Ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν, που βρίσκεται πλέον στην έβδομη ημέρα του, έχει αναφλέξει τη Μέση Ανατολή, απειλώντας τη ζωή και τα μέσα διαβίωσης εκατομμυρίων ανθρώπων, καθώς η βία εξαπλώνεται σε ένα ευρύ τόξο που εκτείνεται από την Κεντρική Ασία έως τα σύνορα της Ευρώπης.
Η κοινή επιχείρηση, που ονομάστηκε «Epic Fury» από τις ΗΠΑ και «Roaring Lion» από το Ισραήλ, έχει παρουσιαστεί ως μια επίδειξη δύναμης με μεγάλο αντίκτυπο, αλλά η επίδρασή της πέρα από το χάος και την αιματοχυσία δεν είναι ακόμη σαφής.
Αυτό που είναι σίγουρο σύμφωνα με τον Guardian, είναι ότι οι προβλέψεις ότι αυτός ο πόλεμος θα αποσταθεροποιούσε την περιοχή έχουν ήδη υλοποιηθεί.
1. Ποιο είναι το ιστορικό αυτού του πολέμου;
Εδώ και δεκαετίες, η περιφερειακή δύναμη του Ιράν, που θεωρεί το Ισραήλ και τις ΗΠΑ ως τους μεγαλύτερους εχθρούς της, επιδιώκει να επεκτείνει την επιρροή της σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, υποστηρίζοντας μαχητικές ομάδες, όπως η Χεζμπολάχ στο Λίβανο και οι Χούτι στο Υεμένη.
Έχει αναπτύξει ένα πυρηνικό πρόγραμμα που, όπως ισχυρίζεται, προορίζεται για πολιτικούς σκοπούς.
Η Ουάσιγκτον αμφισβητεί αυτό το ισχυρισμό και ενώ βρισκόταν σε διαπραγματεύσεις για τον περιορισμό των πυρηνικών φιλοδοξιών της Τεχεράνης, τις εγκατέλειψε το προηγούμενο Σάββατο και άρχισε τους βομβαρδισμούς.
Η μακροχρόνια περιφερειακή πολιτική του Ισραήλ – ιδίως έναντι του Ιράν, του Λιβάνου, του Ιράκ, της Γάζας, της Υεμένης και της Συρίας – ήταν να διατηρεί τις εχθρικές δυνάμεις «αδύναμες» μέσω της τακτικής χρήσης συντριπτικής και καταστροφικής στρατιωτικής δύναμης, συμπεριλαμβανομένων των δολοφονιών.
Το αποτέλεσμα ήταν ο θάνατος δεκάδων χιλιάδων αμάχων, η εγκατάλειψη της διπλωματίας και η ενίσχυση της παγκόσμιας οργής κατά του Ισραήλ.
Τα υψηλόβαθμα στελέχη των ένοπλων φατριών που έχει σκοτώσει το Ισραήλ αντικαθίστανται συνήθως γρήγορα από τους αναπληρωτές τους, ενώ οι μαχητικές ομάδες που έχει στοχεύσει το Ισραήλ είτε έχουν ανασυγκροτηθεί είτε έχουν αντικατασταθεί από άλλες.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός, Μπενιαμίν Νετανιάχου, προτρέπει εδώ και χρόνια τις ΗΠΑ να εξετάσουν σοβαρά το ενδεχόμενο επίθεσης κατά του Ιράν και απορρίπτει τις διεθνείς συμφωνίες για τον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης.
Οι διαδοχικές κυβερνήσεις στην Ουάσινγκτον έχουν αποφύγει αυτή την επιθετική στάση, με διπλωμάτες και κυβερνήσεις της Μέσης Ανατολής να προειδοποιούν ότι – εκτός από το ότι αποτελεί ένα αμβλύ και αναποτελεσματικό μέσο για την καταστροφή ενός πυρηνικού προγράμματος – μια εκστρατεία βομβαρδισμών κατά του Ιράν θα καταστρέψει την περιοχή. Αυτό ακριβώς συμβαίνει τώρα.
