Στην εποχή της κινούμενης εικόνας, όπου το βίντεο αποτελεί τη βασική γλώσσα επικοινωνίας των παιδιών και των εφήβων, μια ομάδα μαθητών δημοτικού σχολείου στη Μαγνησία, με την καθοδήγηση του δασκάλου τους, αποφάσισε να μιλήσει για ένα από τα πιο δύσκολα και επίκαιρα ζητήματα της σχολικής ζωής: τον εκφοβισμό. Όχι όμως με συνθήματα και διδακτισμό, αλλά με συμβολισμούς, συναίσθημα και δημιουργική έκφραση.
Η ταινία μικρού μήκους «Δώσε μου πνοή», που δημιούργησε η κινηματογραφική ομάδα «Οι Απίθανοι 9» του Δημοτικού Σχολείου Άλλης Μεριάς Βόλου, αποτελεί μια ουσιαστική κινηματογραφική παρέμβαση για το bullying. Εκπαιδευτικός υπεύθυνος της προσπάθειας είναι ο δάσκαλος Κωνσταντίνος Μπατάκας, ο οποίος μίλησε στην εκπομπή του FORMEDIA RADIO 99.8, «Ennitime is a good time» με την Έννη Λεβέντη και τον Κώστα Ανέστη για τη διαδρομή από την ιδέα έως την πρεμιέρα.
Πρόκειται για ένα έργο τεσσάρων λεπτών που χρειάστηκε περίπου τέσσερις μήνες προετοιμασίας. Και μόνο αυτό το στοιχείο αρκεί για να καταδείξει ότι δεν μιλάμε για μια «σχολική εργασία», αλλά για μια βαθιά παιδαγωγική διαδικασία.
Η δημιουργία της ταινίας ξεκίνησε μέσα από μια κινηματογραφική ομάδα που συγκροτήθηκε στο σχολείο. Τα παιδιά επέλεξαν και το όνομά της: «Οι Απίθανοι 9» — οκτώ μαθητές και… μια γάτα-μασκότ που αγαπούν ιδιαίτερα. Από τα πρώτα κιόλας βήματα, όλα λειτούργησαν συλλογικά.
Όπως εξηγεί ο κ. Μπατάκας:
«Σκεφτείτε ότι για αυτά τα τέσσερα λεπτά που βλέπει ο κόσμος, εμείς σπαταλήσαμε περίπου τέσσερις μήνες προετοιμασίας.»
Ακούστε ολόκληρη τη συνέντευξη
Η διαδικασία δεν περιορίστηκε στη συγγραφή ενός σεναρίου. Προηγήθηκε συζήτηση, ανάλυση, εμβάθυνση. Τα παιδιά μπήκαν στη θέση τόσο του θύματος όσο και του θύτη. Ανέλυσαν τα συναισθήματα, τις αιτίες, τις συνέπειες. Η επιλογή του θέματος δεν ήταν τυχαία· «έπεσαν στο τραπέζι πολλά θέματα και το κυρίαρχο ήταν αυτό του εκφοβισμού».
Η δημοκρατική λειτουργία αποτέλεσε βασικό άξονα της διαδικασίας. «Στην Ολομέλεια συζητάμε τα πάντα», σημειώνει ο δάσκαλος, περιγράφοντας μια ομάδα όπου κάθε παιδί είχε λόγο και ρόλο.
Στην ταινία, η μουσική, το σχολικό κτίριο, το βιβλίο, το λουλούδι — όλα μετατρέπονται σε αλληγορίες. Τα λουλούδια παραλληλίζονται με τα παιδιά. Το σχολείο γίνεται χώρος αναπνοής ή ασφυξίας. Η μουσική λειτουργεί ως εσωτερική φωνή.
Στην αρχή της ταινίας παρουσιάζονται σκηνές «αρνητικές», στιγμές που καθηλώνουν τον θεατή. Στη συνέχεια όμως η αφήγηση μεταστρέφεται. Αντί να εστιάζει αποκλειστικά στον πόνο του εκφοβισμού, προβάλλει το πώς είναι η ζωή χωρίς αυτόν.
Ο ίδιος ο κ. Μπατάκας το περιγράφει με σαφήνεια:
«Τα παιδιά επέλεξαν να δώσουν το μήνυμα όχι το πώς βιώνεις τον εκφοβισμό, το πώς είναι να ζει κάποιος χωρίς εκφοβισμό στη ζωή.»
Αυτή η μετατόπιση είναι και η ουσία του έργου. Δεν αναπαράγει το τραύμα — οραματίζεται την απουσία του.
Καθοριστικό ρόλο στην ταινία παίζει το τραγούδι «ΠΝΟΗ», σε στίχους και μουσική του Στέφανο Κάκκου. Η μουσική επένδυση λειτουργεί ως εσωτερικός μονόλογος του παιδιού, ως μια σιωπηλή έκκληση για ελευθερία.
Όπως τονίζει ο εκπαιδευτικός:
«Δεν θα μπορούσε κάτι άλλο να επενδύσει το οπτικό μας αποτέλεσμα.»
Η «ΠΝΟΗ» δεν συνοδεύει απλώς τις εικόνες· τις νοηματοδοτεί. Ενισχύει τη συναισθηματική φόρτιση, μετατρέποντας την ταινία σε μια βιωματική εμπειρία για τον θεατή.
Η εκπαιδευτική διάσταση της ταινίας είναι εξίσου σημαντική με το καλλιτεχνικό αποτέλεσμα. Τα παιδιά δεν ήταν απλοί «ηθοποιοί». Πέρασαν από όλους τους ρόλους: οπερατέρ, υπεύθυνοι φωτισμού, βοηθοί σκηνοθέτη. Έμαθαν στην πράξη τι σημαίνει κινηματογραφική παραγωγή.
Μια χαρακτηριστική εικόνα από τα γυρίσματα περιγράφει ο κ. Μπατάκας:
«Μας έβλεπα να γυρίζουμε ταινία στο προαύλιο. Σκεφτείτε ότι οι τρεις μήνες κυνηγούσαμε τον ήλιο, ξαπλωμένοι στο πάτωμα, για να πετύχουμε δύο δευτερόλεπτα σκηνή.»
Η φράση αυτή αποτυπώνει τη σημασία της επιμονής, της πειθαρχίας και της ομαδικότητας. Τα παιδιά «χάσανε διαλείμματα, χάσανε γυμναστικές, χάσανε παιχνίδια». Όμως, όπως παραδέχεται ο δάσκαλος, «το αποτέλεσμα τα αποζημίωσε πάρα πολύ». Η διαδικασία αυτή καλλιέργησε δεξιότητες συνεργασίας, ανάληψης ευθύνης, δημιουργικής σκέψης. Κυρίως όμως καλλιέργησε ενσυναίσθηση.
Δείτε την ταινία εδώ
