Η κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή και ειδικότερα στο Ιράν έχει θέσει σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής τις διεθνείς ενεργειακές αγορές, ωστόσο σύμφωνα με πηγές της ελληνικής αγοράς καυσίμων, μέχρι στιγμής η αντίδραση των τιμών παραμένει συγκρατημένη και απέχει σημαντικά από τις αναταράξεις που είχαν καταγραφεί το 2022, όταν ξεκίνησε ο πόλεμος στην Ουκρανία.
Παρά την άνοδο που έχει καταγραφεί στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου, η αγορά εμφανίζεται να απορροφά τους κραδασμούς χωρίς φαινόμενα πανικού, ενώ οι παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι οι μηχανισμοί της διεθνούς οικονομίας έχουν πλέον αποκτήσει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι σε γεωπολιτικές κρίσεις.
Όπως σημειώνουν χαρακτηριστικά πηγές της αγοράς καυσίμων, “οι αυξήσεις που έχουν σημειωθεί μέχρι στιγμής στο Brent είναι σαφώς μικρότερες σε σχέση με εκείνες που είχαν καταγραφεί τον Φεβρουάριο του 2022, όταν η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία προκάλεσε σοβαρή αναταραχή στις ενεργειακές αγορές”.
Πώς βλέπει η αγορά την κρίση
Σύμφωνα με στελέχη της αγοράς καυσίμων, η κατάσταση παρακολουθείται στενά τόσο από τις επιχειρήσεις όσο και από την πολιτεία, ωστόσο προς το παρόν δεν υπάρχουν ενδείξεις που να προκαλούν ανησυχία για τον εφοδιασμό της χώρας.
Όπως επισημαίνουν, η Ελλάδα διαθέτει ένα ιδιαίτερα διαφοροποιημένο σύστημα προμήθειας πετρελαίου και καυσίμων, το οποίο επιτρέπει στα διυλιστήρια να αντλούν πρώτες ύλες από πολλαπλές αγορές.
“Η ελληνική αγορά είναι θωρακισμένη ως προς τον εφοδιασμό της, καθώς τα διυλιστήρια έχουν αναπτύξει ένα πολυεπίπεδο σύστημα προμηθειών που επιτρέπει την εξασφάλιση πρώτων υλών από διαφορετικές γεωγραφικές περιοχές”, σημειώνουν παράγοντες του κλάδου.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και σε περιόδους έντονης γεωπολιτικής έντασης στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής, υπάρχουν εναλλακτικές πηγές προμήθειας που μπορούν να διασφαλίσουν την ομαλή λειτουργία της αγοράς.
Παράλληλα, σύμφωνα με πηγές της αγοράς, βρίσκεται σε εξέλιξη συνεχής επικοινωνία μεταξύ της κυβέρνησης και των επιχειρήσεων της εφοδιαστικής αλυσίδας, προκειμένου να υπάρχει πλήρης εικόνα για τις εξελίξεις στις διεθνείς αγορές.
Γιατί δεν ανεβαίνει άμεσα η βενζίνη
Ένα από τα βασικά ζητήματα που δημιουργούν σύγχυση στους καταναλωτές είναι ο χρόνος με τον οποίο μεταφέρονται οι μεταβολές των διεθνών τιμών στις τιμές της αντλίας.
Όπως εξηγούν πηγές της αγοράς καυσίμων, η τιμή της βενζίνης ή του diesel στην Ελλάδα δεν επηρεάζεται άμεσα από μια ημερήσια μεταβολή της τιμής του πετρελαίου.
Η διαμόρφωση της τελικής τιμής ακολουθεί έναν πιο σύνθετο μηχανισμό που συνδέεται κυρίως με τις διεθνείς τιμές των έτοιμων διυλισμένων προϊόντων και όχι μόνο με την τιμή του αργού πετρελαίου.
Συγκεκριμένα, οι τιμές των καυσίμων καθορίζονται από τις τιμές των προϊόντων στα διεθνή χρηματιστήρια καυσίμων, ενώ στη συνέχεια προστίθενται:
-το κόστος μεταφοράς
-τα περιθώρια των εταιρειών εμπορίας
-το περιθώριο του πρατηρίου
-και φυσικά οι φόροι, οι οποίοι αποτελούν σημαντικό μέρος της τελικής τιμής στην Ελλάδα.
