια στη μέση της βάρδιας ή εξαφανίστηκαν μετά από λίγες μέρες.
Μοναδική υπάλληλος του HR, η πεθερά του
Η υπεύθυνη για την υποστήριξη των ασκούμενων, Bente Svendsen, ήταν η μοναδική υπάλληλος του τμήματος ανθρώπινου δυναμικού και τυχαία ήταν και η πεθερά του Redzepi.
Πολλοί πρώην υπάλληλοι δήλωσαν ότι η ίδια και άλλοι ανώτεροι διευθυντές -συμπεριλαμβανομένης της συζύγου του Redzepi, Nadine, και του μακροχρόνιου διευθύνοντος συμβούλου, Peter Kreiner- είχαν ενημερωθεί για τη βία στην κουζίνα, αλλά δεν έκαναν τίποτα για να την σταματήσουν.
Οι συνθήκες σε πολλά εστιατόρια έχουν βελτιωθεί από τότε που τα κινήματα #MeToo και κοινωνικής δικαιοσύνης άλλαξαν τα όρια του τι είναι διατεθειμένοι να αποδεχτούν οι εργαζόμενοι στην εργασία τους.
Μια εκπρόσωπος της Noma δήλωσε ότι η εταιρεία αναδιοργανώθηκε και τώρα διαθέτει επίσημα συστήματα ανθρώπινου δυναμικού, εκπαίδευση στελεχών και βελτιωμένο ωράριο εργασίας.
«Μη βιώσιμο»
Το 2022, αφού τα μέσα ενημέρωσης στη Δανία και σε όλο τον κόσμο άρχισαν να καταγράφουν την εξάρτηση του Noma από την δωρεάν εργασία και την εκμετάλλευσή της, ο Redzepi ανακοίνωσε ότι οι μελλοντικοί ασκούμενοι θα αμείβονται. Λίγο αργότερα, δήλωσε ότι ολόκληρο το σύστημα της υψηλής γαστρονομίας είχε καταστεί «μη βιώσιμο» και ότι το εστιατόριο θα έκλεινε.
Θεωρητικά, το Noma είναι πλέον μια κινητή επιχείρηση φιλοξενίας που βασίζεται στο Noma Projects, μια σειρά προϊόντων όπως ξίδι από τριαντάφυλλο και σάλτσα ψαριού που οι καταναλωτές μπορούν να αγοράσουν (ή να λάβουν αφού γίνουν συνδρομητές με 790 δολάρια ετησίως).
Αυτό το νέο μοντέλο εξαρτάται περισσότερο από ποτέ από την προσωπική επωνυμία του Redzepi ως δημιουργικού πρωτοπόρου.
Προσβλητικό
Ωστόσο, το pop-up εστιατόριο στο Λος Άντζελες έχει ήδη προκαλέσει κάποιες ρωγμές στην άψογη εικόνα του. Ορισμένοι τοπικοί σεφ έχουν δημοσιεύσει ότι θεωρούν προσβλητικό το γεγονός ότι το Noma εισβάλλει στην αγορά και προσελκύει πελάτες με βαθιές τσέπες, ενώ τα εστιατόρια του Λος Άντζελες αντιμετωπίζουν υπαρξιακές απειλές από την κλιματική αλλαγή, τον πληθωρισμό και την επιβολή των μεταναστευτικών νόμων.
Και με την τιμή των 1.500 δολαρίων, «το Noma έχει γίνει τόσο αποκλειστικό που δεν είναι πλέον ένα εστιατόριο, είναι performance art», δήλωσε ο Marco Cerruti, σεφ στο Λος Άντζελες που εργάστηκε στο εστιατόριο της Κοπεγχάγης το 2015.
Είπε ότι, ενώ η δημιουργικότητα του Redzepi παραμένει ασύγκριτη, η θέση του ως παγκόσμιου ηγέτη δεν είναι πλέον δικαιολογημένη και η κληρονομιά του έχει μειωθεί. «Τι πρότυπο αποτελεί ο René για τον κλάδο τώρα;», είπε. «Τρέφει πλούσιους ανθρώπους και εκμεταλλεύεται νέους σεφ με φιλοδοξίες».
*Με στοιχεία από nytimes.com | Αρχική Φωτό: Ο René Redzepi – Wikimedia Commons
Πηγή: in.gr
