Της Ξανθής Γούναρη
Η νέα γεωπολιτική ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή έρχεται να προστεθεί σε ένα ήδη επιβαρυμένο περιβάλλον τιμών, εντείνοντας την ανησυχία για ένα ακόμη κύμα ανατιμήσεων στα τρόφιμα, σε μια περίοδο που τα μέτρα για την αντιμετώπιση της ακρίβειας αποδεικνύονται… άσφαιρα.
Οι εξελίξεις με την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν και τα αντίποινα της Τεχεράνης ενισχύουν τον κίνδυνο ενεργειακής αστάθειας, με άμεσες συνέπειες στο κόστος παραγωγής, μεταποίησης και μεταφοράς. Και όπως έχει αποδειχθεί επανειλημμένα, κάθε ενεργειακή αναταραχή μεταφέρεται με ταχύτητα στο ράφι.
Τα πρώτα στοιχεία του 2026 επιβεβαιώνουν ότι η πίεση όχι μόνο δεν υποχωρεί, αλλά αποκτά νέα ένταση. Ο κλαδικός δείκτης τιμών στην ομάδα “διατροφή” επιταχύνθηκε στο 4,5% τον Ιανουάριο του 2026, από 3,6% τον Δεκέμβριο, ενώ σύμφωνα με πληροφορίες συνέχισε ακόμη πιο επιθετικά και τον Φεβρουάριο. Πιο αποκαλυπτική είναι η εικόνα αν αφαιρεθεί η επίδραση του ελαιολάδου, το οποίο υποχώρησε κατά 30,6% σε ετήσια βάση και συγκράτησε τεχνητά τον συνολικό δείκτη. Χωρίς αυτόν τον παράγοντα, ο πληθωρισμός τροφίμων θα είχε διαμορφωθεί στο 5,3% τον Ιανουάριο, επιβεβαιώνοντας ότι η ανοδική δυναμική είναι ευρύτερη και βαθύτερη.
Η κυβέρνηση παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, με την Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή να ενεργοποιεί εκτεταμένο σχέδιο ελέγχων σε όλη τη χώρα. Οι έλεγχοι ξεκινούν από τα πρατήρια καυσίμων, καθώς η ενέργεια αποτελεί τον βασικό πολλαπλασιαστή κόστους σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα, και επεκτείνονται στα κανάλια διανομής βασικών καταναλωτικών αγαθών. Σύμφωνα με πληροφορίες, η διοικήτρια της Αρχής, Δέσποινα Τσαγγάρη, έχει ήδη καταθέσει στον πρωθυπουργό δέσμη προτάσεων για ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών, σε μια προσπάθεια να αποδυναμωθεί το σπιράλ αυξήσεων. Η κίνηση αυτή, η οποία έγινε πριν την κλιμακούμενη επίθεση Τραμπ στο Ιράν, αν η κρίση στη Μέση Ανατολή τραβήξει σε μάκρος αποκτά ιδιαίτερη δυναμική.
Αύξηση σε 5.000 κωδικούς σε έξι εβδομάδες
Τα δεδομένα της αγοράς εξηγούν την αυξημένη κινητικότητα. Στις πρώτες έξι εβδομάδες του 2026 καταγράφηκαν ανατιμήσεις σε περισσότερους από 5.000 κωδικούς προϊόντων στα σούπερ μάρκετ, ενώ το τελευταίο τρίμηνο του 2025 οι αυξήσεις είχαν αγγίξει τους 11.400 κωδικούς. Το εύρος των ανατιμήσεων δείχνει ότι δεν πρόκειται για μεμονωμένες κατηγορίες, αλλά για ένα γενικευμένο φαινόμενο που επηρεάζει βασικούς πυλώνες της διατροφής.
Το μοσχαρίσιο κρέας πρωταγωνιστεί, με αυξήσεις σε πάνω από 1.300 κωδικούς, επιβεβαιώνοντας τη δομική ευαισθησία μιας κατηγορίας με υψηλή εισαγόμενη εξάρτηση, που φτάνει το 90%. Ωστόσο, η πίεση δεν περιορίζεται εκεί. Πάνω από 600 κωδικοί τυριών έχουν ανατιμηθεί, περισσότεροι από 250 στην κατηγορία των αλλαντικών, ενώ αυξήσεις καταγράφονται επίσης στα γιαούρτια και στα αυγά (άνω των 150 κωδικών), στο χοιρινό (πάνω από 140 κωδικοί), ακόμη και στο κρασί (200 κωδικοί).
Ο μέσος όρος των αυξήσεων διαμορφώνεται στο 5,62%, με άμεσο αντίκτυπο άνω της μίας ποσοστιαίας μονάδας στον συνολικό πληθωρισμό του οργανωμένου λιανεμπορίου.
