Του Τάσου Δασόπουλου
Μια -πιθανή- επανάληψη της ενεργειακής κρίσης του 2022, με αφορμή αυτήν τη φορά το πόλεμο στο Ιράν που απειλεί να βάλει φωτιά σε όλη τη Μέση Ανατολή, φέρνει στο προσκήνιο ξανά το ενδεχόμενη λήψης έκτακτων μέτρων για την ανακούφιση των οικονομικά ασθενέστερων.
Το ενδεχόμενο στήριξης των οικονομικά ασθενέστερων, αν η κρίση έχει μεγάλη διάρκεια και ο πληθωρισμός διαχυθεί σε όλα τα αγαθά και τις υπηρεσίες του καλαθιού του νοικοκυριού, επανέλαβε χθες ο αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης κ. Κωστής Χατζηδάκης. Τόνισε ότι τα δημοσιονομικά περιθώρια υπάρχουν, αλλά προς το παρόν θα πρέπει να πρυτανεύει η λογική και η ψυχραιμία, όσο θα εξελίσσεται η κρίση στη Μέση Ανατολή.
Γεγονός είναι ότι η στήριξη των νοικοκυριών απαιτεί έκτακτα μέτρα που θα υλοποιούνται, για όσο διάστημα θα υπάρχει πρόβλημα. Συνεπώς, σε πρώτη φάση θα πρέπει να υπάρξει μια κεντρική απόφαση σε επίπεδο Βρυξελλών, ώστε να επιτραπούν ξανά έκτακτα μέτρα τα οποία καταργήθηκαν οριστικά το 2023, σταματώντας μέτρα στήριξης, τα οποία εκτός από την Ελλάδα (η οποία αναλογικά είχε τις υψηλότερες δαπάνες στήριξης εντός της ΕΕ) είχαν εφαρμόσει και άλλες χώρες για να ξεπεραστούν τα προβλήματα που δημιούργησε αρχικά η πανδημία του κορονοϊού και στην συνέχεια η ενεργειακή κρίση.
Πρόβλημα με τις οροφές δαπανών
Στη σημερινή συγκυρία, ακόμη και αν είχαμε την συναίνεση όλων των κρατών-μελών για τα έκτακτα μέτρα, θα έπρεπε να αντιμετωπιστεί και το πρόβλημα των οροφών-δαπανών. Ως γνωστόν, μοναδικό κριτήριο αξιολόγησης για την πρόοδο των 4ετών προγραμμάτων των κρατών-μελών είναι η επίτευξη των ετήσιων αυξήσεων των οροφών-δαπανών. Εκ των πραγμάτων, όλα τα κράτη-μέλη έχουν εξαντλήσει τα περιθώρια αύξησης των δαπανών για το 2026. Η υλοποίηση έκτακτων μέτρων για στήριξη ειδικών πληθυσμιακών μονάδων θα απαιτούσε είτε περικοπές άλλων δαπανών για φέτος, είτε περιορισμό δαπανών ως το 2028 που ολοκληρώνεται το πρώτο τετραετές πρόγραμμα, ώστε να μην υπάρξουν. Η Ελλάδα έχει αποθέματα από την υπεραπόδοση της οικονομίας, με τα οποία μπορεί να χρηματοδοτήσει έκτακτα μέτρα χωρίς να δανειστεί. Είναι τα χρήματα τα οποία δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει για μόνιμες ελαφρύνσεις, με βάση τους νέους κανόνες. Αποτελούν δηλαδή υπέρβαση τακτικών εσόδων και όχι “νέα” έσοδα, όπως είναι τα έσοδα από φοροδιαφυγή. Επίσης, η Ελλάδα με την ενεργοποίηση της εθνικής ρήτρας διαφυγής για την αμυντικές δαπάνες, αναμένεται ότι θα έχει και φέτος ισοσκελισμένο προϋπολογισμό. Ποια φόρμουλα όμως θα εφαρμοστεί, στα κράτη-μέλη που δεν έχουν αποθέματα και έχουν έλλειμμα πάνω από το όριο 3% του ΑΕΠ; Θα μπορέσουν να δανειστούν για να ανακουφίσουν τους πολίτες τους ή θα πρέπει απλώς να πειθαρχήσουν στους κανόνες, αφήνοντας όσους έχουν ανάγκη στην τύχη τους;
Η κατάσταση σήμερα
Στο μεταξύ, οι τιμές ενέργειας, μετά την εκτόξευση των τιμών τη Δευτέρα, έχουν προσγειωθεί σε επίπεδα πολύ υψηλότερα από αυτά όπου βρίσκονταν την περασμένη Παρασκευή. Συγκεκριμένα, το πετρέλαιο της ποικιλίας Brent βρέθηκε χθες στα 85,62 δολάρια το βαρέλι από τα 76,5 δολάρια την περασμένη Παρασκευή. Η τιμή στο “ευρωπαϊκό” φυσικό αέριο έφτασε χθες στα 50,72 ευρώ ανά θερμική μεγαβατώρα από 31,5 ευρώ. στο τέλος της προηγούμενης εβδομάδας. Στο μεταξύ πριν περάσει μια εβδομάδα εμφανίστηκαν ανατιμήσεις από 5 έως 7 λεπτά, στις τιμές του πετρελαίου θέρμανσης και κίνησης και στις βενζίνες .
Πηγή: capital.gr
