Του Χάρη Φλουδόπουλου
Η νέα γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή αρχίζει ήδη να αποτυπώνεται στις ενεργειακές αγορές, με το φυσικό αέριο να καταγράφει εκρηκτική άνοδο και τους αναλυτές να προειδοποιούν ότι το επόμενο διάστημα οι αυξήσεις αυτές θα περάσουν σταδιακά και στις τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος. Σε αυτό το περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας, οι καταναλωτές που έχουν επιλέξει σταθερά τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας εμφανίζονται προς το παρόν προστατευμένοι από τις έντονες διακυμάνσεις της αγοράς, καθώς έχουν “κλειδώσει” την τιμή της κιλοβατώρας για τους επόμενους μήνες.
Η αναταραχή στις αγορές φυσικού αερίου είναι έντονη. Τα ευρωπαϊκά συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης (futures) ξεπέρασαν την Παρασκευή τα 52 ευρώ ανά μεγαβατώρα, σημειώνοντας τη μεγαλύτερη εβδομαδιαία άνοδο από τον Φεβρουάριο του 2022, δηλαδή από τις πρώτες ημέρες της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία. Μέσα σε λίγες ημέρες οι τιμές αυξήθηκαν περισσότερο από 50%, φθάνοντας στα υψηλότερα επίπεδα από τις αρχές του 2023.
Η άνοδος αυτή τροφοδοτείται από τους φόβους ότι μια παρατεταμένη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντικές διαταραχές στις διεθνείς ροές ενέργειας. Παράλληλα, ήδη εμφανίζονται τα πρώτα σημάδια πίεσης στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου. Ενδεικτικό είναι ότι η αποσχισθείσα περιοχή της Υπερδνειστερίας στη Μολδαβία προειδοποίησε πως τα αποθέματά της ενδέχεται να εξαντληθούν μέσα σε λίγες ημέρες, γεγονός που καταδεικνύει την ευαισθησία της αγοράς σε πιθανά προβλήματα εφοδιασμού.
Πιέσεις και στα ευρωπαϊκά αποθέματα
Οι αναλυτές παρακολουθούν με ιδιαίτερη ανησυχία και την πορεία των ευρωπαϊκών αποθηκών φυσικού αερίου. Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για επίπεδα αποθεμάτων στο τέλος Μαρτίου που ενδέχεται να διαμορφωθούν μόλις στο 22% έως 27% της χωρητικότητας, σημαντικά χαμηλότερα από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας που κινείται κοντά στο 41%.
Εάν τις επόμενες εβδομάδες δεν αυξηθούν οι αφίξεις φορτίων LNG προς την Ευρώπη, οι αποθήκες ενδέχεται να υποχωρήσουν ακόμη περισσότερο, αυξάνοντας τον κίνδυνο στενότητας στην αγορά. Το ενδεχόμενο αυτό θα μπορούσε να διατηρήσει τις τιμές σε υψηλά επίπεδα ή ακόμη και να προκαλέσει νέο ανοδικό κύμα.
Πώς μεταφέρεται η αύξηση στο ρεύμα
Η άνοδος της τιμής του φυσικού αερίου επηρεάζει άμεσα και την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς το καύσιμο εξακολουθεί να αποτελεί βασικό παράγοντα διαμόρφωσης της οριακής τιμής στο ευρωπαϊκό σύστημα ηλεκτρισμού.
Στην ελληνική χονδρεμπορική αγορά, η μέση τιμή στο χρηματιστήριο ενέργειας τον Φεβρουάριο διαμορφώθηκε στα 78,35 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Ωστόσο ήδη τις πρώτες ημέρες του Μαρτίου καταγράφεται αισθητή άνοδος, με τη μέση τιμή της πρώτης εβδομάδας να φθάνει τα 86,78 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Η αύξηση αυτή αντιστοιχεί σε περίπου 10,8% μέσα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα, ενώ παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι η τάση αυτή ενδέχεται να συνεχιστεί εφόσον παραμείνουν υψηλές οι τιμές του φυσικού αερίου.
Η χονδρεμπορική τιμή αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία διαμορφώνονται τα τιμολόγια της λιανικής. Με δεδομένο ότι υπάρχει χρονική υστέρηση μερικών εβδομάδων έως ότου οι αυξήσεις μεταφερθούν στους τελικούς καταναλωτές, θεωρείται πιθανό ότι το επόμενο διάστημα οι προμηθευτές θα κληθούν να αναπροσαρμόσουν τις τιμές των κυμαινόμενων τιμολογίων.
“Ασπίδα” τα σταθερά τιμολόγια
Σε αυτό το περιβάλλον έντονης μεταβλητότητας, οι καταναλωτές που έχουν επιλέξει σταθερά τιμολόγια εμφανίζονται προς το παρόν θωρακισμένοι. Τα συμβόλαια αυτά προβλέπουν συγκεκριμένη τιμή κιλοβατώρας για ένα προκαθορισμένο χρονικό διάστημα – συνήθως από 12 έως 24 μήνες – ανεξάρτητα από τις διακυμάνσεις της αγοράς.
Με τον τρόπο αυτό οι καταναλωτές προστατεύονται από απότομες αυξήσεις της χονδρεμπορικής αγοράς, καθώς η τιμή που πληρώνουν δεν μεταβάλλεται ακόμη και αν το κόστος ενέργειας εκτοξευθεί.
Αντίθετα, τα κυμαινόμενα τιμολόγια – είτε πρόκειται για τα γνωστά “πράσινα” είτε για άλλα προϊόντα που συνδέονται άμεσα με την αγορά – επηρεάζονται πολύ πιο γρήγορα από τις αλλαγές στη χονδρική τιμή.
Αυξημένη αβεβαιότητα στις αγορές
Η εξέλιξη των τιμών το επόμενο διάστημα θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη γεωπολιτική κατάσταση στη Μέση Ανατολή αλλά και από τις ροές LNG προς την Ευρώπη. Για την Ευρώπη – και κατ’ επέκταση για την Ελλάδα – το βασικό ζητούμενο είναι να αποφευχθεί ένα νέο σπιράλ ανόδου τιμών, παρόμοιο με εκείνο που είχε καταγραφεί την περίοδο της ενεργειακής κρίσης του 2022.
Μέχρι να ξεκαθαρίσει η εικόνα στις διεθνείς αγορές, τα σταθερά τιμολόγια φαίνεται ότι λειτουργούν ως μια μορφή “ασφαλιστικής δικλείδας” για τους καταναλωτές, προσφέροντας προβλεψιμότητα στο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας σε μια περίοδο που η ενεργειακή αγορά χαρακτηρίζεται από έντονες αναταράξεις.
Πηγή: capital.gr