Όπως είπε ο Ντόναλντ Τραμπ, κανένας άλλος πρόεδρος των ΗΠΑ «δεν ήταν πρόθυμος να κάνει αυτό που ήμουν πρόθυμος να κάνω».
Ένα βομβαρδιστικό αεροσκάφος B1-B της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ ετοιμάζεται να προσγειωθεί στην αεροπορική βάση RAF Fairford, η οποία φιλοξενεί επίσης προσωπικό της Πολεμικής Αεροπορίας των Ηνωμένων Πολιτειών (USAF), εν μέσω της σύγκρουσης των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν, στο Fairford της Βρετανίας, στις 6 Μαρτίου 2026. REUTERS/Toby Melville
2. Ποιοι είναι οι στόχοι του Ισραήλ και των ΗΠΑ σε αυτόν τον πόλεμο;
Έχουν δοθεί διάφορες εξηγήσεις, μεταξύ των οποίων: η καταπολέμηση των γενικευμένων απειλών από το Ιράν και τους εκπροσώπους του, η καταστροφή του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης (παρά το γεγονός ότι ο Τραμπ ισχυρίζεται ότι το είχε ήδη «εξοντώσει» με επιθέσεις το περασμένο καλοκαίρι) και η προσπάθεια αλλαγής καθεστώτος.
Την Παρασκευή, ο Τραμπ δήλωσε ότι απιθυμεί «άνευ όρων παράδοση».
Ορισμένοι στους αμερικανικούς χριστιανικούς ευαγγελικούς κύκλους θεωρούν τους βομβαρδισμούς ως μέρος ενός ιερού πολέμου που θα οδηγήσει στον Αρμαγεδώνα – κάτι που επιθυμούν διακαώς, καθώς πιστεύουν ότι θα επιταχύνει την επιστροφή του Ιησού Χριστού.
Israeli soldiers stand on a tank on the Israeli side of the border with Lebanon, amid escalation between Hezbollah and Israel, amid the U.S.-Israeli conflict with Iran, in northern Israel, March 6, 2026. REUTERS/Ammar Awad
Λίγες ώρες μετά τις πρώτες επιθέσεις, ο Τραμπ δήλωσε ότι «ο στόχος είναι να υπερασπιστούμε τον αμερικανικό λαό εξαλείφοντας τις άμεσες απειλές από το ιρανικό καθεστώς».
Ο Νετανιάχου δήλωσε ότι στόχος του ήταν η εξάλειψη της πυραυλικής και πυρηνικής απειλής του Ιράν, αλλά ότι θα χαιρέτιζε και την «ανατροπή του καθεστώτος», αν αυτό ήταν το αποτέλεσμα.
Μία στρατηγική που αρχίζει να διαφαίνεται είναι ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν ενθαρρύνει αντικυβερνητικές ομάδες εντός και εκτός του Ιράν, συμπεριλαμβανομένων των κουρδικών μαχητικών ομάδων, να εξεγερθούν και να πολεμήσουν.
Αν επιτύχει, αυτή η στρατηγική θα μπορούσε να οδηγήσει σε έναν απρόβλεπτο εμφύλιο πόλεμο.
3. Τι γνωρίζουμε μέχρι στιγμής για τις απώλειες αμάχων;
Σύμφωνα με την Ιρανική Ερυθρά Ημισέληνο, οι επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ έχουν σκοτώσει 1.230 άτομα στο Ιράν από την έναρξη των βομβαρδισμών πριν από μία εβδομάδα.
Ισραηλινοί στρατιώτες στέκονται πάνω σε ένα άρμα μάχης στην ισραηλινή πλευρά των συνόρων με τον Λίβανο, εν μέσω της κλιμάκωσης των εντάσεων μεταξύ της Χεζμπολάχ και του Ισραήλ, καθώς και της σύγκρουσης μεταξύ των ΗΠΑ, του Ισραήλ και του Ιράν, στο βόρειο Ισραήλ, στις 6 Μαρτίου 2026. REUTERS/Ammar Awad
Μία από τις πιο τραγικές επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ ήταν αυτή σε ένα δημοτικό σχολείο θηλέων στο Μινάμπ, στο νότιο Ιράν, η οποία σκότωσε 168 κορίτσια.