Για τον λόγο αυτό, όπως επισημαίνουν στελέχη της αγοράς, μια απότομη άνοδος στο Brent δεν σημαίνει ότι την ίδια ημέρα θα αυξηθεί αντίστοιχα και η τιμή της βενζίνης στα πρατήρια.
Ο χρόνος μετακύλισης των αυξήσεων
Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς καυσίμων, απαιτούνται συνήθως τρεις έως τέσσερις ημέρες για να μετακυλιστεί σταδιακά μια σημαντική μεταβολή των διεθνών τιμών στην ελληνική λιανική αγορά.
Ο λόγος είναι ότι τα πρατήρια διαθέτουν αποθέματα που έχουν αγοραστεί σε προηγούμενες τιμές, γεγονός που δημιουργεί μια χρονική υστέρηση μεταξύ των διεθνών αγορών και της αντλίας.
Έτσι, η τιμή σε κάθε πρατήριο μπορεί να διαφοροποιείται ανάλογα με το πότε πραγματοποιήθηκε η τελευταία παραγγελία καυσίμων.
Όπως εξηγούν στελέχη της αγοράς, “η λιανική αγορά λειτουργεί με βάση αποθέματα που έχουν ήδη αγοραστεί, επομένως οι διεθνείς τιμές περνούν σταδιακά στην αντλία και όχι άμεσα”.
Πίεση κυρίως στο diesel
Παρότι η συνολική εικόνα της αγοράς χαρακτηρίζεται προς το παρόν ως ελεγχόμενη, παράγοντες του κλάδου επισημαίνουν ότι μεγαλύτερη πίεση εμφανίζεται διεθνώς στην αγορά του diesel.
Οι διεθνείς ελλείψεις στο συγκεκριμένο καύσιμο έχουν ήδη δημιουργήσει αυξημένη μεταβλητότητα στις τιμές, γεγονός που αντανακλάται και στα χρηματιστήρια καυσίμων.
Ωστόσο, όπως σημειώνουν πηγές της αγοράς, η εξέλιξη αυτή αποτελεί σε μεγάλο βαθμό αναμενόμενο φαινόμενο και ήδη έχει ενσωματωθεί στις διεθνείς αγορές.
Οι παράγοντες της αγοράς καυσίμων τονίζουν ότι η εμπειρία των τελευταίων ετών έχει δείξει πως οι αγορές αντιδρούν πλέον πιο αποτελεσματικά απέναντι σε γεωπολιτικές κρίσεις.
Η πανδημία και η ενεργειακή κρίση της περιόδου 2021-2022 λειτούργησαν ως ένα είδος “τεστ αντοχής” για το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα, το οποίο έχει πλέον αποκτήσει μεγαλύτερη ευελιξία.
Για τον λόγο αυτό, οι ίδιοι παράγοντες επισημαίνουν ότι δεν υπάρχει λόγος για υπερβολικές αντιδράσεις ή καταστροφολογικά σενάρια.
“Η κατάσταση απαιτεί προσοχή και συνεχή παρακολούθηση, αλλά τα σημερινά δεδομένα δεν δικαιολογούν κλίμα πανικού”, αναφέρουν χαρακτηριστικά πηγές της αγοράς.
Συνεχής παρακολούθηση της κατάστασης
Σε κάθε περίπτωση, η εξέλιξη της κρίσης στη Μέση Ανατολή παραμένει ένας σημαντικός παράγοντας αβεβαιότητας για τις διεθνείς ενεργειακές αγορές.
Η πορεία των τιμών του πετρελαίου, αλλά και η ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών στην περιοχή του Περσικού Κόλπου, αποτελούν κρίσιμες μεταβλητές που θα καθορίσουν τις επόμενες κινήσεις της αγοράς.
Ωστόσο, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των παραγόντων του κλάδου, η ελληνική αγορά καυσίμων διαθέτει τα απαραίτητα εργαλεία ώστε να διαχειριστεί τη μεταβλητότητα των διεθνών αγορών, διασφαλίζοντας την ομαλή τροφοδοσία της χώρας.
Το βασικό μήνυμα που εκπέμπουν στελέχη της αγοράς είναι ότι απαιτείται ψύχραιμη αξιολόγηση των εξελίξεων και υπεύθυνη ενημέρωση των καταναλωτών, καθώς οι συνθήκες της αγοράς παραμένουν προς το παρόν ελεγχόμενες.
Πηγή: capital.gr