Η σοκολάτα που δεν “θυμάται” την πτώση του κακάο
Ιδιαίτερα χαρακτηριστική της ασυμμετρίας που επικρατεί είναι η περίπτωση της σοκολάτας. Παρά το γεγονός ότι η διεθνής τιμή του κακάο υποχώρησε κατά 54% από τον Ιούλιο του 2025 έως τον Ιανουάριο του 2026, οι τιμές της σοκολάτας αυξήθηκαν κατά 20,3% σε ετήσια βάση και κατά 6,2% σε μηνιαία.
Οι βιομηχανίες επικαλούνται συμβόλαια που είχαν συναφθεί σε υψηλότερες τιμές, ωστόσο η εξήγηση αυτή έχει περιορισμένη διάρκεια, καθώς τα αποθέματα δεν μπορούν να καλύπτουν τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα. Στην πράξη, πολλές επιχειρήσεις επιλέγουν να διατηρούν υψηλές βασικές τιμές και να επενδύουν σε προωθητικές ενέργειες, διατηρώντας το ονομαστικό επίπεδο τιμών σε υψηλά επίπεδα.
Το “λίπος” στην αλυσίδα του βόειου κρέατος
Στο βόειο κρέας, η εικόνα είναι ακόμη πιο σύνθετη. Αν και οι τιμές στην Ελλάδα αυξήθηκαν κατά 25,4% σε ετήσια βάση, οι αντίστοιχες αυξήσεις στις βασικές χώρες προέλευσης ήταν σημαντικά χαμηλότερες: 11,2% στη Γαλλία, 14,8% στη Γερμανία, 21% στην Πολωνία και 23,7% στην Ολλανδία. Η απόκλιση αυτή δεν μπορεί να εξηγηθεί αποκλειστικά από το κόστος μεταφοράς, γεγονός που ενισχύει τις υποψίες για στρεβλώσεις σε ενδιάμεσους κρίκους της εφοδιαστικής αλυσίδας. Συνολικά, το μοσχαρίσιο κρέας έχει ακριβύνει κατά 76% από το 2019, αποτυπώνοντας το σωρευτικό βάρος της πληθωριστικής περιόδου.
Δομική εξήγηση
Πίσω από τις επιμέρους περιπτώσεις κρύβονται βαθύτερες διαρθρωτικές αιτίες. Η λήξη, τον Ιούνιο του 2025, του πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους, που ίσχυε από την περίοδο της πανδημίας, δημιούργησε νέο περιθώριο αναπροσαρμογών. Πολλές επιχειρήσεις επιχειρούν πλέον να αποκαταστήσουν περιθώρια που είχαν συμπιεστεί επί χρόνια, αλλά και να χρηματοδοτήσουν επενδύσεις και προωθητικές ενέργειες.
Παράλληλα, η ζήτηση παραμένει ανθεκτική. Η μείωση της κατανάλωσης στην εστίαση οδηγεί περισσότερα νοικοκυριά στο σπίτι, αυξάνοντας τον όγκο αγορών στα σούπερ μάρκετ. Όταν η ζήτηση δεν υποχωρεί, τα κίνητρα για μειώσεις τιμών περιορίζονται. Σε αυτό προστίθεται και ο σωρευτικός πληθωρισμός τροφίμων της τελευταίας πενταετίας, που ξεπερνά το 37%, δημιουργώντας μια νέα “βάση” τιμών σε υψηλότερα επίπεδα.
Πιέσεις και προκλήσεις
Σε πολιτικό επίπεδο, η ακρίβεια εξελίσσεται σε κρίσιμο ζήτημα. Η συνεχής άνοδος των τιμών “ροκανίζει” την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και εντείνει την κοινωνική δυσαρέσκεια. Η κυβέρνηση παρακολουθεί με ανησυχία τις εξελίξεις, ενώ στο παρασκήνιο αυξάνονται οι πιέσεις προς την οργανωμένη λιανική να συμβάλει στη συγκράτηση των τιμών, χωρίς όμως μέχρι στιγμής να υπάρχει επίσημη παρέμβαση.
Εάν η ενεργειακή κρίση κλιμακωθεί, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι ένα νέο κύμα ανατιμήσεων στα τρόφιμα είναι πιθανό – με την ακρίβεια να μετατρέπεται σε μόνιμο βάρος για τα ελληνικά νοικοκυριά, δοκιμάζοντας ταυτόχρονα την αντοχή της πολιτικής ηγεσίας και την κοινωνική υπομονή.
Πηγή: capital.gr
