Της Ελευθερίας Κούρταλη
Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει αναζωπυρώσει τις ανησυχίες για τον πληθωρισμό στην Ευρώπη και τους κινδύνους σύσφιξης της νομισματικής πολιτικής. Ωστόσο, η Citi πιστεύει ότι το νέο ενεργειακό σοκ διαφέρει ριζικά από το επεισόδιο του 2022 όχι μόνο όσον αφορά την πιθανή διάρκεια της σύγκρουσης και τη σχετική διαταραχή του εφοδιασμού, αλλά και όσον αφορά την κλίμακα.
Η αντίδραση στην τιμή του φυσικού αερίου ήταν έντονη μέχρι στιγμής, αλλά σημαντικά πιο συγκρατημένη από ό,τι το 2021-2022. Γύρω από την εισβολή στην Ουκρανία, ολόκληρη η καμπύλη TTF μετατοπίστηκε υψηλότερα, αυξανόμενη κατά ένα εύρος 130-300% τον Μάρτιο του 2022 σε σύγκριση με τον Αύγουστο του 2021. Αυτή την εβδομάδα, τα βραχυπρόθεσμα συμβόλαια TTF αυξήθηκαν κατά 65-70% σε σύγκριση με τον μέσο όρο του Ιανουαρίου, αλλά το μονοετές συμβόλαιο μελλοντικής εκπλήρωσης TTF έχει αυξηθεί κατά 20%. Μέχρι στιγμής, η αγορά φυσικού αερίου φαίνεται να αποτιμά ότι η διακοπή του εφοδιασμού δεν θα διαρκέσει πολύ.
Όπως επισημαίνει η Citi, η κλίμακα της διακοπής του εφοδιασμού με φυσικό αέριο είναι πολύ μικρότερη από ό,τι το 2022. Το ρωσικό φυσικό αέριο αντιπροσώπευε το 45% των προμηθειών φυσικού αερίου της ΕΕ το 2021. Το φυσικό αέριο του Κατάρ αντιπροσωπεύει πλέον μόνο το 4%, αν και ορισμένες χώρες μπορεί να έχουν μεγαλύτερη έκθεση (η Ιταλία, για παράδειγμα, προμηθεύεται το 10% από το Κατάρ).
Ωστόσο, και τα δύο σοκ έχουν υλοποιηθεί κατά τη διάρκεια περιόδων εποχικά χαμηλών αποθεμάτων φυσικού αερίου – αμέσως μετά τον χειμώνα – γεγονός που πιθανώς ενισχύει την ευαισθησία των τιμών. Ειδικά φέτος, τα επίπεδα αποθήκευσης φυσικού αερίου είναι ιδιαίτερα χαμηλά, τονίζει η Citi.
Επιπτώσεις στον πληθωρισμό της Ευρωζώνης
Το συμβόλαιο μελλοντικής εκπλήρωσης TTF για ένα έτος χρησιμεύει ως το κύριο σημείο αναφοράς για τη μετακύλιση του φυσικού αερίου στον πληθωρισμό, επισημαίνει η αμερικάνικη τράπεζα. Αυτό συμβαίνει επειδή η πλειονότητα των συμβάσεων κοινής ωφέλειας των νοικοκυριών είναι συμβάσεις σταθερής τιμής που επαναρυθμίζονται ετησίως ή και πιο συχνά. Ως εκ τούτου, η αύξηση 18% στο TTF για ένα έτος από την Τρίτη είναι πολύ πιο σημαντική αναφορά από την αύξηση 65% στα βραχυπρόθεσμα συμβόλαια.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Citi, μία μόνιμη άνοδος 10% στο TTF προσθέτει περίπου 10 μονάδες βάσης σε ορίζοντα 12-15 μηνών στον πληθωρισμό της Ευρωζώνης. Η πρόσφατη κίνηση θα αύξανε έτσι τον πληθωρισμό κατά περίπου 20 μονάδες βάσης, με την κορύφωση να συμβαίνει στα τέλη του 2026. Επιπλέον, η αύξηση 16% στις τιμές του αργού πετρελαίου Brent από τον Φεβρουάριο θα συνεισέφερε άλλες 20 μονάδες βάσης.
Συνολικά, αυτές οι άμεσες επιπτώσεις των τιμών της ενέργειας θα αύξαναν τις βασικές προβλέψεις της Citi για τον πληθωρισμό από 1,8% τόσο για το 2026 όσο και για το 2027 σε 2,2% και 1,9% αντίστοιχα, υποθέτοντας ότι οι τιμές του TTF και του Brent θα παραμείνουν στα τρέχοντα επίπεδα. Εάν οι αυξήσεις των τιμών αντιστραφούν, μεγάλο μέρος των επιπτώσεων θα μπορούσε ακόμη και να αντισταθμιστεί ξανά.
