Η Επιτροπή του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων (CPT) κάλεσε την Ελλάδα να αντιμετωπίσει τα επίμονα προβλήματα υπερπληθυσμού στις φυλακές, κακών συνθηκών κράτησης και ελλείψεων προσωπικού, σε πρόσφατα δημοσιευμένη έκθεση για επίσκεψη που πραγματοποιήθηκε τον Ιανουάριο του 2025.
Η έκθεση εξετάζει τη μεταχείριση και τις συνθήκες κράτησης ατόμων σε επτά ανδρικές και δύο γυναικείες φυλακές, καθώς και σε αρκετούς αστυνομικούς χώρους κράτησης. Τα ευρήματα της επίσκεψης του 2025 επιβεβαιώνουν ότι τα διαρθρωτικά προβλήματα υπερπληθυσμού και οι σοβαρές ελλείψεις προσωπικού, σε συνδυασμό με πρόσθετες ελλείψεις στις φυλακές που επισκέφθηκε η Επιτροπή, εξακολουθούν να υπονομεύουν την αποτελεσματική λειτουργία του σωφρονιστικού συστήματος. Το αποτέλεσμα είναι πολλοί κρατούμενοι να διαβιούν σε κακές και μη ασφαλείς συνθήκες.
Οι φυλακές της Αλικαρνασσού, όπου οι ερευνητές του Συμβουλίου της Ευρώπης είδαν κελιά οκτώ τετραγωνικών μέτρων να στεγάζουν πέντε άτομα / Φωτ: Council of Europe
Πλήρως ακατάλληλες συνθήκες
Οι συνθήκες κράτησης στις ανδρικές φυλακές εξακολουθούν να υπολείπονται των αποδεκτών και νόμιμων ελάχιστων προτύπων. Πολλοί κρατούμενοι ζουν σε συνθήκες υπερπληθυσμού και πλήρως ακατάλληλες, οι οποίες, κατά την άποψη της CPT, ενδέχεται να συνιστούν απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση. Κελιά και θάλαμοι συχνά φιλοξενούσαν περισσότερα άτομα από τη χωρητικότητά τους: μονόκλινα κελιά 8 τ.μ. στέγαζαν έως και πέντε άτομα (Φυλακή Αλικαρνασσού), 11 ευάλωτοι κρατούμενοι στοιβάζονταν σε βρόμικο κελί 22 τ.μ. (Φυλακή Ναυπλίου), ορισμένοι θάλαμοι παρείχαν λιγότερα από 3 τ.μ. ζωτικού χώρου ανά άτομο (Φυλακή Χαλκίδας), ενώ θάλαμοι 25 τ.μ. φιλοξενούσαν οκτώ έως δέκα άτομα (Φυλακή Μαλανδρίνου). Η έλλειψη στρωμάτων και κουβερτών σήμαινε ότι κάποιοι κρατούμενοι αναγκάζονταν να κοιμούνται σε τσιμεντένιο δάπεδο ή σε βρεγμένα στρώματα (Φυλακή Χανίων). Στις περισσότερες φυλακές, κελιά και θάλαμοι ήταν γεμάτα κοριούς και κατσαρίδες, συχνά κρύα και υγρά ή ακόμη και με μούχλα, με στέγες και ταβάνια που έσταζαν (ιδίως στις φυλακές Χανίων και Χαλκίδας). Οι χώροι υγιεινής ήταν συχνά εκτός λειτουργίας, ενώ η πρόσβαση σε ζεστό νερό ή θέρμανση ήταν ανεπαρκής.
Ανεπαρκής στελέχωση
Τα επίπεδα στελέχωσης ήταν ανεπαρκή σε όλες τις φυλακές που επισκέφθηκε η Επιτροπή και επικίνδυνα χαμηλά στις φυλακές Κορυδαλλού Ι και Χανίων, επιτρέποντας σε ισχυρότερες ομάδες κρατουμένων να δρουν ατιμώρητα και ευνοώντας την άνθηση της βίας μεταξύ κρατουμένων σε αυτά και σε άλλα καταστήματα. Η CPT καλεί σε εθνική στρατηγική για την πρόληψη της βίας μεταξύ κρατουμένων, με προτεραιότητα στην αύξηση του προσωπικού και στην ολοκληρωμένη εκπαίδευση και υποστήριξή του. Παράλληλα, οι χρόνιες διαρθρωτικές ελλείψεις στην παροχή υπηρεσιών υγείας παρέμεναν εμφανείς σε όλες τις φυλακές που επισκέφθηκε η Επιτροπή και ήταν ιδιαίτερα ανησυχητικές στη Φυλακή Χανίων. Η CPT ζητεί σημαντικές επενδύσεις και συνολική μεταρρύθμιση των υπηρεσιών υγείας στις φυλακές, βάσει αξιολόγησης των αναγκών.