Σε ξεχωριστή επίθεση με τορπίλες από αμερικανικό υποβρύχιο σε ιρανικό πολεμικό πλοίο στα νότια παράλια της Σρι Λάνκα σκοτώθηκαν τουλάχιστον 87 ναύτες, αν και οι αρχές της Σρι Λάνκα κατάφεραν να σώσουν μερικούς από τον πνιγμό.
Οι ισραηλινές επιθέσεις στο Λίβανο – μια χώρα που έχει βομβαρδίσει και εισβάλει επανειλημμένα εδώ και δεκαετίες – έχουν εκτοπίσει εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους.
Το υπουργείο Υγείας του Λιβάνου ανέφερε ότι οι ισραηλινές επιθέσεις σκότωσαν 217 άτομα και τραυμάτισαν 798, ενώ η κυβέρνηση της χώρας προειδοποίησε για ανθρωπιστική καταστροφή με τεράστιο αριθμό εκτοπισμένων.
Δώδεκα Ισραηλινοί έχουν σκοτωθεί από ιρανικές επιθέσεις καθώς και έξι Αμερικανοί στρατιώτες.
Υπήρξαν επίσης θύματα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Μπαχρέιν και το Κουβέιτ από ιρανικά drones και πυραύλους.
Άλλες ιρανικές επιθέσεις έχουν χτυπήσει χώρες εκτός της περιοχής, συμπεριλαμβανομένου του Αζερμπαϊτζάν και της Κύπρου.
4. Ποιος ηγείται του Ιράν τώρα;
Την πρώτη ημέρα του πολέμου, ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, σκοτώθηκε. Το καθεστώς άρχισε αμέσως να εργάζεται για την εύρεση ενός πιθανού διαδόχου, με τον γιο του νεκρού Αγιατολάχ, Μοτζτάμπα, να θεωρείται πιθανός διάδοχος του τίτλου. Δεν έχει ανακοινωθεί νέος ηγέτης, αν και μια προσωρινή αρχή διαχειρίζεται τις υποθέσεις.
Μέχρι στιγμής, η κυβέρνηση παραμένει σε έλεγχο των ενόπλων δυνάμεων και της αστυνομίας της χώρας. Ο μεγάλος κίνδυνος είναι η πλήρης κατάρρευση του κράτους, με τις περιφερειακές δυνάμεις να φοβούνται ότι η μεγάλη χώρα θα μπορούσε να κατακερματιστεί.
Η πρόσφατη ιστορία δείχνει ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ που αρχικά χαιρετίστηκαν ως επιτυχίες, αργότερα θεωρήθηκαν αποτυχίες, όπως ο πόλεμος στο Αφγανιστάν το 2001 και ο πόλεμος στο Ιράκ το 2003, που ανέτρεψαν τους Ταλιμπάν και τον πρόεδρο Σαντάμ Χουσεΐν αντίστοιχα, μόνο για να οδηγήσουν σε χρόνια πολέμου και κενό εξουσίας.
Ένας άνδρας κρατά μια αφίσα με τη φωτογραφία του αποθανόντος ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, κατά τη διάρκεια διαδήλωσης υποστηρικτών των Χούτι σε ένδειξη αλληλεγγύης προς το Ιράν και τον Λίβανο, εν μέσω της σύγκρουσης των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν, στη Σαναά της Υεμένης, στις 6 Μαρτίου 2026. REUTERS/Khaled Abdullah
5. Για πόσο καιρό μπορεί το Ιράν να αντέξει να αντισταθεί;
Ο συμβατικός στρατός του Ιράν δεν είναι συγκρίσιμος με αυτόν των ΗΠΑ και του Ισραήλ, και διαθέτει περιορισμένο απόθεμα πυραύλων και drones.