Κάποιος θα μπορούσε να υποστηρίξει ότι αυτές είναι συντηρητικές εκτιμήσεις, καθώς δεν λαμβάνουν υπόψη τις δευτερογενείς επιπτώσεις. Ωστόσο, κατά την άποψη της Citi, η πιθανότητα μεγάλων δευτερογενών επιδράσεων είναι αρκετά χαμηλή στο τρέχον πλαίσιο. Πρώτον, επειδή το μέγεθος του ίδιου του ενεργειακού σοκ είναι σημαντικά μικρότερο από ό,τι το 2022, δεύτερον, επειδή το πληθωριστικό πλαίσιο είναι σημαντικά διαφορετικό σήμερα, όπως εξηγεί. Ο πληθωρισμός των βασικών αγαθών, υπηρεσιών και μισθών ήταν ήδη σε άνοδο πριν από το ενεργειακό σοκ που έπληξε το 2021-2022 (μετά την επανεκκίνηση της οικονομίας μετά την Covid και τις ελλείψεις εφοδιασμού λόγω lockdown), ενώ σήμερα παραμένουμε σε ένα πιο αποπληθωριστικό μέρος του κύκλου του πληθωρισμού.
Για να διασταυρωθεί αυτή η θέση, μια προσομοίωση που χρησιμοποιεί το Oxford Economic Model επιβεβαιώνει αυτά τα ευρήματα, τονίζει η αμερικάνικη τράπεζα. Υποθέτοντας ότι τιμές του Brent και του φυσικού αερίου είναι στα τρέχοντα επίπεδα, το μοντέλο υποδηλώνει αυξήσεις στον πληθωρισμός της Ευρωζώνης κατά 0,4–0,5 ποσοστιαίες μονάδες φέτος και περίπου 0,2 ποσοστιαίες μονάδες το επόμενο έτος, με τις μετρήσεις να υποχωρούν ξανά στο βασικό επίπεδο μέχρι το δεύτερο εξάμηνο του 2027. Εάν υποθέσουμε ότι οι εκτοξεύσεις των τιμών θα εξασθενήσουν, μεγάλο μέρος μιας βραχυπρόθεσμης αύξησης του πληθωρισμού αντιστρέφεται μέσω χαμηλότερου πληθωρισμού στα επόμενα τρίμηνα.
Οι επιπτώσεις για την ανάπτυξη της Ευρωζώνης
Οι προσομοιώσεις ανάπτυξης είναι παρόμοιες αλλά ακόμη μικρότερου μεγέθους, επισημαίνει η Citi. Υπό την υπόθεση μιας προσωρινής απότομης αύξησης των τιμών, τα αποτελέσματα υποδηλώνουν μια βραχυπρόθεσμη, μικρή μείωση της ανάπτυξης (–0,1 ποσοστιαία μονάδα το 2026), ακολουθούμενη από υψηλότερες μετρήσεις αργότερα (+0,1 ποσοστιαία μονάδα το 2029) καθώς οι τιμές ομαλοποιούνται. Εάν οι αυξήσεις των τιμών θεωρηθούν μόνιμες, το βραχυπρόθεσμο σοκ είναι παρόμοιου μεγέθους (–0,1 ποσοστιαία μονάδα το 2026), αλλά θα διαρκέσει και το 2027–28 (–0,1 ποσοστιαία μονάδα), πριν ομαλοποιηθεί ξανά από το 2029.
Τι θα κάνει η ΕΚΤ
Η νέα πρόβλεψη για πληθωρισμό στο 2,2% φέτος και στο 1,9% το 2027 θα εξακολουθεί να είναι αρκετά κοντά στον στόχο του 2% για να αποφευχθεί η ενεργοποίηση μιας αντίδρασης σύσφιξης από την ΕΚΤ, κατά την άποψη της Citi. Ελλείψει στοιχείων ότι άλλα μέρη του πληθωρισμού επιταχύνονται, η ΕΚΤ θα το ερμηνεύσει αυτό ως ένα εξωγενές σοκ προσφοράς που αποτελεί τυπικό παράδειγμα, συνεπώς δεν θα αλλάξει την στάση πολιτικής της.
Η Citi σημειώνει επίσης ότι τον Φεβρουάριο του 2022, το επιτόκιο πολιτικής της ΕΚΤ βρισκόταν ακόμη σε επεκτατικό έδαφος, στο -0,5%, ενώ σήμερα, στο 2%, βρίσκεται κοντά στο ουδέτερο, αν όχι στο ανώτερο άκρο του ουδέτερου εύρους, γεγονός που καθιστά επίσης λιγότερο πιθανές τις αυξήσεις των επιτοκίων από εδώ και πέρα.
Και οι εκτιμήσεις της Citi επιβεβαιώνουν αυτήν την άποψη. Η σταθεροποίηση του πληθωρισμού και της ανάπτυξης μεσοπρόθεσμα, σε ένα σενάριο προσωρινού αλλά και μόνιμου σοκ τιμών, δεν βασίζεται σε αυξήσεις επιτοκίων, αλλά μάλλον σε ένα κλασικό σοκ προσφοράς που εξαντλείται, με τον αντίκτυπό του στα επίπεδα παραγωγής και στις τιμές να είναι συνάρτηση της επιμονής του σοκ.
Τέλος, η αμερικάνικη τράπεζα επισημαίνει πως εάν πρόκειται να προβλεφθεί μια πολιτική αντίδραση σε αυτό το νέο σοκ όρων εμπορίου στην Ευρώπη, είναι πιο πιθανό να είναι μια αντίδραση δημοσιονομικής πολιτικής, με την επανεισαγωγή νέων ενεργειακών επιδοτήσεων.
Πηγή: capital.gr