Η επιτροπή αναφέρει ότι έλαβε αξιόπιστες καταγγελίες για κακομεταχείριση κρατουμένων από αστυνομικούς, με περιστατικά που περιλαμβάνουν χαστούκια, γροθιές, κλωτσιές και χτυπήματα του κεφαλιού στον τοίχο.
Προβλήματα και στις γυναικείες φυλακές
Η έκθεση εξετάζει επίσης τις συνθήκες κράτησης γυναικών, σημειώνοντας ότι εναλλακτικές μορφές ποινής χρησιμοποιούνται σπάνια, ακόμη και για εγκύους ή μητέρες μικρών παιδιών.
Η CPT κατέγραψε καταγγελίες για σωματική κακομεταχείριση κρατουμένων από άνδρες σωφρονιστικούς υπαλλήλους, καθώς και περιστατικό εξευτελιστικής μεταχείρισης γυναίκας που είχε αυτοτραυματιστεί στις φυλακές Ελαιώνα.
Σε ορισμένες πτέρυγες του ίδιου καταστήματος κράτησης οι συνθήκες χαρακτηρίζονται ιδιαίτερα κακές, ενώ η επιτροπή ζητεί την κατάργηση μεγάλων κοιτώνων και την αναβάθμιση των εγκαταστάσεων.
Η έκθεση επισημαίνει επίσης σοβαρές ελλείψεις σε ιατρικό και ψυχιατρικό προσωπικό. Η ανάγκη ενίσχυσης των υπηρεσιών ψυχικής υγείας υπογραμμίζεται μετά τον θάνατο δύο κρατουμένων το 2024 και το 2025 και μία αυτοκτονία το 2024 στις φυλακές Κορυδαλλού ΙΙ.
Καταγγελίες για κακομεταχείριση από αστυνομικούς
Η επιτροπή αναφέρει ότι έλαβε αξιόπιστες καταγγελίες για κακομεταχείριση κρατουμένων από αστυνομικούς, με περιστατικά που περιλαμβάνουν χαστούκια, γροθιές, κλωτσιές και χτυπήματα του κεφαλιού στον τοίχο.
Σύμφωνα με την CPT, τέτοιες πρακτικές φέρονται να χρησιμοποιούνται σε ορισμένες περιπτώσεις για την απόσπαση ομολογιών ή ως τιμωρία.
Η επιτροπή καλεί την Ελληνική Αστυνομία να ενισχύσει την επαγγελματική κουλτούρα στο σώμα, να εφαρμόσει μη εξαναγκαστικές τεχνικές ανάκρισης και να προχωρήσει στη συστηματική ηλεκτρονική καταγραφή των ανακρίσεων.
Η έκθεση αναφέρεται επίσης σε περιστατικά θανάτων σε αστυνομική κράτηση, μεταξύ των οποίων τον θάνατο αλλοδαπού τον Σεπτέμβριο του 2024 στο αστυνομικό τμήμα Αγίου Παντελεήμονα, ζητώντας ενημέρωση για την πορεία των σχετικών ερευνών.
Η απάντηση της κυβέρνησης
Μετά την επίσκεψη της επιτροπής, πραγματοποιήθηκαν τον Ιούνιο του 2025 συνομιλίες στην Αθήνα μεταξύ της CPT και κυβερνητικών αξιωματούχων.
Οι ελληνικές αρχές παρουσίασαν σχέδιο δράσης για την περίοδο 2025–2030 με στόχο τη μεταρρύθμιση του σωφρονιστικού συστήματος. Σύμφωνα με την επιτροπή, το σχέδιο αποτελεί σημαντικό βήμα για την αντιμετώπιση της κρίσης στις φυλακές.
Η CPT σημειώνει επίσης ότι οι ελληνικές αρχές απάντησαν αναλυτικά στις συστάσεις της έκθεσης και ότι αρκετά από τα προτεινόμενα μέτρα έχουν ήδη εφαρμοστεί πλήρως ή εν μέρει.
Πηγή: in.gr