Ωστόσο, το κράτος έχει μακρά ιστορία χρήσης ασύμμετρων πολεμικών μεθόδων, στις οποίες δυνάμεις που βρίσκονται σε μειονεκτική θέση από άποψη στρατιωτικής ισχύος, μπορούν να πραγματοποιήσουν επώδυνες επιθέσεις εναντίον μεγάλων δυνάμεων μέσω παραστρατιωτικών ομάδων.
Με τις επιθέσεις σε πολλές γειτονικές χώρες, η αντίδραση της Τεχεράνης έχει ήδη δημιουργήσει γεωπολιτικό και οικονομικό χάος. Έχει κλείσει αποτελεσματικά το στενό του Ορμούζ, το οποίο έχει περιορίσει τις παγκόσμιες προμήθειες πετρελαίου, ενώ οι πύραυλοι και τα drones του έχουν περιορίσει τις αεροπορικές μετακινήσεις σε παγκόσμιο επίπεδο.
6. Θα παραμείνουν ουδέτερες οι χώρες του Κόλπου;
Είναι δύσκολο να προβλεφθεί η στάση των χωρών του Κόλπου.
Η Τεχεράνη έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι οι αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις, οι οποίες είναι πολλές, και τα «συμφέροντα» των ΗΠΑ στην περιοχή, είναι οι στόχοι των επιθέσεών της.
Σήμερα ανακοίνωσε πως δεν θα επαναλάβει χτυπήματα σε γειτονικές χώρες, εκτός και αν αυτές χρησιμοποιηθούν ως βάσεις για αμερικανικές επιχειρήσεις.
Ωστόσο, η υπομονή των χωρών του Κόλπου εξαντλείται, μετά τις επιθέσεις σε ξενοδοχεία, πολυώροφα κτίρια, πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και αεροδρόμια.
Αρκετές μοναρχίες του Κόλπου, όπως η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, θεωρούν το ιρανικό καθεστώς ως εχθρό, αλλά υπάρχει επίσης η ανησυχία ότι θα μπορούσαν να παρασυρθούν σε έναν καταστροφικό πόλεμο, στον οποίο θα υποστούν ζημίες όλες οι πλευρές.
Καπνός υψώνεται πάνω από ένα ξενοδοχείο που υπέστη ζημιές στο φημισμένο Palm Jumeirah του Ντουμπάι, στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, στις 28 Φεβρουαρίου 2026, σε αυτό το στιγμιότυπο από βίντεο. Βίντεο που απέκτησε το Reuters.
7. Είναι νόμιμος αυτός ο πόλεμος;
Δεν λείπουν οι φωνές που λένε ότι αυτός ο πόλεμος δεν είναι νόμιμος – τόσο σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο όσο και με το αμερικανικό δίκαιο – όχι μόνο μεταξύ των νομικών, αλλά και μεταξύ των Αμερικανών πολιτικών και ορισμένων συμμάχων της Ουάσιγκτον στο εξωτερικό.
Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ισχυρίζονται ότι οι επιθέσεις τους είναι πράξη προληπτικής αυτοάμυνας.
Ο βρετανός πρωθυπουργός, Κιρ Στάρμερ, αρνήθηκε να συμμετάσχει στην επίθεση, δηλώνοντας ότι δεν θα εμπλέξει τις βρετανικές δυνάμεις σε «παράνομες ενέργειες» και προειδοποιώντας ότι «αυτή η κυβέρνηση δεν πιστεύει στην αλλαγή καθεστώτος από τον αέρα».
Ένας από τους πιο έντονους επικριτές του πολέμου, ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ, περιέγραψε την κλιμακούμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή ως «ρωσική ρουλέτα με το πεπρωμένο εκατομμυρίων ανθρώπων».
Την Παρασκευή, ο Σάντσεθ επέκρινε εκ νέου τις αμερικανο-ισραηλινές επιθέσεις, χαρακτηρίζοντάς τες «εξαιρετικό σφάλμα» και «αντίθετες προς το διεθνές δίκαιο».
Πηγή: in.gr
